Αποτελεί κακή συνήθεια σε τούτο τον τόπο όταν το γκουβέρνο κάνει παροχές όλοι να χαιρόμαστε. Ωσάν να είναι λεφτά κάποιου τρίτου αυτά που μοιράζονται και όχι δικά μας. Γιατί είναι κακό που χαιρόμαστε; Ακριβώς γιατί είναι δικά μας και θα έπρεπε να γνωρίζουμε ότι πιάνουν τόπο. Προφανώς να ερωτηθούμε θα ήταν πολυτέλεια σε μια χώρα που ναι μεν γέννησε τη Δημοκρατία, αλλά στην πράξη ουδόλως εφαρμόζει αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες (λχ δημοψηφίσματα).
Είναι λάθος μια χώρα να έχει επιδοματική πολιτική; Σε γενικές γραμμές όχι. Αρκεί να είναι όντως «πολιτική», δηλαδή πολιτικές πρωτοβουλίες που εντάσσονται σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και όχι άτακτες εξαγγελίες που χρονοεξαρτώνται ή ετεροκαθορίζονται από την επικαιρότητα. Δεν πέρασε απαρατήρητη η προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακοινώσει επιδόματα την ίδια ημέρα που η επικαιρότητα μονοπωλούνταν από την άρση της ασυλίας 13 βουλευτών της ΝΔ.
Η επιδοματική πολιτική, συνήθως, έχει τέσσερις στόχους. Πρώτα πρώτα, ως μέρος ευρύτερης κοινωνικής πολιτικής, έχει ως βασικό σκοπό να μειώσει τη φτώχεια και να αμβλύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Δεύτερον, μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη μιας οικονομίας: Για παράδειγμα, μπορεί να ενισχύσει την κατανάλωση τοπικών προϊόντων ή συγκεκριμένων κλάδων της οικονομίας (λχ πρωτογενή τομέα). Τρίτον, τα επιδόματα μπορεί να έχουνε επενδυτικό πρόσημο γιατί μεσοπρόθεσμα αποδίδουν στον κρατικό προϋπολογισμό περισσότερα έσοδα από το κόστος τους. Για παράδειγμα, η επιδότηση προληπτικών εξετάσεων υγείας διασφαλίζει την έγκαιρη διάγνωση και αποτρέπει την εξέλιξη πιθανών νοσημάτων που θα κόστιζαν περισσότερο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Τέταρτον, μπορεί να στηρίζουν εθνικές πολιτικές. Για παράδειγμα, η επιδότηση γέννησης νέων παιδιών αντιμετωπίζει τόσο το πρόβλημα της υπογεννητικότητας όσο και τη σοβούσα κρίση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης λόγω του υφιστάμενου αρνητικού ισοζυγίου εισδοχής νέων εργαζομένων σε σχέση με όσους συνταξιοδοτούνται.
Ποιες πολιτικές υποστηρίζουμε με επάρκεια, σήμερα στην Ελλάδα, μέσω των επιδομάτων; Ποιους από τους ανωτέρω στόχους υπηρετούν οι πρόσφατες κυβερνητικές εξαγγελίες;
Η χώρα μας, δυστυχώς, διακρίνεται από την παροχή πολλών επιδομάτων από διάφορους φορείς με κακόηχα ή εύηχα αρκτικόλεξα (ΟΠΕΚΑ, ΔΥΠΑ κλπ). Εκτός αυτών έρχεται και η κυβέρνηση να ανακοινώνει έκτακτες παροχές, ως δήθεν επιστροφή αναπτυξιακού μερίσματος στην κοινωνία. Προφανώς, δεν πρόκειται για «αναπτυξιακό» μέρισμα, αλλά για υπερέσοδα που δημιουργεί η διατήρηση της ακρίβειας και οι αναλογικοί, επιρριπτόμενοι στην κατανάλωση φόροι. Ακόμη και έτσι το πρόβλημα έγκειται πότε και πώς μοιράζουμε τα επιδόματα. Ποιόν από τους ανωτέρω στόχους υπηρετεί η επιλογή να δίνεται εφάπαξ ετήσιο εισόδημα μόλις 150€ για κάθε παιδί αντί να επιδοτείται η γέννηση κάθε νέου παιδιού με 1500€ (τα ίδια χρήματα διαφορετικώς κατανεμημένα); Ποιόν στόχο υπηρετεί η επιδότηση ενοικίου (και μάλιστα με 700€) για κάποιον που έχει εισόδημα 43.000€; Κανέναν από τους ανωτέρω. Μόνον την αύξηση της ζήτησης και συνεπακόλουθα των ενοικίων.
Εν κατακλείδι, το πρόβλημα στη χώρα μας δεν είναι μόνον το ύψος των επιδομάτων. Γλίσχρα ή μη, το πρόβλημα είναι ποιό στόχο υπηρετούν. Σε ποια λογική υπακούουν. Και ποια αποτελέσματα, εντέλει, έχουν. Όσο αυτή η συζήτηση δεν ανοίγει τόσο θα αρκούμαστε να αναφωνούμε: δώσε και σε εμένα μπάρμπα!
Του Αργύρη Αργυριάδη
Δικηγόρου
