Σοβαροί οι κίνδυνοι για την όραση από τα «μαϊμού» γυαλιά ηλίου. Σε σοβαρό κίνδυνο εκθέτουν τα μάτια τους 7 στους 10 Έλληνες, καθώς φορούν γυαλιά ηλίου αγορασμένα από πλανόδιους πωλητές ή από διάφορα μαγαζιά που δεν είναι καταστήματα οπτικών. Τα γυαλιά-μαϊμού δεν απορροφούν την UV ακτινοβολία και προκαλούν ανεπανόρθωτες βλάβες, λένε οι επιστήμονες. Τονίζουν ότι είναι καλύτερο να μην φορά κανείς καθόλου γυαλιά, από το να φοράει απομιμήσεις που δεν προσφέρουν καμία προστασία, ενώ παράλληλα καλούν την πολιτεία να λάβει μέτρα κατά του παρεμπορίου.
Η δραματική αύξηση της υπεριώδους ακτινοβολίας τα τελευταία χρόνια, λόγω της μείωσης του πάχους του στρώματος του όζοντος έχει καταστρεπτικές συνέπειες στα μάτια. Ο καταρράκτης που παλαιότερα εμφανιζόταν μετά την ηλικία των 70 ετών σήμερα πλήττει ακόμη και άτομα 50 ετών. Εκτός όμως από τον καταρράκτη εγκαύματα του κερατοειδούς (φωτοκερατίτιδα), το πτερύγιο (ένα τριγωνικό στρώμα ιστού που μπορεί να επεκταθεί στον κερατοειδή και να εμποδίσει την ομαλή όραση), οι αμφιβληστροειδοπάθειες, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, αλλά και ο καρκίνος των βλεφάρων απειλούν όσους δεν προστατεύουν τα μάτια τους φορώντας ειδικά γυαλιά ηλίου ή φακούς επαφής ή και ακόμη γυαλιά οράσεως που έχουν ειδικά φίλτρα και απορροφούν την επικίνδυνη UN-A και UV-B ηλιακή ακτινοβολία. «Κάθε χρόνο πωλούνται από πλανόδιους και από μη εξουσιοδοτημένα καταστήματα ενάμιση με δύο εκατομμύρια γυαλιά ηλίου τα οποία δεν προσφέρουν καμία προστασία στα μάτια.
Δυστυχώς η πολιτεία δεν αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το θέμα του παραεμπορίου με αποτέλεσμα μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων να φορούν γυαλιά που δεν απορροφούν την UV ακτινοβολία, τα οποία προκαλούν ανεπανόρθωτες βλάβες στα μάτια». Είναι καλύτερα να μη φοράει κανείς καθόλου γυαλιά παρά να φοράει μη απορροφητικά γυαλιά. Κι αυτό γιατί τα μάτια έχουν έναν μηχανισμό αυτοπροστασίας που κάνει την κόρη να μικραίνει στον ήλιο και έτσι να εμποδίζει την είσοδό της υπεριώδους ακτινοβολίας μέσα στο μάτι… Με τη χρήση μη απορροφητικών σκούρων γυαλιών το μάτι ξεγελιέται και η κόρη δεν κλείνει με αποτέλεσμα να δέχεται την καταστροφική υπεριώδη ακτινοβολία.
Η προστασία των ματιών από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες πρέπει να αρχίζει από την ηλικία του ενός έτους. Οι οπτικοί συνιστούν μείωση της έκθεσης στον ήλιο κατά τις ώρες 9.00-16.00 και χρήση απορροφητικών γυαλιών και καπέλου. «Όσοι φορούν γυαλιά επειδή έχουν κάποιο διαθλαστικό σφάλμα (μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμό) μπορούν να επιλέγουν φακούς επαφής με προστασία από την UV ακτινοβολία και παράλληλα να φοράνε γυαλιά ηλίου. Στην περίπτωση που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να φορέσουν φακούς επαφής ή γυαλιά ηλίου θα πρέπει να ζητούν από τον οπτικό να βάλει στα γυαλιά παθήσεως που φορούν ειδικά φίλτρα που θα προστατεύουν τα μάτια τους από τον ήλιο. Τα απορροφητικά γυαλιά δεν είναι κατ΄ ανάγκη σκούρα, μπορούν να είναι και άχρωμα. Το σκούρο χρώμα απλώς προστατεύει το μάτι από το θάμπωμα που προκαλεί ο ήλιος.
Τι πρέπει να προσέχει κανείς όταν επιλέγει γυαλιά ηλίου;
Το συνηθέστερο λάθος που κάνουν οι περισσότεροι είναι ότι επιλέγουν γυαλιά ηλίου με κριτήριο τη μόδα ενώ βασικό κριτήριο θα πρέπει να είναι η προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία. Επίσης τα γυαλιά θα πρέπει να δοκιμάζονται όχι μόνο μπροστά στον καθρέφτη αλλά και έξω στον ήλιο. Ένα καλό ζευγάρι γυαλιά δεν θα πρέπει να ενοχλεί ή να “τυφλώνει” ούτε και να σκοτεινιάζει τα πάντα γύρω σε αυτόν που τα φοράει, αλλά να δίνει μια καθαρή και ποιοτική εικόνα. Οι φακοί (οργανικοί ή από κρύσταλλο) θα πρέπει να είναι 100% απορροφητικοί στην υπεριώδη ακτινοβολία, το υλικό κατασκευής να είναι οπτικώς κατεργασμένο, ομοιογενές και αναλλοίωτο ώστε να μη δημιουργούνται παραμορφώσεις και να έχουν συγκεκριμένο πάχος και αντοχή. Επίσης τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τους σκελετούς θα πρέπει να μην προκαλούν ερεθισμούς στο δέρμα ή αλλεργίες. Το φίλτρο UV μπορεί να ενσωματωθεί σε όλα τα γυαλιά ηλίου και οράσεως καθώς και στους φακούς επαφής, δεν επηρεάζει την ποιότητα της όρασης και δεν σχετίζεται με την τιμή. Για μεγαλύτερη προστασία το μέγεθος του σκελετού θα πρέπει να είναι τέτοιο που να καλύπτει ολόκληρο το μάτι και την περιοχή γύρω από αυτό.
Η σκουρότητα των φακών θα πρέπει να είναι κατάλληλη για την κάθε χρήση αλλά και να είναι ανάλογη με την προτίμηση του καθενός ώστε να νιώθει άνετα. Στα μικρά παιδιά καλό είναι να αποφεύγονται οι πολύ σκούροι φακοί ώστε να μην τα στεναχωρούν και να μην υπάρχει πιθανότητα φωτοφοβίας στο μέλλον. Τα συνήθη χρώματα των φακών είναι το πράσινο, το γκρι και το καφέ. Τέλος όσοι χρησιμοποιούν γυαλιά ηλίου θα πρέπει να ξέρουν ότι η ικανότητα απορρόφησης μειώνεται κάθε 2-3 χρόνια.
Χάρης Κάτανας Οπτικός-Οπτομέτρης
