Κάματον τ’ ευκάματον.
Ευριπίδης, 480-406 π.Χ., Αρχαίος τραγικός
Κάματος θησαυρός έστι τοις ανθρώποις.
Αίσωπος, 620-560 π.Χ., Αρχαίος μυθοποιός, δούλος εκ Φρυγίας
Όταν ήρθαν οι πόντιοι, πρόσφυγες από την Ρωμανία,
η ελλαδική πολιτική και τα αστικά κόμματα της εποχής τους χρέωσαν τα τρία κακά της εποχής :
τον κουμουνισμό, την πορνεία και τον τζόγο
(κουμάρι)
Οι πόντιοι κουμουνιστές το σφυρί το έλεγαν ( τσακούτς) και το δρεπάνι το έλεγαν (καγάν).
Το μεγάλο όμως δρεπάνι το έλεγαν κερεντή,
κερεντέζω = θερίζω με το μεγάλο το δρεπάνι. Κερεντεστέλ’ έλεγαν τη μακριά λαβή του μεγάλου δρεπανιού. Όταν ήθελαν να πούν για κάποιον ότι θέλει πολύ ξύλο, έλεγαν ΄΄ κερεντεστέλ’ ντο θέλ’ ΄΄
αντίστοιχο με το κοζανίτικο (φούρκα που θέλτς)
Αυτά τα εργαλεία του θερισμού έγιναν σύμβολα του παγκόσμιου προλεταριάτου και από τότε έχασαν την λαογραφική και συμβολική τους αξία.
Σήμερα θα μπορούσαμε να τα αποκαθάρουμε από τις ενοχές της ιστορίας και να τα επαναφέρουμε ως σύμβολα της ΄΄ κάθαρσης ΄΄ και της νέας παραγωγικής αναγέννησης.
Στην περίοδο της κρίσης, που διανύουμε, έχουμε πρώτιστα ανάγκη από νέους συμβολισμούς και νέο πολιτικό λόγο. Η νέα αναγέννηση, που καρτεράμε, θα γεννηθεί μόνο πάνω στις στάχτες και τ’ αποκαΐδια του χθες.
Αυτήν την αναγέννηση, η οικονομία την ονόμασε ανάπτυξη, η κοινωνιολογία παιδεία, κάματο. Οι αρχαίοι κάματο οι πόντιοι την είπαν ΄΄κάμαση΄΄ οι αγούρ’ επήγαν ‘ς σην κάμασην΄ ΄΄
Ο ποντιακός λαός επιβίωσε εφαρμόζοντας δύο βασικούς νόμους της οικονομίας. Ο πρώτος έλεγε :
΄΄πη σπέρ’ θα θερίζ’.. και ο δεύτερος ΄΄ ΄ς σο γεργάν ισ’ κερέν άπλωσον τα ποδάρια σ’. Η ποντιακή σοφία, θεμελιωμένη στο δίκιο, την ισότητα και την ελευθερία. προσδοκούσε ένα καλύτερο αύριο μέσα από την προσφορά, την επίπονη εργασία ΄΄ την κάμασην,΄΄ και τη σωστή διαχείριση.
Η ποντιακή γλώσσα είναι δεόντως γλαφυρή, διδακτική και ανατρεπτική, γι αυτό και επέζησε ζωντανή από τα χρόνια του Ομήρου.
Η ποντιακή παροιμία ΄΄ χίλ καματεροί και εις διαταγός,΄΄ ότι δηλαδή η αξία ενός καλού κυβερνήτη είναι ίση με την αξία χιλίων εργατών,καθιστά ακόμα πιο ένοχο το πολιτικό σύστημα, που μας εξώθησε στην κρίση.
Ο πολιτικός εξοστρακισμός, μια πολιτική θεώρηση λαϊκής μήνης των αρχαίων προγόνων μας, θα μπορούσε σήμερα να εφαρμοστεί με αυτό, που η λαϊκή θυμοσοφία ονομάζει Φούρκα ή Κερεντεστέλ’ δηλαδή ένα Δρεπανόξυλο , Κερεντεστέλια = πολλά δρεπανόξυλα…..!
Τα κερεντεστέλια
Άλλ’ ζούνε με το κλέψιμον
και με τα ταλαβέρια
και άλλ’ ψωφούν ‘ς σην κάμασην
με τα κερεντεστέλια..!
Λιμοκουράγαν οι ανθρώπ’
κ’ εγένταν περισιάνια,
άλλ’τρώγ’νε κι αναπάουνταν
και άλλ’ πα αποθάν’νε.
‘Σ σα τσοπλίκας ολόερα
άνθρωποι καταρούνταν,
ας σα φαϊα τη Θεού
‘κ’ ευρήκ’νε να βουκούνταν.
Ατοίν π’ έχτ’σαν κ’ εγούρεψαν
αβού’ την κοινωνίαν,
εποίκαν α για τοι ζεγκίντς
και για την εχετείαν..
Ατοίν είναι, ντο τραγωδούν
κ’ εφτάνε εγλεντσέδες
κι απ’ οξουκά οι εφτωχοί
τερούν ας σα περτέδες.
Κάποτε θ’ έρται είνας καιρός
με τα κερεντεστέλια
θ’ αποκαθίζ’νε τοι τρανούς
κ’ εβγάλ’νε τα τεφτέρια…!
Όταν δεις κάποιον, που έχει μεγάλη έπαρση για τον μεγάλο πλούτο και τη λαμπρή καταγωγή του, περίμενε πως γρήγορα θα τιμωρηθεί.
Ευριπίδης, 480-406 π.Χ., Αρχαίος τραγικός
