Τα πάνω κάτω φαίνεται πως φέρνει στην μελλοντική τροφοδοσία της περιοχής με ορυκτά καύσιμα, και συγκεκριμένα με φυσικό αέριο, το νέο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ, το οποίο προ ημερών τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Σε αυτό, προβλέπεται σύνδεση και τροφοδοσία της Δυτικής Μακεδονίας από το εθνικό δίκτυο φυσικού αερίου που διατρέχει και τροφοδοτεί εδώ και χρόνια τη χώρα με αλγέρικο και ρώσικο φυσικό αέριο.
Το ιστορικό
Όπως είναι γνωστό, η Δυτική Μακεδονία δεν είχε προβλεφθεί ποτέ να συνδεθεί με το εθνικό δίκτυο, καθώς δεν υπήρχε αντίστοιχη σκοπιμότητα στη στρατηγική ανάπτυξης της περιοχής, ειδικά την εποχή που η περιοχή κινούνταν με τα δεδομένα του ενεργής λιγνιτικής παραγωγής. Όταν δε, προέκυψε η ανάγκη για να ξεκινήσει η κουβέντα για παροχή φυσικού αερίου στην περιοχή, επίσης δεν έγινε συζήτηση για να «κουμπώσει» η Δυτική Μακεδονία στο εθνικό δίκτυο, αλλά επιλέχθηκε η επιλογή να αξιοποιηθεί η εγγύτητα με τον Διαδριατικό Αγωγό ΤΑΡ, και να ζητηθεί η σύνδεση και η τροφοδοσία από αυτόν.
Οι καλά γνωρίζοντες τα πράγματα, είχαν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την δυνατότητα (ή μη) να καλυφθούν μέσω του ΤΑΡ οι ανάγκες της περιοχής. Ο λόγος είναι ότι ο ΤΑΡ κατασκευάστηκε για συγκεκριμένους λόγους (τροφοδοσία κεντρικής Ευρώπης) και οι ποσότητες που θα περίσσευαν για τις περιοχές από τις οποίες γίνεται η διέλευση, θα ήταν πεπερασμένες. Σε κάθε περίπτωση οι απαιτούμενες ενέργειες για τη σύνδεση με τον TAP σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο έγιναν και μάλιστα γρήγορα, υπό την πίεση του χρόνου μάλιστα, καθώς το κλείσιμο των λιγινιτικών μονάδων ήταν προ των πυλών. Σημειώνεται πως η περιοχή «σύρθηκε» στην επιλογή του Διαδριατικού Αγωγού και μάλιστα πίεσε και πιέζει για να εξασφαλίσει την τροφοδοσία της, καθώς αφενός ήταν εκτεθειμένη ενώ ο χρόνος τρέχει, αφετέρου δεν είχε κανέναν προγενέστερο σχεδιασμό για το θέμα, το οποίο σε πολιτικό επίπεδο θεωρούνταν «ταμπού». Εκκρεμούσε και εκκρεμεί η συζήτηση για τη διαθεσιμότητα του καυσίμου μέσω του ΤΑΡ, όπως επίσης και η συζήτηση για το τι θα μπορούσε να γίνει παράλληλα για να μην «επιβαρυνθεί» ο αγωγός ΤΑΡ.
Η σημερινή απόφαση
Προ ημερών, ανακοινώθηκε το Σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης ΕΣΦΑ 2021-2030, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση για 15 ημέρες, και σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, είναι απίθανο να αλλάξει τελικά κάποια από τις στρατηγικές επιλογές της Εταιρίας που περιέχονται στο σχέδιο. Το νέο σχέδιο λοιπόν, μιλά μεταξύ άλλων για κατασκευή νέου κλάδου στο Εθνικό Δίκτυο ΦΑ προς την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο θα την ενώνει με τον κυρίως κορμό του δικτύου και μέσω του οποίου θα τροφοδοτηθούνται οι «τρεις ενεργειακές πόλεις». Σύμφωνα μάλιστα με την προκαταρκτική μελέτη, ο νέος αγωγός θα ξεκινά από την περιοχή του υφιστάμενου βανοστασίου στα Τρίκαλα Ημαθίας και θα έχει μήκος 130 χλμ.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ως έργο ανάπτυξης η Επέκταση ΕΣΦΑ στη νέα αγορά της Δυτικής Μακεδονίας μέσω νέου αγωγού (προϋπολογισμού 110 εκατ. €) που θα κατασκευαστεί. Αναμενόμενο όφελος για τον ΔΕΣΦΑ, η προμήθεια φυσικού αερίου σε νέες περιοχές και η διασφάλιση πιθανής πρόσβασης νέων χρηστών. Το έργο θα ξεκινήσει να μελετάται άμεσα, και εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις, πιθανόν να ξεκινήσει να κατασκευάζεται στα μέσα του 2021 με σκοπό να ολοκληρωθεί η κατασκευή του τον Αύγουστο του 2023 και να ενταχθεί στο σύστημα το Σεπτέμβριο του 2023.
Το έργο – σύμφωνα με το σχέδιο – περιλαμβάνεται σε συνέχεια της στήριξης της πολιτικής απολιγνιτοποίησης της χώρας και σύμφωνα με την προκαταρκτική μελέτη ο νέος αγωγός θα ξεκινά από την περιοχή του υφιστάμενου βανοστασίου στα Τρίκαλα Ημαθίας και θα έχει μήκος 130χλμ. Το έργο περιλαμβάνει Μετρητικό/Ρυθμιστικό σταθμό για την τροφοδοσία εγκαταστάσεων τηλεθέρμανσης, καθώς και βανοστάσια για την τροφοδοσία λοιπών καταναλώσεων της περιοχής.
Επιπλέον σύμφωνα πάντα με την προκαταρκτική μελέτη, το έργο συμπεριλαμβάνει σύνδεση με τους Μ/Ρ σταθμούς της Καστοριάς και του Περδίκκα (προγραμματισμένα έργα σε σημεία εξόδου του ΤΑΡ έως ότου κατασκευαστεί ο αγωγός). Προβλέπεται επίσης, η σύνδεση του ΕΣΦΑ με μία περιοχή όπου η σχεδιάζεται η παραγωγή υδρογόνου (έργο White Dragon), και κατ’ επέκταση θα εκκινήσει δράσεις για την προσαρμογή του ΕΣΦΑ στη μεταφορά υδρογόνου (αρχικά ως μείγμα με φυσικό αέριο). Να σημειωθεί πως οι έως τώρα προβλέψεις λένε πως η τροφοδοσία της Καστοριάς, της Φλώρινας και των Γρεβενών θα γίνεται από τον Αγωγό ΤΑΡ.
Στο δεκαετές σχέδιο του ΔΕΣΦΑ, συμπεριλαμβάνονται φυσικά και τα έργα κατασκευής Μετρητικών και Ρυθμιστικών Σταθμών στον Περδίκκα Εορδαίας και την Πορειά Καστοριάς, τα οποία βρίσκονται υπό ωρίμανση, και αναμένεται να ξεκινήσουν να κατασκευάζονται στις αρχές του 2021, και να λειτουργούν το καλοκαίρι του 2022.
Η στρατηγική σημασία του έργου και ο ρόλος της ΔΕΗ
Για πολλούς, το έργο αυτό έρχεται να διασφαλίσει την αυτάρκεια της Δυτικής Μακεδονίας σε φυσικό αέριο, αλλά και το ότι θα υπάρχει αντίβαρο στην πλήρη εξάρτηση της από τον αγωγό ΤΑΡ. Πέραν αυτού, υπάρχει και το τεράστιο ενδιαφέρον του ΔΕΣΦΑ να δραστηριοποιηθεί σε ένα περιβάλλον με τεράστιες μεταβολές στα ενεργειακά (αυξημένη ζήτηση, προοπτική υδρογόνου κλπ). Συνεπώς φαίνεται πως έχουμε να κάνουμε με μια στρατηγική επιλογή μείζονος σημασίας από την οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να ωφεληθεί και η περιοχή.
Σημαντικός ήταν ο ρόλος που έπαιξε η παρουσία της ΔΕΗ στην περιοχή, στην διαμόρφωση της τελικής απόφασης. Σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν καλά τα θέματα του Φυσικού Αερίου, η Μονάδα ΣΗΘΥΑ της ΔΕΗ που θα τροφοδοτεί τις τηλεθερμάνσεις, χρειάζεται εγγυημένες ποσότητες καυσίμου ώστε να λειτουργεί υπό το συμφωνηθέν καθεστώς. Συνεπώς η ζήτηση του καυσίμου στην περιοχή είναι πολύ πιθανόν να εκτοξευθεί τα επόμενα χρόνια, αφού οι ανάγκες θα πολλαπλασιαστούν και γι’ αυτό λήφθηκε από κοινού η απόφαση από όλους τους εμπλεκόμενους στα πλαίσια και της απολιγνιτοποίησης, να γίνει το εν λόγω έργο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, πως η πρόβλεψη για την ολοκλήρωση της κατασκευής του αγωγού, συμπίπτει με τον χρόνο ολοκλήρωσης της Μονάδας ΣΗΘΥΑ τον Σεπτέμβριο του 2023, στην εκκίνηση δηλαδή της θερμαντικής περιόδου 2023-2024 για τις τηλεθερμάνσεις.
