Ο καρκίνος είναι ένα σύνολο νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από την ιδιότητα τους να προκαλούν ανώμαλες μεταβολές στα κύτταρα, με αποτέλεσμα αυτά να πολλαπλασιάζονται. Οι περισσότεροι τύποι καρκίνου σχηματίζουν έναν όγκο, έναν όζο ή μια μάζα καρκινικών κυττάρων εκτός από αυτούς που προσβάλλουν το αίμα. Κύτταρα μπορούν να αποσπαστούν από έναν όγκο και να μεταναστεύσουν σε άλλα μέρη του σώματος, όπου μπορούν να εγκατασταθούν και να πολλαπλασιαστούν. Αυτή η διαδικασία εξάπλωσης ονομάζεται μετάσταση. Δεν είναι όλοι οι όγκοι καρκινικοί ή κακοήθεις. Ορισμένοι είναι καλοήθεις, δεν εξαπλώνονται και δεν είναι απειλητικοί για τη ζωή.
Ο όρος καρκίνος του μαστού αναφέρεται σε καρκίνο που αναπτύσσεται στους γαλακτοπαραγωγούς αδένες του μαστού ή στους γαλακτοφόρους πόρους που μεταφέρουν το γάλα. Αποτελεί μία από τις συχνότερα εμφανιζόμενες μορφές καρκίνου παγκοσμίως και είναι η πρώτη σε αριθμό κρουσμάτων στο γυναικείο πληθυσμό. Η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου σε αρρένες είναι υπαρκτή αλλά πολύ μικρή. Όσον αφορά στις γυναίκες, όλες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, όχι όμως στον ίδιο βαθμό. Οι εξελίξεις στο πεδίο της έρευνας και η έγκαιρη ενημέρωση σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο και διάγνωση του καρκίνου του μαστού έχουν συμβάλλει καταλυτικά ώστε η θεραπεία να είναι σήμερα πιο αποτελεσματική.
Η έλλειψη σωματικής άσκησης και η παχυσαρκία είναι δύο από τους παράγοντες κινδύνου που ευθύνονται για την πιθανή εμφάνιση καρκίνου του μαστού.Η άσκηση αποτελεί έναν από τους κύριους δείκτες για την πρόληψη τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής υγείας. Η φράση των αρχαίων ελλήνων « Νους υγιής εν σώματι υγιεί» σημαίνει ότι η πνευματική κατάσταση του ανθρώπου δεν είναι άσχετη με τη σωματική του. Η άσκηση όχι μόνο διατηρεί και βελτιώνει ένα υγιές σώμα, αλλά θεραπεύει και ένα σώμα που πάσχει, καθώς και μια ψυχή που συμπάσχει με το σώμα.
Η άσκηση βοηθά στην:
- Καλή φυσική κατάσταση και βελτίωση των δεικτών υγείας (χοληστερίνη, αρτηριακή πίεση, οστική πυκνότητα)
- Καλή ψυχική υγεία, ευδιαθεσία, μείωση του stress
- Απώλεια βάρους και σωματικού λίπους.
- Υιοθέτηση και ενίσχυση ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής
Υπάρχει εκτενής βιβλιογραφία που δείχνει ότι η άσκηση είναι μια αποτελεσματική προληπτική στρατηγική ενάντια σε πολλές παθήσεις και μία από αυτές είναι ο καρκίνος του μαστού.Η άσκηση λοιπόν δεν απευθύνεται μόνο στους υγιείς, αλλά και στους πάσχοντες, με στόχο την πρόληψη των ασθενών και τη βελτίωση διαφόρων νοσηρών καταστάσεων. Επίσης, μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του ασθενή, κάνοντας τον πιο παραγωγικό χωρίς να κουράζεται υπερβολικά κι αυτό τον γεμίζει με αυτοεκτίμηση και ικανοποίηση. Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να καθυστερήσει ή να αναχαιτίσει ριζικά τις διεργασίες του καρκίνου του μαστού. Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα που αποτρέπει την κυτταρική νεοπλασματική εκτροπή ή τουλάχιστον επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης ορισμένων όγκων.
Από έρευνες που έγιναν σε διάφορα πανεπιστήμια, παρατηρήθηκε ότι η μειωμένη ή η μηδενική συμμετοχή σε κάποια φυσική δραστηριότητα είναι επιβαρυντικός παράγοντας για την εμφάνιση του καρκίνου του μαστού. Ειδικότερα σε γυναίκες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης (υπέρβαρες, άτοκες, κληρονομικότητα κτλ.).
Όσον αφορά στην πρόληψη, έρευνες έδειξαν ότι η διάρκεια της άσκησης παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση του σωματικού λίπους και συμβάλλει στην υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Όσο αυξάνεται η διάρκεια της άσκησης τόσο μεγαλύτερο το όφελος. Αυτό βέβαια αφορά τις γυναίκες που ήδη γυμνάζονται και έχουν αποκτήσει εξοικείωση με την άσκηση. Οι υπόλοιπες, δεν πρέπει να ξεχνούν ότι όταν λέμε άσκηση εννοούμε κάθε δραστηριότητα που μας κάνει να ιδρώσουμε. Τέτοιες, μπορεί να είναι το περπάτημα σε ένα όμορφο μέρος, το ανέβασμα σκαλοπατιών ή οι καθημερινές μας δουλειές. Εκτός από την άσκηση, η πρόληψη αφορά και την υιοθέτηση άλλων υγιεινών συνηθειών, όπως η καλή διατροφή.
Παρατηρήθηκε πως οι γυναίκες που έβαλαν στη ζωή τους τη γυμναστική πριν και μετά την εμμηνόπαυση είχαν μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης.
Γνωρίζουμε ότι η άσκηση προλαμβάνει τον καρκίνο του μαστού. Αντίθετα, αυτό που δε γνωρίζαμε είναι ότι είναι ευγεργετική και στις γυναίκες που έχουν ήδη εκδηλώσει καρκίνο. Βρέθηκε επίσης, πως παίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογία των γυναικών που νοσούν, καθώς και στην αυτοαντίληψή τους. Σημαντικό ρόλο στη συμμετοχή τους στην άσκηση παίζει η ψυχολογική υποστήριξη και το οικογενειακό περιβάλλον.
Η γιόγκα συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των γυναικών, γιατί τις βοηθά να έρθουν σε επαφή με άλλα άτομα και να νιώσουν ήρεμες , όπως παρατηρήθηκε από διάφορες έρευνες. Κατάλληλες μορφές άσκησης είναι η κολύμβηση, η ποδηλασία, το χαλαρό τρέξιμο και γενικότερα οποιαδήποτε άσκηση ενεργοποιεί μεγάλες μυικές ομάδες.
Συμπερασματικά, η άσκηση αποφέρει πολλαπλά οφέλη στις γυναίκες με καρκίνο του μαστού καθώς και στην πρόληψή τους. Μέσω της άσκησης ενισχύεται το ανοσοποιητικό και αντιοξειδωτικό τους σύστημα, αλλάζουν τα επίπεδα διάφορων ορμονών (π.χ. οιστρογόνα), μειώνεται πιθανόν η αιμάτωση του όγκου, βελτιώνεται η συναισθηματική κατάσταση και η ποιότητα ζωής τους, αυξάνεται η ενεργητικότητα και βοηθά στη διαχείριση των παρενεργειών της φαρμακευτικής θεραπείας.
Η πρόληψη είναι κάτι που αφορά εμάς τους ίδιους. Καλό είναι να υιοθετήσουμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, να ενημερωνόμαστε και να εξεταζόμαστε. Να βάλουμε στη ζωή μας την άσκηση και να σκεφτόμαστε θετικά.
Σακουλέβα Μαρία
Καθηγήτρια φυσικής αγωγής
Ειδικευμένη στην προσαρμοσμένη φυσική αγωγή
Βιβλιογραφία
- Κουρκούτα Λ., Πλατή Π., Προκοπίου Ε. (2012): Νους υγιής εν σώματι υγιή. 39ο πανελλήνιο νοσηλευτικό συνέδριο. Βόλος.
- Λαβδανίτη Μ. (2007). Γυναίκες με καρκίνο του μαστού που υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία- νοσηλευτική προσέγγιση.
- Τοκμακίδης Σ. (1997). Άσκηση και υγεία, άσκηση και παραγωγικότητα. Άθληση και κοινωνία: Περιοδικό Αθλητικής Επιστήμης.
- Τούσης Δ. (1980). Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και διαφυγή από τον καρκίνο. Ελληνική εταιρία προληπτικής ιατρικής Αθήνα.
- Τσιφτσόγλου Α. (1987). Καρκίνος του μαστού, ιατρική εταιρεία Καβάλας.
- Di Lorenzo T, Bargman E, Stucky- Ropp R. (1999). Long-term eggects of aerobic exercise on psychological outcomes.
- Rubin D. (1987). Gynecogic cancer.
- Simopoulos A. P. (1987). Obesity and carcinogenesis
- Shepard, RJ. (1980). Physical activity and cancer int. J. sports med.
- Taylor A H. (2000) Physical activity, anxiety and stress. In: Physical Activity and Psychological Well-Being. London.
