ΤΟ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ – ΨΗΛΟΣ ΑΗ-ΛΙΑΣ

Έχω γράψει πολλές φορές κατά το παρελθόν για τον ψηλό Αη-λιά, για το μυθικό αυτό βουνό των Κοζανιτών, και έγραψα επίσης και πότε ιδρύθηκε το εξωκκλήσι, από πληροφορίες που μου έδωσαν πρώην επίτροποι και ήδη αείμνηστοι, και που για χρόνια το φρόντιζαν καθημερινά. Τις περισσότερες πληροφορίες μου τις έδωσε ο αείμνηστος Νικόλαος Γκούντας, που είχε υπηρετήσει πολλά χρόνια στον ψηλό Αη-λιά.
Επανέρχομαι σήμερα για να τονίσω και να εξάρω το έργο των σημερινών επιτρόπων, που είναι οι, Γιάννης Δόδουρας, Ζήνων Χριστοδούλος και Γιώργος Μαντζιάρης, είναι από χρόνια επίτροποι μαζί με άλλους φίλους τους που κατά το παρελθόν βοήθησα και αυτοί όταν ήταν εν ζωή. Ήταν και είναι μια φιλική συντροφιά που λατρεύει τον ψηλό Αη-λιά.
Όταν μία Κυριακή του Ιουνίου ανέβηκα στον ψηλό Αη-λιά, είδα να είναι όλος ο λόφος κιτρινισμένος από τα αυτοφυή κίτρινα αγριολούλουδα, που με προδιάθεσαν ευχάριστα και όταν έφθασα στο εξωκκλήσι γοητεύτηκα από την εικόνα του, βλέποντας να είναι ασβεστωμένα τα δέντρα και τα ραλίκια του ναού και κάθε άλλο κτίσμα, με διαδρόμους πλακόστρωτους και με κόκκινους κυβόλιθους, απαστράπτοντα όλα από καθαριότητα. Και όπως μου είπε ο επίτροπος Ζήνων Χριστοδούλου, θα κτίσουν μπροστά από το Ιερό περιμετρικό πεζούλι με ωραία πέτρα, που θα δένει με τα άλλα πεζούλια. Μπράβο τους, έχουν δημιουργική φαντασία με καλαισθησία και κουράγιο να ομορφαίνουν το χώρο. Πέρα όμως αυτών, έχουν αγιογραφήσει το παρεκκλήσι των μυροφόρων, που είναι δεξιά μπαίνοντας στον προθάλαμο του εξωκκλησίου, αλλά αγιογράφησαν και τον προθάλαμο, τον νάρθηκα του εξωκκλησίου. Έχουν τόση αγάπη και τόσο μεράκι για το εξωκκλήσι του ψηλού Αη-λιά, που δεν σταματούν να το φροντίζουν. Άλλωστε με παρεμβάσεις τους προς το Δήμο Κοζάνης, ανοίχτηκε και δρόμος πάνω στο βουνό, περιμετρικά του εξωκκλησίου που διευκολύνει την κίνηση των αυτοκινήτων όταν επισκέπτονται προσκυνητές τον ψηλό Αη-λιά . Επίσης, έχουν τοποθετηθεί στην ανάβαση του δρόμου προς τον ψηλό Αη-λιά, φωτιστικά που το βράδυ ανάβουν και φωτίζεται όλο το μυθικό βουνό, τα βράδια του καλοκαιριού ευχάριστα ανεβαίνουν οι πεζοπόροι και οι ρομαντικοί.. Είναι χάρμα όφθαλμών να βλέπεις το βουνό φωτισμένο, ένα θέαμα μοναδικό και αξιαγάπητο για τους ρομαντικούς και τους ευαίσθητους ανθρώπους, που η φωτιστική εικόνα του ξεπερνάει ακόμη και τον Λυκαβηττό των Αθηνών, και αυτός είναι ο ψηλός Αη-λιάς της Κοζάνης.
Αυτά λοιπόν τα ωραία εξωκκλήσια μας, είναι έργο του απλού και ταπεινού λαού της πόλης μας που είναι αφοσιωμένοι στην παράδοση των προγόνων μας και συνεχίζεται και σήμερα από φιλόθρησκους ανθρώπους που διαθέτουν τον εαυτόν τους στη φροντίδα των εξωκκλησίων. Ανεβαίνουν οι επίτροποι του ψηλού Αη-λιά δύο- τρεις φορές τη βδομάδα και την Κυριακή από το πρωϊ είναι εκεί, υποδέχονται τους πεζοπόρους και τους ορειβάτες που κάνουν τη διαδρομή αυτή καθώς και φίλους των εξωκκλησιών, που ανεβαίνουν με αυτοκίνητο, όπως εμείς, και προσφέρουν σ’ όλους τσάϊ με καντιλίνα- φασκόμηλο, την ξακουστή καντιλίνα που την έχουν οι Κοζανίτισσες και ως γιατροσόφι. Είναι πολύ ωραίο ρόφημα. Το φυσικό αυτό τσάϊ και η καντιλίνα φύονται επάνω στο βουνό. Περνάς εκεί δύο-τρεις ώρες ευχάριστα, οσφραινόμενος τα μυρωδάτα αγριολούλουδα, απολαμβάνοντας την ηρεμία του τοπίου και με τον ευρύ ορίζοντα που έχει, ατενίζεις τα Πιέρια και τον Όλυμπο. Είναι μια ψυχική αγαλλίαση και τόνωση του εσωτερικού σου κόσμου. Πως λοιπόν να μη θαυμάζεις αυτούς τους εθελοντές που έχουν πίστη στη θρησκεία και αγάπη στη δημιουργία ωραίων εξωκκλησίων; είναι μια ξεχωριστή πάστα ανθρώπων που σέβονται την κληρονομιά των προγόνων τους και έχοντας ψυχική ευαισθησία στο ωραίο και γνήσιο φυσικό περιβάλλον το προστατεύουν και καλοδέχονται τους επισκέπτες και τους προσκυνητές, με χριστιανική αγάπη. Αυτοί οι πρόσχαροι και με χριστιανικό πνεύμα άνθρωποι, μιλάμε γενικά για όλους τους εθελοντές επιτρόπους πρώην και νυν, δεν έχουν την ανάλογη αποδοχή από το χώρο της μητροπόλεως, όπως κατά καιρούς μας έχουν δηλώσει. Δεν γνωρίζουμε που οφείλεται η στάση αυτή ώστε να μην εκτιμάται το έργο τους, ίσως διότι είναι ελεύθεροι άνθρωποι με αυτοτελή σκέψη δημιουργίας και βέβαια βαθιά Χριστιανοί. Να αντικαθίστανται οι άνθρωποι αυτοί, «παθιασμένοι με τα εξωκκλήσια», να το πω έτσι, και να τοποθετούνται άσχετοι, η να μένουν χωρίς επιτρόπους πολλά εξωκκλήσια; Όπως παράδειγμα είναι τα εξωκκλήσια, 1) του Αγίου Ελευθερίου, που χρόνια φρόντιζε ο γέροντας σήμερα Ανδροκλής Μανδρέλας, με την παρέα του, 2) των Σαράντα Μαρτύρων ( ου Αη-σαράντσ’) με τα πεύκα, επάνω στα Ηπειρώτικα, που με την ορατότητα του προς την Κοζάνη μοιάζει σαν μπαλκόνι της Κοζάνης, που χρόνια επίσης φρόντιζε ο Δημ. Σιακαβάρας, με την παρέα του, και 3) του Αγίου Χαραλάμπους, που η δημιουργία του οφείλεται στον αείμνηστο Γιώργο Λούδα, και συνέχιζε την φροντίδα ο Λάζ. Θανάσας με την παρέα του. Όλοι αυτοί έχουν απομακρυνθεί, όπως μας έχουν πει. Αυτές οι φυσικές οάσεις, με θρησκευτικό περιεχόμενο αν είχαν τους ανθρώπους τους, δηλαδή τους επιτρόπους που πιστεύουν στη θρησκευτική αυτή χριστιανική παράδοση των Κοζανιτών θα τα φρόντιζαν καθημερινά και ο χώρος τους θα μεταβαλλόταν σε πάρκο αναψυχής, που θα προσέλκυε οικογένειες, πηγαίνοντας τα παιδιά τους να παίξουν και να τρέξουν σε φυσικό περιβάλλον. Φαίνεται δεν τους αγγίζει η οικολογική ευαισθησία, ενώ να σημειώσουμε όπως αποδεικνύεται, οι πρόγονοί μας ήταν πρωτεργάτες στην πράσινη ευαισθησία με τη δημιουργία εξωκκλσίων σε κατάλληλο χώρο, τα περιέβαλαν φυτεύοντας δέντρα πολλά, με κήπους διαφόρων λουλουδιών και γενικά καλλιεργούσαν το πράσινο, ο γεροπλάτανος του εξωκκλησίου της Παναγιάς είναι πράσινο οικολογικό παράδειγμα, αλλά και το εξωκκλήσι του Αγίου Θωμά, που το έκτισε ο σύλλογος των οικοδόμων και το φυλάει ολημερίς ο παππούς Αργύρης, που εργάστηκε κι’ αυτός για την οικοδόμησή του. Είναι κόσμημα των εξωκκλησίων, πνιγμένο στο πράσινο.
Και με την ευκαιρία να αναφέρω τι μου είπαν άνθρωποι του Δημοτικού ΚΑΠΗ Κοζάνης: Πρότειναν στη μητρόπολη να τους παραχωρήσει το εξωκκλήσι των Αγίων Σαράντα, να αναλάβουν την φροντίδα του μαζί με τις οικογένειες τους, να το καθαρίζουν, να το ασπρίζουν, να περιποιούνται τον αύλειο χώρ. Επίσης, να φυτεύουν δέντρα, λουλούδια και ό,τι άλλο χρειάζεται . και να καθαρίσει ο χώρος αυτού, όπως μου λέγανε, «από διάφορες βρωμιές, από σύριγγες και άλλα, που τις βραδινές ώρες δέχεται πολλούς και διάφορους επισκέπτες». Η μητρόπολη αρνήθηκε να τους παραχωρήσει τη φροντίδα του εξωκκλησίου. Για ποιο λόγο; δεν γνωρίζουνε οι άνθρωποι που έκαναν την πρόταση. Η άρνηση αυτή τούς στεναχώρησε πάρα πολύ και θεώρησαν προσβλητική την απορρίψει της εθελοντικής προσφοράς τους, ως πιστοί χριστιανοί που είναι και ασέβεια προς τους συνταξιούχους, τα περήφανα γηρατειά, που έχουν ακόμη κουράγιο να προσφέρουν στην κοινωνία και στην εκκλησία. Και μου λέγανε ότι «όλη την ημέρα θα ήμασταν εκεί στο εγκαταλειμμένο ξωκκλήσι και θα το είχαμε μεταβάλλει σε έναν μικρό παράδεισο για τις οικογένειες, να δροσίζονται στο όμορφο φυσικό του περιβάλλον». Άλλη μία όαση φυσικού χώρου που θα φρόντιζαν οι συνταξιούχοι του ΚΑΠΗ, και θα την απολάμβαναν οι οικογένειες με τα παιδιά τους, πέρα από την προστασία του εξωκκλησίου, απορρίφτηκε αδικαιολόγητα. Δεν χρειάζονται σχόλια είναι σημεία των καιρών, με όλα τα επακόλουθα.
Οφείλουν να γνωρίζουν όμως όλοι οι άνθρωποι και ιδιαίτερα οι ταγοί της εκκλησίας, ότι οι παραδόσεις αυτές των Κοζανιτών, να δημιουργούν και να φροντίζουν τα εξωκκλήσια, είχαν από παλιά πράσινη συνείδηση. Είναι δε βαθιά ριζωμένες οι παραδόσεις μας αυτές από πολλά χρόνια, και ουδείς έχει το δικαίωμα να τις αγνοεί και να τις παραβλέπει, θα παραμείνουν δε αναλλοίωτες και αμόλυντες, διότι είναι ευλογημένες από τον Κύριό μας. Αυτό πιστεύουν οι Κοζανίτες.
Ανέτρεξα στις γραφές των Πατέρων της εκκλησίας και βρήκα ένα θαυμάσιο κομμάτι που αφορά τους Επισκόπους. Γράφει το κείμενο αυτό:
«Το να είσαι Επίσκοπος σημαίνει πρέπει να συγχωρείς, να μακροθυμείς, να υπομένεις, να ταπεινώνεσαι, να μην ζητείς τα εαυτού έστω και όταν αδικείσαι. Σημαίνει να βλέπεις με κατανόηση τα σφάλματα του ποιμνίου σου, να αγρυπνάς γι’ αυτούς, να χάνεις από τον πολύτιμο προσωπικό σου χρόνο για να τους διακονείς και να τους στηρίξεις. Να κάνεις τον πόνο, την απελπισία, τη φτώχια τους δική σου. Να αναγνωρίζεις και να τιμάς τις ικανότητες των αντιπάλων σου, να τους συγχωρείς, να τους αφήνεις τόπο στην καρδιά σου για να χωρέσουν και ποτέ να μην βάζεις το προσωπικό σου δίκιο πάνω από το συμφέρον της εκκλησίας, αλλά και πάντα να υποχωρείς για να κερδίζουν αυτοί, έστω και αν εσύ πρέπει να μείνεις στο περιθώριο της εξουσίας». Λόγια σοφά και επίκαιρα.
Γιάννης Κορκάς