Από την καθαρεύουσα στην δημοτική
Οι πρώτες απόπειρες για την καθιέρωση της δημοτικής και τη σταδιακή κατάργηση της καθαρεύουσας γίνονται το 1917 κατά την πρώτη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Τότε η δημοτική μπαίνει στο δημοτικό σχολείο μέχρι το 1920. Μετά επανέρχεται η χρήση της καθαρεύουσας ως το 1929 με τη δεύτερη μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Μετά επανέρχεται η χρήση της καθαρεύουσας. Χρησιμοποιείται από το επίσημο Ελληνικό κράτος μέχρι το 1976. Τότε καταργήθηκε η χρήση της από τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Γεώργιο Ράλλη και επιβλήθηκε η χρήση της νεοελληνικής (δημοτικής) γλώσσας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και στη διοίκηση.
Μέχρι την κατάργησή της, η χρήση δύο μορφών γλώσσας στην Ελλάδα και την Κύπρο είχε ως αποτέλεσμα έντονες αντιδράσεις και αντιπαραθέσεις, οι οποίες έχουν μείνει στη νεοελληνική ιστορία με το όνομα γλωσσικό ζήτημα. Παρόλα αυτά η καθαρεύουσα χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην εφημερίδα των Αθηνών Εστία αλλά και από την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας σε πολλά έγγραφά της και κυρίως προφορικά από τους εκπροσώπους της.
Οι δύο σημαντικότερες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις
Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις προωθούνται από τις κυβερνήσεις του Ελ. Βενιζέλου.
1η μεταρρύθμιση (1917-1920)
Ο Βενιζέλος υποστηρίζει το νομοσχέδιο της εκπαιδευτικής του μεταρρύθμισης θεωρώντας το ως ένα από τα μεγαλύτερα έργα του κόμματός του. Το νομοσχέδιο επικυρώνεται με νέο νομοθετικό διάταγμα από τη νέα βουλή τον Ιούλιο του 1917. Μία από τις πιο σημαντικές ενέργειες ήταν η νομοθεσία των αναγνωστικών και της γλωσσικής διδασκαλίας στο δημοτικό. Τότε γράφονται και εισάγονται στην πρωτοβάθμια νέα βιβλία αναγνωστικών με συντακτική επιτροπή τους Δ. Ανδρεάδη, Α. Δ, Π. Νιρβάνα, Ζ. Παπαντωνίου. Τα πιο γνωστά είναι τα δύο αναγνωστικά, το «Αλφαβητάρι με τον ήλιο» και το «Τα ψηλά βουνά», των οποίων ο σκοπός ήταν αναγνωστικός και γλωσσικός. Απηχούν την ελληνική ψυχή και φύση, αποφεύγουν τον διδακτισμό και δογματισμό και είναι σύμφωνα με την ψυχολογία του παιδιού. Στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια πρωτοστατούν οι Δ. Γληνός, Α. Δελμούζος και Μ. Τριανταφυλλίδης πρωτεργάτες του εκπαιδευτικού ομίλου.
Τότε αποφασίζεται να ιδρυθούν τρία ειδικά διδασκαλεία: της τεχνικής εκπαίδευσης, της γυμναστικής και των καθηγητών Γαλλικής. Στην ανώτατη βαθμίδα το 1917 ιδρύεται το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και γίνεται ισότιμο με το πανεπιστήμιο. Επίσης ιδρύεται χημικό τμήμα στο πανεπιστήμιο και το 1920 ιδρύονται δύο νέες μονάδες στην πανεπιστημιακή βαθμίδα: η Ανώτερη Γεωπονική Σχολή και η Ανώτατη Σχολή Εμπορικών Σπουδών.
2η μεταρρύθμιση (1929)
Τον Απρίλιο του 1929 ψηφίζεται ο νόμος της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1929, που αν και προβάλλεται ως συνέχεια του 1913 στηρίζεται σε μια καινούρια προοπτική που αφορά όλες τις βαθμίδες. Η μεταρρύθμιση αυτή αποφασίζει την κατάργηση του «ελληνικού σχολείου» και την διαίρεση της γενικής εκπαίδευσης σε δύο κύκλους, έξι χρόνια δημοτικό και έξι χρόνια γυμνάσιο . Επίσης ενισχύει την δευτεροβάθμια τεχνική εκπαίδευση. Τέλος πραγματοποιούνται κάποιες αλλαγές στο περιεχόμενο των βιβλίων, των προγραμμάτων και των κτιρίων.
Πολυτονικό VS Μονοτονικό
Τον Νοέμβριο του 1981 η κυβέρνηση πήρε την απόφαση για την κατάργηση του πολυτονικού συστήματος και τον Ιανουάριο του 1982 σε μια συνεδρίαση ψηφίστηκε από τη Βουλή η απόφαση που ακόμη και σήμερα αμφισβητείται! Παρόλα αυτά το μονοτονικό σύστημα είχε ήδη αρχίσει να χρησιμοποιείται από κάποιες εφημερίδες και να υιοθετείται από συγγραφείς και γλωσσολόγους στα κείμενά τους ακόμα και πριν από την επίσημη καθιέρωσή του. Είχε δηλαδή προετοιμαστεί το έδαφος για να γίνει δεκτό. Ακόμη και τώρα όμως υπάρχουν κάποιοι που θεωρούν ότι η καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος έκανε ζημιά στη γλώσσα μας, έπληξε λένε την εθνική μας ταυτότητα.
Σχολεία αρρένων – θηλέων
Χαρακτηριστικό στοιχείο της εκπαίδευσης κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα είναι και ο διαχωρισμός των μαθητών σε γυμνάσια «αρρένων» και «θηλέων»! Το 1976 ανοίγει ο δρόμος για δημιουργία μεικτών γυμνασίων και λυκείων. Το Υπουργείο Παιδείας ζητά από τους γονείς των μαθητών της χώρας να δηλώσουν αν επιθυμούν να φοιτήσουν τα παιδιά τους σε μικτά σχολεία. Η πλειοψηφία των γονέων τότε τάσσεται αρνητικά(!). Ωστόσο από την έναρξη της σχολικής χρονιάς 1979-80 η μεικτή φοίτηση στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αποτελούσε πλέον πραγματικότητα.
Κατάργηση σχολικής ποδιάς
Το 1982 αποφασίστηκε η κατάργηση της υποχρεωτικής χρήσης της σχολικής ποδιάς. Οι πιο παραδοσιακοί ήταν αντίθετοι με την απόφαση αυτή καθώς θεωρούσαν ότι με την κατάργηση της σχολικής ποδιάς θα χανόταν η ταυτότητα των μαθητών και θα επικρατούσε ασυδοσία στην εξωτερική εμφάνιση, ειδικά των κοριτσιών. Αντίθετα οι πιο προοδευτικοί συμφώνησαν με το μέτρο αυτό, γιατί πίστευαν πως η ομοιομορφία στο ντύσιμο των μαθητών εμπόδισε την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους και έκανε τα σχολεία να μοιάζουν με στρατόπεδα. Οι μαθητές επίσης υποδέχτηκαν τα νέα με χαρά, καθώς οι περισσότεροι υποστήριζαν ότι η σχολική ενδυμασία τους καταπίεζε.
ΠΗΓΕΣ: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ι
Ειρήνη Μπέτσιου Γ3
Διονυσία Σίσκου Γ4
