Με αφορμή την δικαστική περιπέτεια του πρώην Υπουργού, Άκη Τσοχατζόπουλου, ακούστηκαν πολλά και ανακριβή νομικά λάθη στα μέσα. Ενημερωτικά και μόνο θα αναλύσω όσο πιο σύντομα τον “θεσμό” της προσωρινής κράτησης στην Ελλάδα. Κατ’ αρχήν είναι περιοριστικό μέτρο που επιβάλλεται στον κατηγορούμενο κατά τη διάρκεια της ποινικής προδικασίας. Διατάσσεται από ανακριτή με τη σύμφωνη γνώμη εισαγγελέα. Με αυτό το προσωρινό μέτρο ο κατηγορούμενος οδηγείται σε φυλακή υποδίκων, όπου και κρατείται μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης από ποινικό δικαστήριο και την έκδοση οριστικής απόφασης.
Η προσωρινή κράτηση δεν έχει τιμωρητικό χαρακτήρα, ούτε είναι προκαταβολή ποινής, αν και αφαιρείται από την τελική ποινή που θα επιβληθεί. Οι σκοποί της προσωρινής κράτησης είναι η διασφάλιση της παρουσίας του κατηγορουμένου στο δικαστήριο και η αποτροπή τέλεσης νέων εγκλημάτων από αυτόν. Μόνο αυτοί οι δύο λόγοι δικαιολογούν την έκδοση εντάλματος προσωρινής κράτησης. Η προσωρινή κράτηση μπορεί να διαταχθεί κατά τον νόμο μόνο για κακούργημα ή και για πλημμέλημα (σύμφωνα με νόμο που τέθηκε σε ισχύ την 02.04.12) για αδικήματα, θύματα των οποίων δυνητικά, μπορεί να είναι αόριστος αριθμός ατόμων.
Συγκεκριμένα κατά τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προσωρινή κράτηση μπορεί να διαταχθεί μόνο αν ο κατηγορούμενος δεν έχει γνωστή διαμονή στη χώρα ή έχει κάνει προπαρασκευαστικές ενέργειες για να διευκολύνει τη φυγή του ή κατά το παρελθόν υπήρξε φυγόδικος ή είναι πολύ πιθανό, κατά αιτιολογημένη κρίση, αν αφεθεί ελεύθερος, να διαπράξει και άλλα εγκλήματα, όπως προκύπτει από περιστατικά της προηγούμενης ζωής του ή από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πράξης για την οποία κατηγορείται.
Η προσωρινή κράτηση δεν μπορεί να διαρκέσει κατά το Σύνταγμα περισσότερο από 18 μήνες. Μετά την πάροδο του διαστήματος αυτού, ο κρατούμενος αφήνεται αυτοδικαίως ελεύθερος. Επί παραδείγματι, η κ. Καλού, ανακρίτρια που προφυλάκισε τον Εφραίμ, χαρακτήρισε τον ηγούμενο πρωταγωνιστή στο σκάνδαλο με τις λεγόμενες “ιερές συναλλαγές” μεταξύ της Μονής Βατοπεδίου και του ελληνικού Δημοσίου. Υποστήριξε και στήριξε την απόφαση της, πως εις βάρος του προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ενοχής και τόνισε, πως οι πράξεις του έχουν τρία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Την εκμετάλλευση της ιδιότητας του ως ηγούμενου αγιορείτικης μονής παγκόσμιας ακτινοβολίας προς επηρεασμό πολιτικών προσώπων, υπουργών και υφυπουργών, καθώς και ανώτερων κρατικών λειτουργών και υπαλλήλων, την επί μακρόν χρόνο τέλεση των πράξεων, γεγονός που δεν προσιδιάζει στο μοναχικό σχήμα και την πνευματική του αποστολή και την πρόκληση ιδιαίτερα μεγάλης ζημίας σε βάρος της δημόσιας περιουσίας. Το θετικό είναι ότι είχαμε μια τεκμηριωμένη απόφαση, αφού, συνήθως, η αιτία της προφυλάκισης του κατηγορουμένου είναι ότι εάν αφεθεί ελεύθερος είναι πολύ πιθανό “να τελέσει νέα αδικήματα”, αιτιολογία που δεν ανταποκρίνεται στην “ειδική αιτιολογία” που απαιτεί ο νόμος.
Ηλίας Σιδέρης
Δικηγόρος Αθηνών
www.siderisilias.gr
