(Από έρευνες και αναζητήσεις μαθητών στα προγράμματα Αγωγής Υγείας)
Ένα σύντομο ιστορικό για τον καπνό: Το τσιγάρο είναι ένας εξαρτησιογόνος παράγοντας που κυκλοφορεί στη χώρα μας και στην αγορά παγκοσμίως. Ο Χριστόφορος Κολόμβος και άλλοι από τους πρώτους εξερευνητές που περνούσαν από την Αμερική έφεραν τον καπνό στην Ευρώπη τον 15 αιώνα. Τον 19ο αιώνα μόνο οι ευγενείς κάπνιζαν γνήσιο καπνό με τη μορφή πούρων. Οι υπηρέτες μάζευαν τα υπολείμματα και έφτιαχναν δικά τους πούρα. Το 1930 παρατηρήθηκε μια δραματική αύξηση καρκίνων των πνευμόνων στους άνδρες εξαιτίας του καπνίσματος. Ελάχιστες γυναίκες κάπνιζαν στην αρχή του 20ου αιώνα. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 70 ήταν ασυνήθιστος ο καρκίνος των πνευμόνων των γυναικών. Το 1985 όμως το κάπνισμα έγινε η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο. Τελευταία έχει αποδειχθεί ότι το κάπνισμα δημιουργεί σοβαρές βλάβες σε όλα τα συστήματα του οργανισμού και δεν έχει κανένα απολύτως θεραπευτικό αποτέλεσμα στον άνθρωπο.
Γιατί ο άνθρωπος εξακολουθεί να καπνίζει;
Το τσιγάρο είναι σκληρό ναρκωτικό. Η εξάρτηση που μπορεί να επιφέρει είναι μεγαλύτερη ακόμα και από της ηρωίνης. Όμως οι εταιρείες καπνού δε θέλουν να γνωρίζουμε με λεπτομέρειες τις συνέπειες του καπνίσματος. Απλά στα πακέτα αναγράφονται ότι το κάπνισμα βλάπτει την υγεία, για να μη ζητούν οι καταναλωτές αποζημίωση για την υγεία τους. Βλέποντας οι νέοι ότι δεν παθαίνουν άμεση ζημιά, συνεχίζουν το κάπνισμα, μέχρι να εξαρτηθούν σοβαρά. Υπάρχουν μικρές ποσότητες δηλητηρίων και νικοτίνης στα τσιγάρα, ώστε να μη μας σκοτώνουν, απλά να μας εξαρτήσουν και να αγοράζουμε αδιάκοπα τα προϊόντα των εταιρειών. Αν κάναμε ενέσεις νικοτίνης και μάλιστα νοθευμένης (όπως με τα παράνομα ναρκωτικά), θα πεθαίναμε με μεγαλύτερη συχνότητα από τους τοξικομανείς. Παλιά εθεωρείτο άνδρας εκείνος που κάπνιζε τουλάχιστον. Για τις γυναίκες και τα παιδιά, το κάπνισμα δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό. Επίσης, υπήρχε το στερεότυπο «ο άνδρας δεν βλάπτεται από το κάπνισμα». Σε ανθρώπους που έχουν τάση για ιδεοληπτική και αγχώδη νεύρωση ή πάσχουν, το τσιγάρο γίνεται ακόμη πιο εξαρτησιογόνο. Ακόμη και η διαδικασία του καπνίσματος φέρνει ευφορία στον καπνιστή έντονη και άμεση. Όλοι γνωρίζουμε τον αγχώδη καπνιστή που ανάβει το ένα τσιγάρο αμέσως μετά το άλλο ή ανάβει ταυτόχρονα δεύτερο, από απροσεξία και συνήθεια. Οι κινήσεις καπνίσματος γίνονται με μηχανικό, τελετουργικό τρόπο, σαν να προσπαθεί ο καπνιστής να εξευμενίσει το κακό. Είναι βαλμένος σε μια κατάσταση επανάληψης και φαύλου κύκλου που δεν μπορεί να ξεφύγει. Πολλές φορές η συνήθεια κάνει τον καπνιστή να ανάβει συνεχώς τσιγάρα, χωρίς πραγματικά να τα απολαμβάνει. Η νικοτίνη είναι το «χημικό κλειδί» που έχει στην κατοχή του ένας κλέφτης (οι εταιρείες τσιγάρων) και έχει την ικανότητα να υποκλέπτει τις νευρωτικές οδούς του εγκεφάλου που αφορούν την ευχαρίστηση, τη σεξουαλικότητα και τη λήψη τροφής. Να πως ο εγκέφαλος ξεγελιέται και δέχεται την (ψευδοδιαβιβαστική ουσία) νικοτίνη σαν φυσιολογικό τμήμα άλλου μορίου του εγκεφάλου π.χ. της σεροτονίνης ή της ντοπαμίνης. Έτσι, κατά κάποιο τρόπο η νικοτίνη αντικαθιστά ή μπλοκάρει αυτούς τους νευροδιαβιβαστές, κατά συνέπεια ο εγκέφαλος ελαττώνει τη δικιά του παραγωγή. Όταν κόψουμε απότομα το κάπνισμα, ο εγκέφαλος νομίζει ότι του στερούμε τις φυσιολογικές ουσίες και πρέπει να περάσει κάποιος χρόνος για να καταλάβει ποια είναι η σωστή λειτουργία του. Τα συμπτώματα στέρησης της νικοτίνης είναι πολύ έντονα τις πρώτες μέρες και είναι τα εξής: άγχος, εκνευρισμός, σύγχυση, υπνηλία και δυσκολία συγκέντρωσης. Υπάρχει επίσης έστω και μικρή επιθυμία για κάπνισμα ακόμα και για πολλούς μήνες μετά τη διακοπή του σε ορισμένους πρώην μανιακούς καπνιστές.
Βιταμίνες και κάπνισμα
Υπάρχουν πολλές βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία. Εδώ θα αναφερθούμε στις βιταμίνες που βοηθούν τους καπνιστές και που είναι μάλλον πιο χρήσιμες για τον άνθρωπο. Ένας άνθρωπος που δουλεύει πολύ και δεν τρέφεται σωστά, φτάνει κάποτε σε κατάρρευση. Αν ο παραπάνω άνθρωπος είναι καπνιστής θα πρέπει να λαμβάνει αυξημένες ποσότητες των παρακάτω βιταμινών:
Βιταμίνη C
Καταστρέφεται πολύ εύκολα από το κάπνισμα και από πολλούς άλλους παράγοντες. Πρέπει καθημερινά να φροντίζουμε να παίρνουμε αρκετές ποσότητες, γιατί είναι υδατοδιαλυτή και δεν αποθηκεύεται για πολύ.
Βιταμίνη Α
Τείνει να λείψει από τον οργανισμό με το κάπνισμα. Τότε είναι δυνατό να εμφανιστούν προβλήματα στο δέρμα, τα μαλλιά και τα νύχια. Οι καπνιστές παραπονιούνται για κακή νυχτερινή όραση, πρόβλημα που μπορεί να λυθεί με τη βιταμίνη Α. Είναι προτιμότερο να την λαμβάνουμε μέσω των καρότων, που είναι ασφαλή και υπάρχει μεγάλη ποικιλία καροτενοειδών.
Βιταμίνη Ε
Προστατεύει τα αιμοφόρα αγγεία, τους μυς, το δέρμα, την καρδιά και το νευρικό σύστημα από την έλλειψη οξυγόνου και ελεύθερες ρίζες που προκαλεί το κάπνισμα. Μειώνει τις πιθανότητες για καρδιακή προσβολή.
Συμπέρασμα
Το αν είναι σωστό να καπνίζουμε και πόσο, δεν μπορεί κανείς με βεβαιότητα να προτείνει, γιατί κανείς δεν μπορεί να βρεθεί στη θέση του άλλου ανθρώπου, ούτε είναι παντογνώστης. Το να φαντάζεται τον εαυτό του σε καλύτερη πραγματικότητα, γεμάτη ανθρωπιά και ζεστασιά, είναι πιθανόν το μονοπάτι που τον έβγαλε από την κατάσταση της πρωτόγονης μαϊμούς κι έφτασε από τα μόρια στη Σελήνη. Όμως είναι πάρα πολύ πιθανό ότι το κάπνισμα σε τελική ανάλυση δε «συμφέρει» τον άνθρωπο. Οι σοβαρές βλάβες στη υγεία του είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες. Εξάλλου, υπάρχουν πολλές υγιεινές συνήθειες, χόμπι και ενδιαφέροντα. Το κάπνισμα είναι η κυριότερη αιτία θανάτου που μπορεί να προληφθεί κι όμως πολλές χιλιάδες ανθρώπων αρχίζουν να καπνίζουν κάθε χρόνο. Γι αυτό μάλλον οφείλουμε στον εαυτό μας αλλά και στις μελλοντικές γενιές να γίνουμε μη καπνιστές και να δώσουμε υγιή κληρονομιά, να πιστέψουμε πως μπορούμε να τα καταφέρουμε θαυμάσια χωρίς τον καπνό και να απολαμβάνουμε τη ζωή περισσότερο.
Γιατί με κάθε τσιγάρο που καπνίζεις κόβεις 5,5 λεπτά από τη ΖΩΗ σου. Το κάπνισμα είναι πλέον …. Αντικοινωνική εκδήλωση…
Το κάπνισμα… ανελέητος φονιάς.
Το τσιγάρο δεν εκτονώνει αλλά… σκοτώνει.
Η εκλογή είναι δική σου: Κάπνισμα ή Υγεία;
