Μετά τη διαχείριση της πανδημίας, έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια νέα πρόκληση: την διαχείριση των συνεπειών της πανδημίας, κυρίως στον οικονομικό τομέα. Η οικονομία, φυσικά, -όπως μετά από κάθε μεγάλη καταστροφή-, μόνον προς τα ψηλά μπορεί να οδεύσει, αλλά επειδή, ως λαός έχουμε αποδείξει, ότι ακόμα και στα εύκολα δυσκολευόμαστε, πρέπει από τώρα να προετοιμαστούμε και να μην περιμένουμε “τα λεφτά από το Ταμείο Ανάκαμψης”, τα οποία θα λειτουργήσουν κυρίως ως καταλύτης. Εξ άλλου, μάννα εξ’ ουρανού έχει περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια να φανεί.
Ψηφιακός μετασχηματισμός
Όταν επεβλήθησαν τα capital controls, μέσα σε λίγους μήνες αναγκαστήκαμε να χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο πλαστικό χρήμα, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές εκτοξεύθηκαν και η συγκεκριμένη συνήθεια παρέμεινε ως πρακτική. Αν η σκληρή περίοδος των capital controls, κατά την οποία μπορούσαμε να εκταμιεύσουμε ελάχιστα χρήματα από τα ΑΤΜs, κράτησε λίγο αλλά επηρέασε τόσο έντονα τις συναλλαγές μας, δεν μπορώ να σκεφτώ πως θα μας επηρεάσει η μακρά περίοδος της πανδημίας, αναφορικώς με τις ευκολίες που μας παρέχουν τα ψηφιακά εργαλεία. Οι τηλεδιασκέψεις, η τηλεργασία, η τηλεκπαίδευση και η τηλεδιασκέδαση εισέβαλαν στις ζωές μας, και μάλλον δεν θα φύγουν ποτέ. Άλλωστε, ο χρόνος που εξοικονομείται είναι πλέον μετρήσιμος σε χρήμα. Τι γίνεται, όμως, με το τηλεμπόριο; Όσοι δεν ήταν προετοιμασμένοι, όσοι δεν είχαν eshops επλήγησαν βάναυσα. Η αλήθεια είναι, ότι δεν χρειάζεται eshop σε μια μικρή επιχείρηση λιανικής, όμως, όταν επιβάλλεται, αποτελεί αναγκαιότητα. Ο συνδυασμός click away, eshop και συμβατικού καταστήματος θα είναι το μέλλον. Και το μακρινό, αλλά και το αμέσως επόμενο μετά την πανδημία. Τι συμβαίνει, όμως, στις μικρές κοινωνίες, στις πόλεις όπως η Κοζάνη και η Πτολεμαΐδα; Πως θα καλυφθεί η ανάγκη των καταναλωτών για τον συνδυασμό click away – eshop – φυσικό κατάστημα; Η επιβάρυνση και η ορθή διαχείριση ενός ηλεκτρονικού καταστήματος έχει τις ίδιες απαιτήσεις με ένα φυσικό κατάστημα και μια επιχείρηση που λειτουργεί επί 30 χρόνια με ένα συγκεκριμένο τρόπο, είναι δύσκολο να προσαρμοστεί, αλλά και να επιβαρυνθεί με ένα επιπλέον κόστος, με αμφίβολα οικονομικά αποτελέσματα. Μια λύση θα ήταν ο Εμπορικός Σύλλογος (ή ο κάθε αρμόδιος) να δημιουργήσει ένα ηλεκτρονικό Mall, το γνωστό ήδη από το εξωτερικό “market place”, όπου όλα τα καταστήματα θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση, να μην έχουν διαχειριστικά έξοδα και κυρίως να ανταγωνίζονται ευθέως τις πολυεθνικές αλυσίδες. Την ίδια στιγμή τα πέντε χιλιάδες ευρώ που δίνονται μέσω ΕΣΠΑ σε κάθε κατάστημα λιανικής για τη δημιουργία eshop, θα είχαν πολλαπλασιαστική αξία. Ο ψηφιακός συνεταιρισμός υπό την ομπρέλα του Εμπορικού Συλλόγου πρέπει να προχωρήσει άμεσα. Δείτε το παράδειγμα του efood: καταστήματα που δεν γνωρίζουμε καν που βρίσκονται κάνουν τζίρο χιλιάδων ευρώ
Εκπαίδευση
Έχουμε το ευτυχές γεγονός να έχουμε ένα Πανεπιστήμιο στη Κοζάνη, και μάλιστα πολυτεχνικής κατεύθυνσης, που έχει έναν ιδιάζοντα ρόλο, αναφορικώς με την έρευνα. Μπορεί να γίνει πραγματική παραγωγή, να συνδεθεί με την αγορά εργασίας (όπως γίνεται πανευρωπαϊκά) και να γίνει πραγματικός φάρος ανάπτυξης για την περιοχή μας. Στα Γιάννενα πρόσφατα εγκαταστάθηκε η TeamViewer, τεχνολογικός κολοσσός, που επέλεξε τη συγκεκριμένη πόλη, γιατί -πέραν των άλλων- μπορεί να αντλεί προσωπικό από το Πανεπιστήμιο. Η δεκαετής οικονομική κρίση έφερε μειώσεις στους μισθούς εξειδικευμένου προσωπικού και συνακόλουθα έρχονται εταιρείες και προσλήψεις. Ακριβώς, όμως, όσο εύκολα έρχονται, τόσο εύκολα ξενοικιάζουν και φεύγουν. Η Κυβέρνηση έχει δείξει, ότι ενδιαφέρεται για τις εταιρείες τεχνολογίας και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, κ. Μητσοτάκης, εγκαινίασε πολυχώρο καινοτομίας, σε εγκαταλελειμμένα εργοστάσια. Η βαρύγδουπη έκφραση “πολυχώρος καινοτομίας νεοφυών επιχειρήσεων” σημαίνει, ότι απόφοιτοι Πανεπιστημίων παραμένουν στην πόλη, δημιουργούν εδώ και ξοδεύουν εδώ. Το αποτέλεσμα της εργασίας τους πιθανόν να μην το χρησιμοποιήσουμε ποτέ, και να εξάγεται εξ ολοκλήρου, αλλά τα χρήματά τους θα φορολογηθούν στην Ελλάδα, και το εισόδημά τους θα το ξοδέψουν στην τοπική αγορά.
Όλοι μας, ακόμη και όσοι έχουμε ήδη τυπικώς υψηλή μόρφωση, δεν πρέπει να σταματούμε ποτέ να διδασκόμαστε, να παρακολουθούμε σεμινάρια και να εξειδικευόμαστε στο αντικείμενό μας. Ένας καλός συγγραφέας μπορεί να ζει σε ένα χωριό του Βοΐου, να εργάζεται και να βιοπορίζεται το ίδιο εύκολα, όπως και ένας καλός επιστήμονας, αρκεί να είναι πράγματι καλός, το οποίο παρέχεται μόνον μέσα από την συνεχή εκπαίδευση και εξειδίκευση.
Πολιτισμός – Τουρισμός
Στην Αθήνα έχουν ωριμάσει πλέον οι συνθήκες και πολλά κινηματογραφικά συνεργεία κάνουν την εμφάνισή τους. Εταιρείες παραγωγής από το Ισραήλ κινηματογραφούν σειρές που θα δείξει την επόμενη σεζόν το NETFLIX (!) και διαφημίσεις για την τηλεόραση βιντεοσκοπούνται στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας (η διαφήμιση του “PERRIER” άφησε πάνω από 1 εκατ. ευρώ εντός 5 ημερών). Οι ξένες παραγωγές φυσικά δεν ανακάλυψαν τα κάλλη της Αθήνας εντός λίγων μηνών. Το θεσμικό πλαίσιο άλλαξε και οι πολιτιστικές παραγωγές διέπονται από νέους Nόμους. Οι αμερικάνικες εταιρείες δεν ενδιαφέρονται αναγκαστικώς να δείξουν τις πολυκατοικίες της Αθήνας ή τον ουρανό του Πειραιά. Θέλουν φιλικό επειχειρηματικό περιβάλλον, κάτι το οποίο ισχύει για όλη τη χώρα. Αναμφίβολα, η περιοχή της Κοζάνης έχει τα τοπία εκείνα που μπορεί να αξιοποιηθούν για κινηματογραφικές παραγωγές: βιομηχανίες, απέραντα χωράφια, νερά, βουνά, δάση, αστικό περιβάλλον – τα πάντα. Χρειάζεται μόνον κάποιος να τους καλωσορίσει.
Η προβολή και η διαφήμιση μέσα από ταινίες έχει πολλαπλασιαστικό όφελος για τον τουρισμό: η ταινία “η παραλία” που πρωταγωνίστησε ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο, σχεδόν κατέστρεψε τη συγκεκριμένη παραλία τουριστικά, ενώ οι ταινίες του Έλληνα Τομ Χανκς με κάνουν να θέλω να ταξιδέψω στη Φλωρεντία.
Δίπλα στο εθνικό πλαίσιο, ας δούμε τα δικά μας. Ας συναποφασίσουμε, ότι οι βωμολοχίες των Αποκρεών δεν είναι μόνον για 3 μέρες, ας μην είμαστε κοντόφθαλμοι πουλώντας κρασί σε επισκέπτες μέχρι -άντε- από τη Θεσσαλονίκη. Η Αποκριά στη Κοζάνη είναι άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Θυμηθείτε: Ο μύλος των ξωτικών στα Τρίκαλα είναι ένα απλό στη σύλληψή του κατασκεύασμα που κατάφερε να προσελκύει πολλούς τουρίστες τη Χριστουγεννιάτικη περίοδο, και εμείς ακόμα τρώμε κιχιά στους φανούς;
Σοβαρή συζήτηση, με χρονοδιάγραμμα και συμπεράσματα. Εφαρμογή του σχεδίου που θα μας δεσμεύει όλους για την επόμενη δεκαετία. Όλα τα υπόλοιπα είναι πυροβολισμοί στον αέρα.
Ηλίας Σιδέρης
