H έπαρχία Έορδαίας αποτελούσα τμήμα τής Αντικής Μακεδονίας„ διοικητικώς υπάγεται εις τον Νομόν Κοζάνης καί κατέχει την θέσιν τής αρχαίας Εορδαίας, γνωστής εις την αρχαιότητα διά τά άφθονα γεωργικά προϊόντα αυτής και ώς πατρίδας των διακεκριμένων Στρατηγών τον Μεγάλου Αλεξάνδρου, Πτολεμαίον τον Λάγον, Πέρδικα, Ηφαιστίωνος,Παρμενίωνος καί Φιλώτα.
Εν τη νεοελληνική ιστορία κατέλαβε θέσιν λαμπράν, καταοτάσα γνωστή διά την σθεναράν εθνικήν καί ηρωικήν συμβολήν εις τον Μακεδονικόν αγώνα, Ιδία τής κωμοπόλεως Βλάατης καί διά τάς ιστορικάς μάχας παρά τά χωρία ταύτης, Κόμανον και Πέρδικα (Ναλμπάν-κιόϊ) κατά τον απελευθερωτικόν ελληνοτουρκικόν πόλεμον του 1912.
Έδρα της επαρχίας είναι ή πόλις Πτολεμαίς (τέως Καϊλάρια) όνομασθείσα ούτως προς τιμήν του διάσημου Στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Πτολεμαίου του Λάγου, του γνωστού θεμελιωτού τής δυναστείας των Πτολεμαίων και ιδριτού τής πλουσιωτάτης βιβλιοθήκης τής Αλεξάνδρειας ήτις περιείχε υπέρ τάς επτακόσιας χιλιάδας χειρογράφων των καλλιτέρων συγγραφέων, του τότε γνωστόυ κόσμου και ή οποία, δυστυχώς, εμελλε νά πυρποληθή βαρβαρική συννειδήσει υπό του Ομάρ του 2ον Xαλίφου (633-638) προς ανυπολόγιστον ζημίαν ολοκλήρου της ανθρωπότητας
Γεωλογία
Η περιφέρεια ‘Εορδαίας, γεωλογΙκώς εξεταζόμενη αποτελεί κεκλεισμένην πεδιάδα περιβαλλόμενην πανταχόθεν υπό λοφοσειρών γυμνών και αδένδρων. Αι λοφοσειραί αύται σννίστανται, ώς επι τό πλείστον, εξ άργιλλικών σχιστολίθων μετά τμημάτων έξ άσβεστολίθων και εξ άλλων διαφόρων πετρωμάτων.
Εκ των πρϊιόντων της άποσαθρώσεως του εδάφους των λοφοσειρών τούτων εσχηματίσθη βαθμιαίως και το γεωργικόν έδαφος του λεκανοπεδίου της επαρχίας και με την έπενέργεια των όμβριων υδάτων τής κατακρημνίσεως και συνεπεία ποικίλων άλλων γεωλογικών φαινομένων.
Λόγω του κεκλεισμένου παντανταχόθεν εδάφους του λεκανοπεδίου τά καταρρέοντα ύδατα μη δννάμενα νά εξέλθουν έσχη μάτιζαν άλλοτε εντός αυτού λίμνες και έλη, εντός των οποίων ή βλάστησις ϋδροφίλων φυτών ήτο λίαν ευνοϊκή.
Εκ των υπολειμμάτων των γιγαντιαίων τούτων φυτών, εσχηματίσθηοαν και διεμορφωθηκαν τά πλεΐστα μέρη τής πεδιάδος είς μαυρόγαια λίαν γόνιμα μέχρι και σήμερον άποδίδοντα, από 150-200 όκάδας σίτου κατά δεκαδικόν στρέμμα, κριθήν δε και μέχρι 300 οκάδας, υπό ευνοϊκάς ατμοσφαιρικάς συνθήκας.
Είς τας άπογεγυμνωμένας λοφοσειράς και υπό τό λεκανοπέδιον, εις αρκετόν βάθος, ευρίσκονταιι απέραντα στρώματα λιγνίτου, προϊόντος της άπανθρακώσεως των γιγαντιαίων πρωτογόνων φυτών (χωρία Κόμανον, Προάστειον, Μαυροπηγή, Περδίκας, Καρυοχώρι), άρίστης ποιότητας, άνευ χώματος και ξένων ουσιών, κατάλληλος ώς καύσιμος ύλη. Αρκεταί εκτάσεις εδαφών του λεκανοπεδίου και τών λοφοσειρών τυγχάνουν αμμώδεις εις βάθος 20 έως 30 εκατοπτών χώματος ανοικτού στακτερού, με μικράν ποσότητα χαλικίων μέτριου μεγέθους, καταλληλόταται διά καπνοκαλλιέργειαν, εξ ού και ή τεραοτία αυξησις ταύτης κατ’ εκτασιν και ή εξαιρετική ποιότης εις είδος εντός μικρού χρονικού διαστήματος,
Τό σύνολον τών καλλιεργησίμωνν γαιών, ανέρχεται εις 250.000 στρέμματα, εις ανάλογον δε περίπου εκτασιν υπολογίζοντα αι ανεπίδεκτοι καλλιέργειας γαίαι καί αί βοσκήσιμοι ορει ναι καί δασώδεις θέσεις.
Ελώδεις εκτάσεις δεν νπάρχονσι, πλήν μιας, της λίνης Σαρηγκιόλ (Βεγορίτιδος),κειμένης μεταξύ των χωρίων,Αμυγδάλων (Χαραυγή), Κλείτου, Ποντοκώμης, Μαυροδενδρίου και Καρδιάς, εκτάσεως25.000 στρεμμάτων, της οποίας η αποξήρανσις άρχεται οσονούπω εγκριθείσης της εκπονηθίισης σχετικής μελέτης.
Κλίμα- μετεωρολογία
Το κλίμα της επαρχίας Εορδαίας, άποτελούσης λεκανοπέδιον με υψόμετρόν 604 μέτρων είναι ευχάριστον και καθ όλα υγιεινόν, λόγω της υψηλής γεωγραφικής θέσεως, του ανοικτού ορίζοντος και τής παντελούς έλλείψεως ελωδών εκτάσεων.
Η άνοιξις είναι μετρίως υγρά, το φθινόπωρον συνήθως μαλακόν, διαρκές και ενχάριστον, τό θέρος δροσερόν, ό δε χείμόν ψυχρός, συνεχής καί πλήρης χιόνων.
Το ετήσιον ποσόν βροχής, όπερ συνήθως πίπτει κατά τους μήνας Νοέμβριον, Δεκέμβριον, Μάρτιον, Μάϊον καί Ιούνιον, αναλόγωςτων ετών, κυμαίνεται μεταξύ των 500-600 χιλιοστών. Η μέση ημερήσια έξάτμησις ανέρχεται εις 3.1/2 περίπου χιλιοστά.
Xρήστος Κυριάκου – Καζαντζής. Έμπορος ο 1ος Πρόεδρος των ελεύθερων Καϊλαρίων το 1923
Ηλίας Αθανασιάδης: Ο 2ος Πρόεδρος των ελεύθερων Καϊλαρίων, Καθηγητής φιλόλογος το 1924
Παντελείου Ιωάννης: 3ος Πρόεδρος κ.λ.π. Επιχειρηματίας στους Αλευρόμυλους το 1926,
