Η ιστορία αυτή είναι ένα θέμα ταμπού, χώρια που συνέβη Απρίλη. Κάθε γεγονός του 1821 που έλαβε χώρα μετά τον Μάρτιο, θεωρείται απλώς εκτός εποχής. Ειδικά, όμως, για την Νάουσα κατά τον Απρίλη του 1822, υπάρχουν και άλλοι λόγοι που αφήνουν αυτή την ιστορία στη λήθη. Αναμφίβολα, ο τρόπος που οφείλεις να προσεγγίσεις τα γεγονότα προϋποθέτει μια ευαισθησία. Λίγο θέλει να χαρακτηριστείς φασίστας, αντισημίτης ή χαλκευτής της ιστορίας. Η περιοχή της Νιάουστας, ήταν αμιγώς χριστιανική και ελληνική αλλά όχι μόνο ελληνόφωνη έως το 1822. Μια εύρωστη περιοχή και με πιο ευνοϊκούς όρους για βιοπορισμό των ραγιάδων τζίμηδων. Αυτές οι περιοχές, συνήθως ήταν αυτές που σήκωσαν το βάρος της εθνεγερσίας, παρότι είχαν να χάσουν πολλά. Στην πόλη αυτή ήταν, που εκτέλεσαν με εντολή του προεστού της πόλης Ζαφειράκη τον Ύπατρο, απόστολο της Φιλικής. Τα επαναστατικά έγγραφα, παραδόθηκαν στα χέρια του βαλή της Ρούμελης. Έλαβαν μάλιστα και σχετικό ευχαριστήριο φιρμάνι.
Η περιοχή είχε κινηθεί επιφυλακτικά και διακριτικά απέναντι στην Επανάσταση. Ωστόσο η στάση αυτή άλλαξε, όταν, όπως διασώζει ο Σπ. Τρικούπης, ο επικεφαλής των Τούρκων Αμπντουλαμπούτ, ζήτησε (μετά την οριστική κατάπνιξη της Χαλκιδικής και του Άθωνος τον Δεκέμβριο του 1821) ομήρους από διάφορες πόλεις. Ειδικά η Νάουσα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, θα έπρεπε να δεχθεί τουρκική φρουρά 500 ανδρών. Μέσα στους ομήρους που θα έστελνε, προαπαιτούμενος ήταν ο υιός του Ζαφειράκη. Έτσι η Νάουσα συμμετείχε στο νέο επαναστατικό κίνημα, που οργανώνονταν με επίκεντρο τον Όλυμπο. Στο πλαίσιο αυτό, θα επιχειρούνταν ο έλεγχος των βασικών εισόδων στην περιοχή, που ήταν η Γέφυρα του Βαρδάρη, τα Στενά των Τεμπών και το Δερβένι της Καστοριάς. Αρχηγοί αναδείχθηκαν οι Καρατάσιος, Διαμαντής και Ζαφειράκης.
Κατά την 1η Απριλίου του 1822, οι Τούρκοι κίνησαν εναντίον της Ναούσης, μάλλον συνεπικουρούμενοι από σώμα με έδρα την Λάρισα. Αρχικά παραδόθηκε η Βέροια χωρίς αντίσταση. Συνέλαβαν και εξετέλεσαν τον διοικητή και τους λίγους Τούρκους της μικρής φρουράς του. Ο Καρατάσος στη συνέχεια κατέλαβε με 200 άνδρες τη Μονή Δωβράς και οχυρώθηκε εκεί. Ο Αμπντουλαμπούτ, ο οποίος βρίσκονταν στην Βέροια, εκστράτευσε εναντίον της Μονής. Εντούτοις ο Καρατάσος, με την συνδρομή των δυνάμεων του Ζαφειράκη και του Γάτσου, κατάφερε να διαφύγει. 2 ημέρες μετά, ο Πασάς εκστράτευσε με 15000 άνδρες εναντίον της Ναούσης. Η πόλη, κανονικά είχε πληθυσμό περίπου 2000 κατοίκων. Ωστόσο στην πόλη είχαν καταφύγει και χιλιάδες άλλοι Έλληνες. Ο πασάς έστειλε αντιπροσωπεία αποτελούμενη τουλάχιστον από 3 κληρικούς και έναν Τούρκο και κάλεσε τους Έλληνες 2 φορές σε παράδοση. Η πρώτη μάχη έγινε έξω από την Νάουσα, όπου οι ελληνικές δυνάμεις υπό την αρχηγία του Τσάμη, υιού του Καρατάσου, τελικά ηττήθηκαν. Η κυρίως επίθεση στη Νάουσα, εκδηλώθηκε στις 6/19 Απριλίου. Οι Τούρκοι κατέλαβαν το κύριο τμήμα της πόλης, αλλά ο μεν Καρατάσος οχυρώθηκε στο Παλαιοεκκλήσι του Θεολόγου, ο Τάσος στη Μονή Προδρόμου και ο Ζαφειράκης στον Παλαιοπύργο(Κούλια) προς την άκρη της Ναούσης. Χτυπήθηκε πρώτα η ομάδα του Ζαφειράκη, ο οποίος προσωρινά διέφυγε από τον κοντινό στη Βέροια βάλτο, πλαισιωμένος από 10 άνδρες και ένα υιό του Καρατάσου. Οι Τούρκοι τους πρόλαβαν και οι Έλληνες έπεσαν μέχρις ενός. Ο ίδιος ο Ζαφειράκης εκτελέστηκε και το κεφάλι, μαζί με την επαναστατική του σημαία, απεστάλη στον πασά. Οι Γάτσος και Καρατάσος διέφυγαν προς το Σέλι και εν τέλει από τη Μακεδονία προς την Ελεύθερη Ελλάδα.
Στην πόλη ακολούθησε γενική και αδιάκριτη σφαγή: 4000 με 5000 Έλληνες στη πόλη και ανάλογες ψυχές στο Παλαιόκαστρο. Γυναίκες καήκαν ζωντανές, έγκυες ξεκοιλιάστηκαν, παιδιά μαρτύρησαν ενώπιον των γονέων τους, βρέφη κρεμάστηκαν από το λαιμό των μανάδων τους. Για το θέμα αυτό, βέβαια, φοβούνται πολλοί να μιλήσουν, ακόμα και όταν βγάζουν πανηγυρικούς γι΄αυτό. Μια άκρα του τάφου δημοσιογραφική σιωπή, αφού συμμέτοχος των Τούρκων και της σφαγής, απετέλεσε και ένα σώμα Εβραίων. Κατά τον T. Gordon υπολογίζονταν έως και 600 άτομα. Έφεραν ρόπαλα, γεγονός το οποίο προσέδωσε στον Αμπντουλαμπούτ το προσωνύμιο «ροπαλοφόρος». Οι συμμετέχοντες στην σφαγή Εβραίοι, έσερναν αιχμαλώτους Έλληνες έξω από την πόλη της Νάουσας και τους αναισθητοποιούσαν με χτύπημα ροπάλου στο κεφάλι. Στην συνέχεια τους κατακρεουργούσαν σαν να επρόκειτο για ζώα ! Ο Gordon μαρτυρεί την περίπτωση ενός μόνο, ο οποίος σε μια μόνο ημέρα είχε σφάξει 64 ! Απέδωσε την συμπεριφορά αυτή, ως αντίποινα για την σφαγή η οποία ακολούθησε την μάχη της Τριπολιτσάς. Ωστόσο οι κάκιστες, τότε, σχέσεις, μεταξύ ελληνικής και ισραηλιτικής κοινότητας, είχαν πολλά επεισόδια και όχι μόνο την Τριπολιτσά. Επίσης δεν είναι σωστό να χαρακτηρίζονται ελαφρά τη καρδία άθλιες πράξεις σε εθνικές ευθύνες.
Μέσα στην όλη σφαγή, είχαμε και έναν αριθμό νεαρών γυναικών και μητέρων, οι οποίες συν τέκνοις έπεσαν στην λίμνη του Μαύρου Νερού (Αραπίτσα) για να αποφύγουν την ταπείνωση. Την περίοδο εκείνη, 120 κωμοπόλεις, χωριά και ζευγολατιά της περιοχής κάηκαν ολοσχερώς. Η περιοχή ερημώθηκε. Το αποτέλεσμα ήταν, να αποσπάσουν οι Τούρκοι από την περιοχή της Εορδαίας -Σαρί Γκιόλ, Γιουρούκους (οι οποίοι φημίζονταν για τον εξισλαμιστικό τους ζήλο), αλλά και σλαβοφώνους, προς εποικισμό των πέριξ της Ναούσης.
Οι Καρατάσος και Διαμαντής διέφυγαν. Για τον πρώτο ο οποίος διέφυγε στη Σκόπελο και Σκιάθο, μαρτυρείται πως δεν έδειξε ποτέ ξανά έλεος σε μωαμεθανό. Οι Τούρκοι στη συνέχεια, οδήγησαν στη Θεσσαλονίκη τις συζύγους των Καρατάσου, Γάτσου και Ζαφειράκη. Η γυναίκα του Γάτσου αλλαξοπίστησε. Αντίθετα, αυτές των Καρατάσου και Ζαφειράκη αρνήθηκαν. Στερεώθηκαν όρθιες στον τοίχο μιας αίθουσας στο Κονάκι του Τούρκου διοικητή, η μια απέναντι στην άλλη. Βασανίστηκαν και εν τέλει έλαβαν τον στέφανο του μαρτυρίου. Κακώς δεν έχουν καταταχθεί στα αγιολογικά δίπτυχα της Εκκλησίας.
Κόττης Κωνσταντίνος
konstantinosoa@yahoo.gr
