Την ανάπτυξη ενός υπερσύγχρονου data center στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου στη Δυτική Μακεδονία δρομολογούν η ΔΕΗ και η Amazon Web Services (AWS), επισφραγίζοντας τη στρατηγική τους σύμπραξη με την υπογραφή δεσμευτικού Μνημονίου Συνεργασίας (MoU). Η συμφωνία αποτυπώνει το θεσμικό και εμπορικό πλαίσιο για την υλοποίηση της επένδυσης, υιοθετώντας το αυστηρό επιχειρηματικό ύφος των αντίστοιχων μεγάλων εταιρικών deals.
Βάσει του συμφωνηθέντος πλαισίου, η συνεργασία διαρθρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες. Αρχικά, με την ολοκλήρωση της κατασκευαστικής φάσης, η AWS θα μισθώσει το data center μέσω μακροχρόνιας σύμβασης διάρκειας 15 ετών. Παράλληλα, διαχωρίζονται σαφώς οι τεχνικές αρμοδιότητες: η ΔΕΗ αναλαμβάνει την παραχώρηση της έκτασης, την ανέγερση των κτιριακών εγκαταστάσεων και την ανάπτυξη των υποστηρικτικών ενεργειακών υποδομών, ενώ η αμερικανική εταιρεία θα εγκαταστήσει και θα διαχειρίζεται τον εξοπλισμό πληροφορικής (IT).
Σε πρώτη φάση, η υποδομή θα διαθέτει ισχύ τροφοδοσίας 300 MW. Ωστόσο, τα δύο μέρη θα διερευνήσουν την περαιτέρω επέκταση της εγκατάστασης έως το 1 GW, εφόσον προκύψει αμοιβαία συμφωνία, ευνοϊκές συνθήκες αγοράς και υπογραφή νέων οριστικών συμβάσεων. Στο ενεργειακό σκέλος, η AWS θα προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια από τη ΔΕΗ μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων αγοραπωλησίας (PPAs) προερχόμενη αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές. Η κίνηση αυτή εναρμονίζεται με τον κεντρικό στόχο της Amazon για μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα στο σύνολο των δραστηριοτήτων της έως το 2040.
Επιπρόσθετα, οι δύο όμιλοι εξετάζουν το ενδεχόμενο πολυετούς συνεργασίας στους τομείς των τεχνολογιών cloud και τεχνητής νοημοσύνης (AI), με στόχο την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού της ΔΕΗ. Το υπογεγραμμένο Μνημόνιο έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, ωστόσο η υλοποίηση του έργου και όλοι οι εμπορικοί όροι τελούν υπό την αίρεση της υπογραφής των οριστικών συμφωνιών. Η τελική υλοποίηση προϋποθέτει την επιτυχή ολοκλήρωση του νομικού και οικονομικού ελέγχου (due diligence), την εξασφάλιση των απαραίτητων όρων σύνδεσης με το δίκτυο, καθώς και τη λήψη των απαιτούμενων εγκρίσεων από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Από το λιγνίτη στα data center και την AI
Νωρίτερα σήμερα η ΔΕΗ βρέθηκε στο επίκεντρο εκτενούς δημοσιεύματος του Bloomberg για το φιλόδοξο σχέδιο μετασχηματισμού της Δυτικής Μακεδονίας, με το πρακτορείο να παρουσιάζει την περιοχή της Κοζάνης ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης από τον λιγνίτη σε μια νέα οικονομία που συνδυάζει καθαρή ενέργεια, τεχνολογία και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Το έργο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο επενδυτικό σχέδιο ύψους περίπου 5,8 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει την ανάπτυξη νέων ενεργειακών και τεχνολογικών υποδομών με στόχο τη μετατροπή της πρώην λιγνιτικής περιοχής σε κέντρο καθαρής ενέργειας και τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με μεγάλους διεθνείς hyperscalers, δηλαδή εταιρείες που αναπτύσσουν και διαχειρίζονται μεγάλης κλίμακας υποδομές cloud και AI.
Η σημασία της μετάβασης γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν ληφθεί υπόψη ο διαχρονικός ρόλος της ΔΕΗ στην οικονομία της περιοχής. Σύμφωνα με το Bloomberg, η εταιρεία αντιστοιχεί περίπου στο 40% της οικονομικής παραγωγής της Δυτικής Μακεδονίας, γεγονός που εξηγεί γιατί η απολιγνιτοποίηση δεν αφορά μόνο το κλείσιμο των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, αλλά συνδέεται άμεσα με το συνολικό παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο της περιοχής. Η έκταση αυτής της εξάρτησης αποτυπώνεται και στην απασχόληση. Στο αποκορύφωμα της δραστηριότητας της ΔΕΗ, το 2010, η εταιρεία απασχολούσε περίπου 5.500 εργαζομένους στη Δυτική Μακεδονία. Έκτοτε, ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί, καθώς η λιγνιτική παραγωγή βρίσκεται σε πορεία σταδιακής κατάργησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο σταθμός του Αγίου Δημητρίου, περίπου 18 χιλιόμετρα από την Κοζάνη, ο οποίος έχει πλέον σταματήσει τη λειτουργία του. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στον σταθμό παραμένουν σήμερα 58 εργαζόμενοι, έναντι 420 στην αρχή του 2026. Παράλληλα, η εξόρυξη λιγνίτη στην περιοχή έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, ενώ η μονάδα Πτολεμαΐδα V αναμένεται να σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη έως το τέλος του 2026.
7.500 εργαζόμενοι στην κατασκευή, 2.200 μόνιμες θέσεις
Στην κορύφωση της κατασκευαστικής δραστηριότητας εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν περίπου 7.500 εργαζόμενοι, ενώ σε μόνιμη βάση τα νέα projects αναμένεται να δημιουργήσουν τουλάχιστον 2.200 θέσεις εργασίας. Από αυτές, περίπου 1.500 θέσεις θα αφορούν τη λειτουργία του data center όταν αυτό φτάσει στην πλήρη ισχύ του 1 GW. Πρόκειται για μια σημαντική μεταβολή για μια περιοχή που βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σταδιακή απώλεια θέσεων εργασίας που συνδέονταν επί δεκαετίες με τη λιγνιτική δραστηριότητα. Σήμερα, η ΔΕΗ απασχολεί περίπου 1.250 εργαζομένους στη Δυτική Μακεδονία, ενώ η εταιρεία και η τοπική αυτοδιοίκηση προσδοκούν ότι οι νέες επενδύσεις δεν θα περιοριστούν στις άμεσες θέσεις εργασίας, αλλά θα λειτουργήσουν ως βάση για τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικοσυστήματος επιχειρήσεων και υπηρεσιών γύρω από τις νέες ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει το Bloomberg και στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της νέας δραστηριότητας. Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, οι ανάγκες του data center σε νερό αναμένεται να αντιστοιχούν μόλις στο 0,6% της ποσότητας που απαιτούσαν οι προηγούμενες λιγνιτικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Η έκρηξη των data centers λόγω AI
Η επένδυση της ΔΕΗ εντάσσεται, παράλληλα, σε μια ευρύτερη διεθνή τάση που αναπτύσσεται με ταχύτητα: την παγκόσμια επέκταση των data centers, η οποία επιταχύνεται από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, ο αριθμός των data centers παγκοσμίως έχει αυξηθεί από περίπου 500.000 το 2021 σε περίπου 8 εκατομμύρια σήμερα, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του κλάδου σχεδόν διπλασιάστηκε την περίοδο 2022-2026. Η εξέλιξη αυτή καθιστά τη διαθεσιμότητα ενέργειας και την επάρκεια των δικτύων ολοένα και πιο κρίσιμες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, η ΔΕΗ επιχειρεί να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα της Δυτικής Μακεδονίας και να μετατρέψει την πρώην λιγνιτική περιοχή σε έναν νέο ενεργειακό και τεχνολογικό κόμβο. Το σχέδιο, επομένως, δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη του data center, αλλά συνδέεται με ένα ευρύτερο πλέγμα επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και νέες υποδομές, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος στην περιοχή.
Κρίσιμο στοιχείο αυτής της μετάβασης είναι και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα προετοιμάσουν φοιτητές για τις νέες ειδικότητες και τις ανάγκες που θα προκύψουν από τις επενδύσεις. Η προσέγγιση αυτή παραπέμπει, σε διαφορετική κλίμακα και με διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο, στον ρόλο που είχε διαμορφωθεί γύρω από τη λιγνιτική δραστηριότητα. Όπως η εξόρυξη και η ηλεκτροπαραγωγή είχαν δημιουργήσει επί δεκαετίες μια ευρύτερη αλυσίδα οικονομικής δραστηριότητας στη Δυτική Μακεδονία, έτσι και η ΔΕΗ επιδιώκει σήμερα να οικοδομήσει μια νέα αλυσίδα γύρω από τα data centers, την καθαρή ενέργεια και τις ψηφιακές υποδομές.
