Καταναλωτές: έρευνα της ΕΕ σε δικτυακούς τόπους για καταναλωτικά δάνεια – αγορά που υπολειτουργεί για τους καταναλωτές

Θελήσατε ποτέ να υπογράψετε σύμβαση για προσωπικό δάνειο, πιστωτική κάρτα ή άλλο καταναλωτικό δάνειο και διαπιστώσατε ότι τελικά είναι ακριβότερο απ’ ό,τι νομίζατε;
Διενεργήθηκε έρευνα δικτυακών τόπων σε όλη την ΕΕ, που προσφέρουν καταναλωτικά δάνεια, ώστε να ελεγχθεί αν οι καταναλωτές λαμβάνουν τις πληροφορίες που δικαιούνται βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ για τους καταναλωτές[1], πριν συνάψουν σύμβαση καταναλωτικής πίστης.
Οι εθνικές αρχές επιβολής της νομοθεσίας έλεγξαν περισσότερους από 500 δικτυακούς τόπους στα 27 κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Ισλανδία.
 Σημείωσαν το 70% (393) των δικτυακών τόπων για περαιτέρω έρευνα, σχετικά με τα ακόλουθα βασικά προβλήματα: η διαφήμιση δεν περιλάμβανε τις απαιτούμενες βασικές πληροφορίες· από τις προσφορές έλειπαν ουσιαστικές πληροφορίες για τη λήψη απόφασης· και το κόστος παρουσιαζόταν κατά τρόπο παραπλανητικό. Οι εθνικές αρχές επιβολής της νομοθεσίας θα έλθουν σε επαφή με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και μεσίτες πιστώσεων σχετικά με τις εικαζόμενες παρατυπίες και θα τους ζητήσουν να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες.
Στην έρευνα σάρωσης ελέγχθηκε κυρίως ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν την οδηγία σχετικά με την καταναλωτική πίστη (που πρόσφατα μεταφέρθηκε στη νομοθεσία των κρατών μελών), που αποσκοπεί να διευκολύνει τους καταναλωτές στην κατανόηση και τη σύγκριση πιστωτικών προσφορών.
Ο Επίτροπος για θέματα καταναλωτών, κ. John Dalli δήλωσε «Όταν οι πολίτες ψάχνουν για δάνειο, διαπιστώνουν ότι, τελικά, το δάνειο είναι ακριβότερο απ’ ό,τι αρχικά πίστευαν, επειδή κάποιες πληροφορίες ήταν ασαφείς ή έλειπαν. Οι συμβάσεις καταναλωτικής πίστης δεν είναι πάντοτε εύκολο να κατανοηθούν και αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, να βοηθούνται οι καταναλωτές στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό οι επιχειρήσεις να παρέχουν στους καταναλωτές τις σωστές και αναγκαίες πληροφορίες. Και αποστολή της Επιτροπής είναι να συνεργάζεται με τις εθνικές αρχές επιβολής της νομοθεσίας για την υλοποίηση αυτού.»
Η «σάρωση» (Sweep) αποτελεί ενέργεια για την επιβολή της νομοθεσίας της ΕΕ. Εκτελείται από την ΕΕ και διενεργείται από τις εθνικές αρχές επιβολής της νομοθεσίας, οι οποίες πραγματοποιούν ταυτόχρονους και συντονισμένους ελέγχους σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Στη συνέχεια, οι εθνικές αρχές επιβολής έρχονται σε επαφή με φορείς σχετικά με τις εικαζόμενες παρατυπίες και τους ζητούν να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες. Η σάρωση για την καταναλωτική πίστη διενεργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2011.
Έξι χώρες προχώρησαν σε βαθύτερη έρευνα («Sweep Plus») σε 57 δικτυακούς τόπους, για να ελέγξουν τη συμμόρφωση με τους καταναλωτικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων πληρωμής, της επεξεργασίας καταγγελιών και των όρων και προϋποθέσεων.
Η υπό εξέταση αγορά χρησιμοποιείται από τους καταναλωτές κάθε μέρα. Το 2010, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην ευρωζώνη είχαν χορηγηθείσες καταναλωτικές πιστώσεις ύψους 600 δισεκατομμυρίων ευρώ[2].
Αποτελέσματα
• Από τους 562 δικτυακούς τόπους που ελέγχθηκαν αρχικά, μόνο το 30% πέρασε τη σάρωση συμμόρφωσης με τους συναφείς καταναλωτικούς κανόνες της ΕΕ, ενώ το 70% αυτών των δικτυακών τόπων (393) σημειώθηκε για περαιτέρω έρευνα. Τα κυριότερα προβλήματα που εντοπίστηκαν αφορούσαν:
•  Ελλιπείς πληροφορίες στη διαφήμιση καταναλωτικών δανείων: η διαφήμιση σε 258 δικτυακούς τόπους (48% των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν) δεν περιλάμβαναν όλες τις βασικές πληροφορίες που απαιτούνται από την οδηγία για την καταναλωτική πίστη, δηλαδή i) το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ), το οποίο είναι ουσιαστικής σημασίας για τη σύγκριση προσφορών, ii) τις πληροφορίες για το αν αλλαγές σε υποχρεωτικές παρεπόμενες υπηρεσίες (π.χ. ασφάλιση) περιλαμβάνονται στο συνολικό κόστος, ή iii) η διάρκεια της πιστωτικής συμφωνίας.
•  Παράλειψη βασικών πληροφοριών για την προσφορά: 244 (43%) δικτυακοί τόποι δεν παρέχουν σαφείς πληροφορίες σχετικά με όλες τις πτυχές του συνολικού κόστους, δηλαδή i) τον τύπο του επιτοκίου (σταθερό, μεταβλητό ή και τα δύο), ii) τη διάρκεια της πίστωσης (όπου ενδείκνυται), και iii) για ορισμένες δαπάνες που συνδέονται με την πίστωση (π.χ. προμήθεια διεκπεραίωσης).
•  Παραπλανητική παρουσίαση του κόστους, όταν το κόστος της πίστωσης παρουσιάζεται κατά λανθασμένο ή παραπλανητικό για τους καταναλωτές τρόπο, δηλαδή i) όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού της τιμής, ή ii) όταν ο καταναλωτής δεν πληροφορείται ότι, πέραν του κόστους της ίδιας της καταναλωτικής πίστης, υπάρχει πρόσθετη υποχρεωτική ασφάλιση. 116 (20%) από τους δικτυακούς τόπους που ελέγχθηκαν παρουσίαζαν αυτό το πρόβλημα.
Βαθύτερη σάρωση (Sweep Plus)
Έξι χώρες (Ιταλία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Σλοβακία, Σουηδία) διενήργησαν βαθύτερη έρευνα σε 57 δικτυακούς τόπους που ελέγχθηκαν – τη διαδικασία «βαθύτερη σάρωση» (Sweep Plus). Τα κύρια προβλήματα αφορούσαν τις πληροφορίες πριν από τη σύναψη της σύμβασης και τους όρους των συμβάσεων.
Επόμενες ενέργειες
Αρχή της φάσης επιβολής της νομοθεσίας: τις επόμενες βδομάδες και μήνες, οι εθνικές αρχές θα έλθουν σε επαφή με τους επιχειρηματικούς φορείς και θα τους ζητήσουν να υποβάλουν διευκρινίσεις ή να διορθώσουν τους δικτυακούς τόπους τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ανάλογα με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, ενδέχεται να αναληφθούν νομικές ενέργειες, με την επιβολή ποινών ή ακόμη και το κλείσιμο των δικτυακών τόπων.
Από τις εθνικές αρχές επιβολής της νομοθεσίας ζητήθηκε να αναφέρουν σχετικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως το φθινόπωρο του 2012. Η Επιτροπή θα συντάξει έκθεση με τα αποτελέσματα.