Οι «Πρέσπες 2010» που συμπληρώνουν φέτος 22 χρόνια είναι προσαρμοσμένες στο πνεύμα των ημερών. Λιτές, πνευματικές και στοχαστικές. Δύο μόνο εκδηλώσεις στις 20 και 21 Αυγούστου. Και οι δύο αφιερωμένες στον μυστικό και υπέροχο Νίκο Γκάτσο. «Σηματωρό και κήρυκα» όχι μόνο του υπερρεαλισμού αλλά και «πνευματικού», στην κυριολεξία, του Οδυσσέα Ελύτη και του Μάνου Χατζιδάκι. Ηγετική φυσιογνωμία μιας Ελλάδας που ανέβαινε. Η ψυχική ενδοχώρα του Γκάτσου είναι μεγάλη όσο μια ολόκληρη χώρα. Η πικρή αλήθεια είναι όμως ότι ο Γκάτσος μας λείπει.
Η πρεμιέρα των εκδηλώσεων «Πρέσπες 2010» γίνεται φέτος την Παρασκευή 20 Αυγούστου, στις 8.30 το βράδυ, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Φλώρινας, με μία τιμητική βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο. Η κεντρική εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο νησάκι του Αγίου Αχιλείου, με μουσική συναυλία – αφιέρωμα στον Ν. Γκάτσο – του Σταύρου Ξαρχάκου και με τη φωνή της Έλλης Πασπαλά.
Στην πρώτη εκδήλωση το βράδυ της Παρασκευής στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, μιλούν για τον Ν. Γκάτσο, οι: Μίμης Σουλιώτης, ποιητής – Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Σωτήρης Χατζάκης, σκηνοθέτης – Διευθυντής Κ.Θ.Β.Ε., Γιώργος Χρονάς, ποιητής, Γιάννης Υφαντής, ποιητής.
Η Κοραλία Καράντη και ο Στέφανος Κυριακίδης θα ταξιδέψουν το κοινό για λίγο στον ερωτικό αλλά και δραματικό κόσμο του Λόρκα δίνοντας μας μια γεύση από τον «Ματωμένο Γάμο».
Την ίδια βραδιά συμπληρώνονται 74 χρόνια από τη δολοφονία του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Οι μεσογειακές ιδιοσυγκρασίες του Λόρκα και του Γκάτσου έχουν πολλά κοινά στοιχεία. Γι’ αυτό και ο Γκάτσος τον μετέφρασε υπέροχα στο θέατρο, γι’ αυτό και έγραψε στίχους εφάμιλλους με τους δικούς του και μια ωδή αφιερωμένη στον τόσο πρόωρα χαμένο Ισπανό ποιητή. Ανολοκλήρωτη αλλά αριστουργηματική ωδή.
Θα επακολουθήσει ωριαίο μουσικό ιντερμέδιο με την Σαβίνα Γιαννάτου σε τραγούδια του Νίκου Γκάτσου και την Ευγενία Καρλαύτη (πιάνο – φωνή).
Την παρουσίαση της εκδήλωσης θα κάνει ο Αλέξης Κωστάλας, μόνιμος παρουσιαστής των εκδηλώσεων
Ο Σταύρος Ξαρχάκος στον Άγιο Αχίλλειο
Τη δεύτερη και τελευταία ημέρα των εκδηλώσεων, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου. Το Σάββατο 21 Αυγούστου η κεντρική βραδιά στον Άγιο Αχίλλειο όπου χιλιάδες Έλληνες θα προσέλθουν όπως κάθε χρόνο σε αυτό το μικρό νησάκι με τους 24 κατοίκους αλλά αυτή τη φορά για να ανάψουν το κεράκι τους για τον κυρ Νίκο Γκάτσο. Είναι έθιμο στις «Πρέσπες». Στην κορυφαία στιγμή της εκδήλωσης να λαμπαδιάζει ο τόπος από τα χιλιάδες κεριά που ανάβουν οι επισκέπτες από όλα τα μέρη της Ελλάδας.
Με το φεγγάρι να φωτίζει δυο μέρες πριν γίνει πανσέληνος την υπέροχη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου που χρονολογείται από το 999 μ.Χ. Βυζάντιο 24 καρατίων. Θεομητορικό κτίσμα στην καρδιά ενός νεραϊδότοπου. Ενός νεραϊδότοπου που δίκαια η «UNESCO» τον επέλεξε σαν έναν από τους πέντε επίγειους παραδείσους.
Ο Σταύρος Ξαρχάκος λάτρης του Γκάτσου και γνώστης του μαγικού χώρου των Πρεσπών απότιει φόρο τιμής στον ποιητή της ψυχής του ελληνικού λαού.
Με γενναιοδωρία θα ακουστούν το βράδυ εκείνο όχι μονό τα δικά του υπέροχα τραγούδια αλλά και τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, του Μίκη Θεοδωράκη, του Δήμου Μούτση, ΟΛΑ σε στίχους του Νίκου Γκάτσου.
«Χάρτινο το φεγγαράκι», «Αθανασία», «Άσπρο περιστέρι», «Αν θυμηθείς τ’ όνειρο μου», «Κεμάλ», «Το δίχτυ», «Ο Γιάννης ο φονιάς», «Έλα σ’ εμένα», «Νυν και αεί», «Τ’ όνειρο καπνός», «Είχα φυτέψει μια καρδιά», «Το πρακτορείο».
Θα τα ερμηνεύσει με την εξαίσια φωνή της η Έλλη Πασπαλά και θα διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης.
Οι ¨Πρέσπες» είναι
ιστορία και πολιτισμός
Η Πρέσπα είναι κυρίως η Ιστορία της και ο Πολιτισμός της. Η συλλογική της μνήμη. Στην περιοχή των Πρεσπών γεφυρώθηκε το χάσμα του Εμφυλίου Πολέμου με αγάπη, αλληλεγγύη, ποίηση, μουσική και τραγούδι.
Στις Πρέσπες κάθε παλμός της ατομικότητας περικλείει και αποκαλύπτει το θαύμα του παλμού της ενότητας. Ενότητας της Φύσης, ενότητα της Ιστορίας και τελικά ασθμαίνουσα, ήρθε και η ενότητα της πολιτικής.
Ο Γιώργος Λιάνης, εμπευστής των εκδηλώσεων, δήλωσε: «Τώρα πια δεν έχουμε παρά μία αγωνία, πως από δω, από την άκρη της Ελλάδας, θα στείλουμε ένα φως δυνατό, ένα μήνυμα που να ακοντίζει στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη, τι είναι η Ελλάδα, τι σκέπτεται για τον Πολιτισμό, τι πράττει για τα σύνορά της.
Η Πρέσπα μας ανάγκασε όλους να είμαστε μέσα στην δική της αλήθεια. Για ιδέστε λίγο την ιστορική της διαδρομή: Κατά την κλασική αρχαιότητα ήταν μέρος της αρχαίας Λύγκου,. Στα παλαιοχριστιανικά χρόνια ήταν μέρος της Μακεδονίας Δευτέρας της Υπαρχίας του Ιλλυρικού. Οι βυζαντινοί ανανεώνουν το ρωμαϊκό διοικητικό χάρτη και έτσι η Πρέσπα και η περιοχή της από τους 8ο και 9ο αιώνα αποτελούν μέρος του Βυζαντινού Θέματος Θεσσαλονίκης. Η απόσταση από την κεντρική διοίκηση στη Κωνσταντινούπολη και η χαλαρότητα της διοίκησης ευνοούν εκείνη την περίοδο τις σλαβικές διεισδύσεις. Από τα τέλη του 9ου αιώνα ανήκει στο Βουλγαρικό κράτος του Συμεών. Μετά το 971 και τη διάλυση του ανατολικού βουλγαρικού κράτους από τον Ιωάννη τον Τσιμισκή, το δυτικό τμήμα στο οποίο ανήκει και η λεκάνη της Πρέσπας μένει στην εξουσία του Νικόλαου Κομιτόπουλου. Στα τέλη του 12ου αιώνα οι Πρέσπες αναφέρονται ως Provincia Prespes (επαρχία Πρεσπών) στο χρυσόβουλο του Αλεξίου του Αγγέλου.
Κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα εξαρτάται από μια σειρά από μικρούς άρχοντες. Από το 1386 μέχρι και το 1912 κλειστή ενότητα και πάλι στα πλαίσια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας τον τελευταίο αιώνα μάλιστα, ως ιδιαίτερος καζάς του Βιλαετίου Μοναστηρίου. Καταλαβαίνει κανείς σε τι σφριγηλό από κάθε άποψη τόπο γίνονται αυτές οι εκδηλώσεις».
Η φιλοσοφία
των εκδηλώσεων
Οι «Πρέσπες» είναι ίσως η πιο ευαίσθητη πολιτιστική εκδήλωση της χώρας. Αγκαλιάζουν την Φύση, μια σπάνια Φύση, τους ανθρώπους, χωρίς καμία διάκριση, τους γύρω λαούς, χωρίς καμία διάκριση, όλους τους Έλληνες, όλα τα κόμματα, όλες τις Τέχνες, Ποίηση, Μουσική, Ζωγραφική και όλους τους ξεχωριστούς Έλληνες Καλλιτέχνες. Οι Έλληνες και όλες οι κυβερνήσεις μετά το 1989 που ξεκίνησαν οι εκδηλώσεις στήριξαν με πάθος αυτό το φεστιβάλ γιατί αγγίζει έναν χώρο ιστορικά και πολιτικά νευραλγικό και πολύπαθο. Τα Βαλκάνια.
Η φιλοσοφία των εκδηλώσεων είναι να βρεθούν τα σημεία επαφής μεταξύ των Βαλκανικών λαών και να προβάλλει όσο γίνεται την Ελλάδα στις γειτονικές χώρες. Αυτές οι αφετηριακές προσδοκίες δικαιώθηκαν όλες.
Με τις συναντήσεις και τις συμφωνίες Αρχηγών κρατών, με τις υπογραφές για το Βαλκανικό Πάρκο Πρεσπών, με το Πρωτόκολλο Ειρήνης για την διέλευση της Ολυμπιακής Φλόγας, με την ανακήρυξη του Μίκη Θεοδωράκη σαν υποψήφιου για το Νόμπελ Ειρήνης και τόσες άλλες πρωτοβουλίες.
Όταν στη γύρω περιοχή ηχούσαν βόμβες και κανόνια, οι «Πρέσπες» κατάφεραν να στέλνουν το ειρηνικό τους μήνυμα. Τελικά οι Πρέσπες είναι μια μεγάλη πύλη της Ελλάδας. Μια μεγάλη πύλη της Ελλάδας προς το εξωτερικό ενώ είναι και μια «κιβωτός» του Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η φιλοσοφία των εκδηλώσεων είναι οι «Πρέσπες» να γίνουν διεθνικές και βαλκανικές. Υπενθυμίζουμε ότι από το 1989 μέχρι σήμερα έχουν παρακολουθήσει τις εκδηλώσεις αυτές πάνω από 400.000 άνθρωποι που κανείς του ποτέ δεν πλήρωσε ούτε μια δραχμή, ούτε ένα ευρώ.
Εθνική εκδήλωση
Στα 22 χρόνια των εκδηλώσεων οι «Πρέσπες» πέτυχαν να είναι μια εθνική εκδήλωση όπου σταθερά προσέρχονται Έλληνες από όλα τα μέρη της Ελλάδας, πολίτες από τις γειτονικές χώρες και όλες οι πολιτικές παρατάξεις αναγνωρίζοντας την αξία τους. Είναι ένα από τα λίγα φεστιβάλ της χώρας που δεν υπήρξε ποτέ το παραμικρό παρατράγουδο.
Υπάρχει μια ατμόσφαιρα ευλάβειας στις εκδηλώσεις από τα παλαιά χρόνια μέχρι σήμερα. Από τότε που δεν υπήρχε ακόμα η γέφυρα που ενώνει τη στεριά με το νησάκι και ο κόσμος προσερχόταν το σούρουπο της βραδιάς των εκδηλώσεων και αποχωρούσε τα χαράματα της άλλης μέρας με τις παλιές μακεδονίτικες πλάβες.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΗΤΤΑΣ
