Όταν ακούμε τη λέξη «ψυχοθεραπεία», το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα σε έναν άνετο καναπέ, ένα σημειωματάριο και έναν άνθρωπο που μας ακούει με προσοχή, σωστά; Αν και αυτή η εικόνα είναι εν μέρει αληθινή, αρχίζει να αλλάζει και να αποκτά έναν… high-tech χαρακτήρα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εισχωρήσει και στην ψυχοθεραπεία, όχι για να πάρει τη θέση του θεραπευτή όμως, αλλά για να του δώσει «υπερδυνάμεις».
Πώς διαμορφώνεται λοιπόν ο επαγγελματίας του αύριο μέσα από αυτή την ψηφιακή επανάσταση που συντελείται μπροστά στα μάτια μας;
1. Η νέα εκπαίδευση και το ψηφιακό ήθος
Προτού εστιάσουμε σε όλα αυτά που θα αλλάξουν με το ΑΙ στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, πρέπει να μιλήσουμε και για την εκπαίδευση των ίδιων των θεραπευτών – όλα ξεκινούν, άλλωστε, από τα θρανία ακόμα.
Αυτή τη στιγμή, ένας φοιτητής που επιλέγει μια σύγχρονη δημόσια ή ιδιωτική σχολή ψυχολογίας δεν μαθαίνει μόνο τον Φρόιντ ή τον Γιουνγκ, αλλά πώς να συνεργάζεται με αλγορίθμους, πώς να ερμηνεύει data και, κυρίως, πώς να διαχειρίζεται τα ηθικά ζητήματα της τεχνολογίας. Ο θεραπευτής του μέλλοντος είναι ένας υβριδικός επιστήμονας που συνδυάζει την κλασική ψυχολογία με την ψηφιακή παιδεία κι αυτό το εφόδιο θα αλλάξει άρδην το μέλλον της επιστήμης.
2. Ο θεραπευτής βασίζεται σε δεδομένα
Τη στιγμή που ένας θεραπευτής σήμερα στηρίζεται κυρίως στη μνήμη του και στις σημειώσεις που κρατά κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, ο θεραπευτής του μέλλοντος έχει στο πλευρό του έναν ψηφιακό βοηθό που αναλύει τεράστιους όγκους δεδομένων σε δευτερόλεπτα.
Αυτός ο βοηθός μπορεί να δει μοτίβα στον ύπνο, τη διατροφή ή τη δραστηριότητα του θεραπευόμενου ανάμεσα στις συνεδρίες, χαρακτηριστικά που πολλές φορές αγνοεί ακόμα και ο ίδιος ο θεραπευόμενος – έτσι, η προσέγγιση του θεραπευτή δεν βασίζεται μόνο στο τι θα του πεις την ώρα της επίσκεψης, αλλά σε μια πλήρη εικόνα της ζωής σου, κάνοντας τη δουλειά του ακριβέστερη.
3. Από τη διάγνωση στην πρόληψη
Η μεγαλύτερη αλλαγή για τους θεραπευτές του μέλλοντος είναι ίσως η μετάβαση από την «καταστολή» στην «πρόληψη», με τη βοήθεια αλγορίθμων. Μέχρι σήμερα, η ψυχική υγεία λειτουργούσε κυρίως αντιδραστικά: ζητούσαμε βοήθεια αφού το πρόβλημα είχε ήδη γιγαντωθεί. Τώρα, η τεχνολογία επιτρέπει στον θεραπευτή να παρακολουθεί τη δυναμική της ψυχολογικής μας κατάστασης σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας δεδομένα σε καταστάσεις που παλιότερα αγνοούσε.
Ο ειδικός μπορεί να προβλέψει μια κρίση πανικού ή μια υποτροπή πριν καν συμβεί, κάτι που αλλάζει εντελώς τον ρόλο του: από κάποιον που καλείς όταν τα πράγματα πάνε στραβά, γίνεται ένας σύμβουλος που σε βοηθά να παραμείνεις σε ισορροπία… προληπτικά και έτσι η θεραπεία παύει να είναι ένα εβδομαδιαίο ραντεβού και μετατρέπεται σε ένα συνεχές δίχτυ ασφαλείας που προσαρμόζεται στις διακυμάνσεις της καθημερινότητάς σου.
4. Η απελευθέρωση της ενσυναίσθησης
Τέλος, η αυτόματη μεταγραφή σημειώσεων και η οργάνωση του ιστορικού σημαίνουν ότι ο επαγγελματίας έχει πλέον περισσότερο χρόνο και πνευματική ενέργεια/διαύγεια για το πιο σημαντικό κομμάτι: την ανθρώπινη σύνδεση – κι αυτό είναι ίσως το πιο ελπιδοφόρο στοιχείο, το ότι η τεχνολογία απαλλάσσει τον θεραπευτή από το βαρύ διοικητικό φορτίο.
Το AI αναλαμβάνει τα «κρύα» δεδομένα, ώστε ο θεραπευτής να προσφέρει τη «ζεστή» ενσυναίσθηση. Με αυτόν τον τρόπο η θεραπευτική σχέση εμβαθύνεται, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει τη λογική ανάλυση, αφήνοντας στον άνθρωπο τον χώρο να εξασκήσει τη διορατικότητα και την κατανόηση που καμία μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει.
Τελικά, η τεχνολογία δεν διαμορφώνει «ρομπότ-θεραπευτές», αλλά «σούπερ-θεραπευτές». Ο επαγγελματίας του μέλλοντος είναι πιο ενημερωμένος, πιο γρήγορος και πιο στοχευμένος. Άλλωστε, όσο κι αν εξελιχθούν οι αλγόριθμοι, η ικανότητα να νιώθεις ότι κάποιος σε καταλαβαίνει πραγματικά παραμένει μια αποκλειστικά ανθρώπινη ιδιότητα.
