Κοζάνη, 4 Σεπτεμβρίου 2018
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Χαιρετίζω την πρωτοβουλία σας, αλλαγής του συστήματος πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ενεργός εκπαιδευτικός –του ιδιωτικού τομέα- τα τελευταία δέκα και πλέον χρόνια συνομολογώ στην αναγκαιότητα του αυτονόητου. Μολοντούτο, φοβάμαι μήπως και αυτή η αλλαγή –μέσα σε έναν ορυμαγδό αντίστοιχων- αποδειχθεί «πολύ μικρή για τα μεγάλα και πολύ μεγάλη για τα μικρά» προβλήματα της ελληνικής εκπαίδευσης.
Δεν αποζητά αυτή η επιστολή να σας ψέξει αλλά να συμβάλλει. Να συμβάλλει να αποκτήσετε καθαρότερο ήχο του τι ζητά πραγματικά η μαθητική κοινότητα. Σας προσφέρω κοντινότερα ώτα. Σας γράφει ένας φιλόλογος της γενιάς των 35αρηδων που στέριωσε επαγγελματικά εν μέσω κρίσης και αφουγκράζεται καθημερινά τις στρεβλώσεις του υπάρχοντος μηχανισμού λίγο πιο ακατέργαστα από τα διδακτορικά των ιλουστρασιόν αιθουσών. Η ελληνική εκπαίδευση χρειάζεται κατ’ εμέ ένα «σκαμπίλι» ριζοτόμων αλλαγών όχι μια απλή αλλαγή συστήματος πρόσβασης. Η κορυφή της πυραμίδας δεν αλλάζει παρά μόνο εκ θεμελίων. Πρέπει να έχουμε στόχευση τα «επίπονα» άλματα. Και εξηγουμαι.
Η επικοινωνιακή διαχείριση της κατάργησης των Πανελλαδικών «έπαιξε» για δύο και πλέον έτη ως καταπραϋντικό στη χειμαζόμενη ελληνική οικογένεια. Όταν όμως θα πάμε σε μια ουσιαστική προσαύξηση (4 απολυτηρίου + 3 κατεύθυνσης) μαθημάτων θα κάνει δυσβάστακτο το βάρος για αμφότερους μαθητές και γονείς. Ήδη ο αρχικός ενθουσιασμός τους –από πρότερες διαρρεύσεις- έχει μετατραπεί σε έντονο σκεπτικισμό. Λιγότερη ύλη ανέμεναν περισσότερη τους προέκυψε. Λιγότερα έξοδα περίμεναν, περισσότερα τους αναμένουν.
Δευτερευόντως, η σημαντικότερη αλλαγή είναι η αντικατάσταση των Λατινικών με το μάθημα της Κοινωνιολογίας στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες… Άνεργοι οι κοινωνιολόγοι και οι πολιτικοί επιστήμονες «με το τσουβάλι» οπότε δημιουργούμε εκπαιδευτικό χώρο. Επιπροσθέτως, δεν σας αδικώ ότι η Κοινωνιολογία τη συναντάς σε περισσότερα τμήματα της τριτοβάθμιας από ότι τα Λατινικά. Εξάλλου, αυτά τα Λατινικά ταριχεύτηκαν για τριάντα χρόνια για να μας πείσουν ότι δεν μας χρειάζονται. Ένα μάθημα δίχως κανένα ιστορικό πλαίσιο για να αντιλαμβάνεται ο μαθητής τι μελετά, κατακρεουργημένο σε δύο τάξεις και ανασυγκολλημένα μόνο σε μία, με κείμενα με πενιχρό διδακτικό επίχρισμα σε σύγκριση με τα αριστουργήματα που έχει η λατινική εργογραφία (αλήθεια υπουργέ μου ρωμαϊκή ερωτική ελεγεία διαβάσατε ποτέ;), γραμματικολάγνο και αποκρουστικό για τους μαθητές σαν αντικείμενο και θελκτικό μόνο για τη βαθμοθηρική του προσέγγιση στο άριστο. Η κατάργησή τους σχεδιάστηκε ή προέκυψε πάντως αποτέλεσε φυσικό επακόλουθο. Δυστυχώς.
Θαρρώ υπουργέ μου, ότι αποφεύγουμε τα «επίπονα άλματα»:
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο αξιοκρατίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση προκειμένου να μπορεί το κάθε παιδί να δίνει στη σχολή που τον ενδιαφέρει εισαγωγικές εξετάσεις. Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να αξιολογήσουμε τη διδακτική και παιδαγωγική επάρκεια των εκπαιδευτικών (δημοσίων και ιδιωτικών) μέσα από ένα δημόσιο όργανο πιστοποίησης. Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν ο διαχρονικά επιμελής μαθητής να επαινείται και να μην κρίνεται κάποιον Ιούνιο της Γ’ Λυκείου αλλά να υπάρχει τμηματική απονομή απολυτηρίου (20% Α’ Λυκείου, 30% Β’ Λυκείου, 50% Γ’ Λυκείου).
Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να αλλάξουμε τα συγγράμματα διδασκαλίας για να μη μαθαίνει το παιδί των Ανθρωπιστικών σπουδών για τα ποσοστά εξαγωγής μολύβδου και σταφίδας αλλά για τη χρυσή εποχή του Περικλή , για τα Αλεξανδρινά χρόνια και για τους έλληνες τραγικούς. Να μάθει «τα ιερά και τα όσια» αυτού του τόπου. Τον Καζαντζάκη και τον Ελύτη, τον Ρίτσο και τον Καβάφη. Μέσα από τη θεατρολογία, τη δημιουργική γραφή κα… Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να εισάγαμε -στην αξιολόγηση εισαγωγής- ομαδικές και ατομικές εργασίες για να εξάψουμε τη δημιουργικότητα των νέων. Να βάλουμε στα ελληνικά σχολεία εργαστήρια ρομποτικής και ξυλουργικής… Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να διαμορφώσουμε πορτοφόλιο μαθητικών επιδόσεων όπου θα «παρακολουθούνται» σε βάθος δεκαετίας οι σχολικές αξιολογήσεις των μαθητών και θα σπεύδει πρώτο το σχολείο να προτείνει τις κατευθύνσεις βάσει των ροπών του καθενός.. Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
- «Επίπονο άλμα» θα ήταν να πριμοδοτήσουμε τα «λίγο πιο ανήσυχα» παιδιά που διακρίνονται σε διαγωνισμούς με επιπλέον μόρια για την είσοδό τους στο Πανεπιστήμιο. Αυτοί οι «ανήσυχοι» μας χρειάζονται στον υπερθετικό. Αλλά αυτό φαντάζει ουτοπία.
Η ουτοπία είναι εφαρμοστικά επίπονη. Αλλά αυτή η γενιά υπουργέ μου τα θέλει όλα. Θέλει «να αδειάσει τη θάλασσα μ’ ένα κουτάλι»… Πάντα οι δυνάμεις της αλλαγής σε αυτή τη χώρα υποτιμούν τις δυνάμεις της αδράνειας. Μην κάνετε το ίδιο λάθος. Γι αυτό φρονώ πως και αυτή η αλλαγή όπως σας προείπα θα αποδειχθεί «πολύ μικρή για τα μεγάλα και πολύ μεγάλη για τα μικρά» των ελληνικών εκπαιδευτικών στρεβλώσεων. Θεωρώ «εκ των ων ουκ άνευ» τις προθέσεις σας καλές. Μια κρίση είναι πολύ πολύτιμο πράγμα για να σπαταληθεί κύριε υπουργέ. Η εκπαίδευση βρίσκεται εν καιρώ αντίστροφου ηλιοτροπισμού. Η στεφάνη του λουλουδιού της δε στρέφεται προς την ανατολή αλλά προς την δύση. Προς τον δύοντα ήλιο του παρελθόντος. Προχωρήστε σε κάτι πραγματικά ριζοτόμο. Επιβάλλετε την αναπόφευκτη ανάταση των γραμμάτων που αποζητά ο τόπος. Είναι έτοιμος.
Ευχαριστώ πολύ για τον πολύτιμο χρόνο σας.
Διατελών μετά τιμής,
Δημήτρης Ζανδές
_Φιλόλογος
