*Επίτιμο μέλος ΕΣΗΕΑ, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια
Οι κάτοικοι της Δ.Μακεδονίας είναι πλέον αντιμέτωποι με ένα θάνατο που είχε προαναγγελθεί από το επιτελικό κράτος. Θάνατος είναι για όλη την περιοχή και για τους πολίτες της η βίαιη απολιγνιτοποίηση (δεν τρομάζουν οι λέξεις αλλά τα γεγονότα). Και εάν δεν αντιδράσουμε τώρα, τότε, πότε;
Πώς θα μείνουμε απλοί παρατηρητές απέναντι στον αυταρχικό, αντιδημοκρατικό και ύπουλο τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε το ξεπουλημα της ΔΕΗ; Τα ιδιωτικά και ξένα συμφέροντα είναι εδώ. Η επικοινωνιακή διαχείριση της δίκαιης μετάβασης αποδείχθηκε πολιτική κοροϊδία, μια φούσκα. Είναι αλήθεια ότι οι μέχρι τώρα αντιδράσεις, ίσως λόγω αιφνιδιασμού και μη σοβαρής ενημέρωσης, υστερούσαν σε αποφασιστικότητα απέναντι στην κυνική δήλωση -απόφαση του Πρωθυπουργού. Οι φορείς, το πολιτικό σύστημα, οι πολίτες, δεν αντιλήφθηκαν σε βάθος την κατάσταση. Αλήθεια γιατί δεν συζητήθηκε η δίκαιη μετάβαση σε ολομέλεια της Βουλής; Δεν ήταν σοβαρό θεμα; Δεν ήταν Εθνικής Εμβέλειας; Κι όμως η ενεργειακή κρίση, στην άναρχη παγκόσμια περίοδο που βιώνει η ανθρωπότητα, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά πληθωριστικά προβλήματα όπως συνέβη μετά την δεύτερη ενεργειακή κρίση το 1979.
Το ενεργειακό πρόβλημα θα είναι ανεπούλωτη πληγή, άγνωστο για πόσο διάστημα, για την Ευρωπαϊκή οικονομία. Η Δ. Μακεδονία δεν έχει άλλα περιθώρια. Δεν πάει άλλο. Τα προβλήματα έχουν διογκωθεί – ανεργία, υποανάπτυξη, ερημοποίηση, μαζική μετανάστευση των νέων και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας μας. Η απολιγνιτοποίηση ήταν αποτυχία επειδή δεν υπήρξε σχέδιο, καμία συμμετοχή των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της κοινωνίας γενικότερα. Μάλλον η πολιτική εξουσία θεωρεί τους Δημάρχους “κλητηρες της κεντρικής εξουσίας”. Αυτό ανέδειξε η τραγική συνάντηση του Μαξίμου με τους Δημάρχους Δ. Μακεδονίας. Η σημερινή διακυβέρνηση έχει όλα τα στοιχεία της έκτακτης ανάγκης γιατί η λεγόμενη Δίκαιη Μετάβαση είναι μια μεγάλη αποτυχία!
Τώρα είναι η μεγάλη ευκαιρία, την περίοδο συζήτησης του Ευρωπαϊκού Προϋπολογισμού, του νέου χρηματοδοτικού πλαισίου 2028-2034 , να αναστοχαστουμε ένα νέο τεκμηριωμένο σχέδιο για την ενέργεια και την πραγματική ανάπτυξη. Με ενότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της κοινωνίας, των πολιτικών- κοινωνικών φορέων, επιβάλλεται μια στρατηγική για πρωτοβουλίες σε Εθνικό Ευρωπαϊκό επίπεδο. Τώρα είναι η περίοδος για ενεργητικές συμμετοχές, με οργάνωση, με επιχειρήματα και σοβαρές διαδικασίες. Η παράταση των λιγνιτικων μονάδων, ιδιαίτερα της 5ης μοναδας Πτολεμαιδας μεχρι το 2038, είναι η πρώτη προτεραιότητα.
Ανάλογη απόφαση προώθησε πρόσφατα και η Ιταλική Κυβέρνηση. Η προοπτική αυτή είναι καθοριστική για την ασφάλεια των χωρών της Ευρώπης. Διαφορετικά οι ασύμμετρες επιπτώσεις στην τιμή της ενέργειας, στο κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην ανταγωνιστικοτητα της παραγωγικότητας και εξουθενωτική ακρίβεια. Για την Ελλάδα η παραταση των λιγνιτικών μονάδων θα αποτελέσει μεγάλη ευκαιρία αναβάθμισης της περιφέρειας. Άλλωστε για την εξέλιξη της νέας μεταλιγνιτικής μετάβασης θα πρέπει να υπάρξουν ριζικές πολιτικές ανάπτυξης στο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής και της χώρας γενικότερα. Κλειδί για νέα πολιτική παραγωγική ανασυγκρότηση είναι η έρευνα! Δυστυχώς στην χώρα μας το Πολιτικό Σύστημα στο ζήτημα της έρευνας έχει εγκληματίσει. Σε ολόκληρο τον κόσμο η έρευνα είναι μονόδρομος για να καλλιεργηθεί η δυνατότητα πραγματικής ανάπτυξης.
Στην Ελλάδα όμως πέρα από την υποχρηματοδότηση για την έρευνα, δεν υπήρξε ποτέ σοβαρός σχεδιασμός και στρατηγική προτεραιότητα. Στις χρόνιες παθογένειες στην πατρίδα μας η υποβάθμιση των Ελληνικών Πανεπιστημίων, του επιστημονικού δυναμικού μας. Είναι τυχαίο που το νέο Σύγχρονο Πανεπιστήμιο Δ. Μακεδονίας δεν είχε ποτέ σοβαρή χρηματοδότηση για την ενέργεια; Αξίζει βέβαια να υπογραμμίσουμε την πρώτη θέση που κατέκτησε ομάδα φοιτητών σε Διεθνή Διαγωνισμό για την Ρομποτική. Και δεν είναι τυχαίο που δεν προχώρησε η έρευνα για την πολύπλευρη αξιοποίηση του λιγνίτη απο την ΔΕΗ για ποικίλες δραστηριότητες όπως γίνεται με μεγάλη επιτυχία στην Κίνα, όπου αξιοποιείται ο λιγνίτης για παραγωγή λιπασμάτων. Μια ανάλογη εξελίξη θα μπορούσαμε να έχουμε στον αγροδιατροφικό τομέα με την ΑΕΒΑΛ, όμως η κυβέρνηση Μητσοτάκη με την αποβιομηχάνιση σταμάτησε αυτή την προοπτική. Είναι επιβεβλημένη η παράταση μέχρι το 2038, μπορούμε και πρέπει να συντονιστούμε με Ιταλία, Γερμανία, Πολωνία, Τσεχία. Είναι η ώρα της πραγματικής ανάπτυξης στην Δ. Μακεδονία. Είναι η ώρα, εν όψει των βουλευτικών εκλογών, να μιλήσουμε για την ζωή μας.
