Οι Ευρωεκλογές τις 7ης Ιουνίου αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία Δημοκρατικής έκφρασης των Ευρωπαίων πολιτών που καθορίζει πολυδιάστατα το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ψηφίζοντας στις ευρωεκλογές, αποφασίζεις ποιος θα επηρεάσει το μέλλον σου και την καθημερινή ζωή των σχεδόν 500 εκατομμυρίων Ευρωπαίων συμπατριωτών σου. Αν δεν ψηφίσεις εσύ, κάποιος άλλος θα ψηφίσει και θα αποφασίσει ποιος θα σε εκπροσωπεί στη μόνη άμεσα εκλεγόμενη ευρωπαϊκή κοινοβουλευτική συνέλευση. Οι εκλεγμένοι ευρωβουλευτές θα διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης για τα πέντε επόμενα χρόνια.
Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές ομάδες που εκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν τοποθετήσει με τις θέσεις τους, την άποψη τους για την Ευρώπη του μέλλοντος, την Ευρώπη που οραματίζονται και επιδιώκουν να δημιουργήσουν. Η πραγματική, όμως, θέση που μετράει είναι η φωνή των Ευρωπαίων πολιτών που με την ψήφο τους μπορούν να καθορίσουν σε πολύ μεγάλο βαθμό το μέλλον των εξελίξεων και να δείξουν, ασκώντας το δημοκρατικό τους δικαίωμα, ποια Ευρώπη θέλουν.
Τα ερωτήματα που τίθενται είναι πολλά και ιδιαίτερα σημαντικά. Μεταξύ αυτών μπορούμε να ξεχωρίσουμε το ερώτημα για την κοινωνική Ευρώπη και το βαθμό βοήθειας στα στρώματα του πλυθησμού που επιδεινώθηκε η θέση του κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, το ερώτημα για την στήριξη ή μη των αγροτών και των προϊόντων του πρωτογενή τομέα παραγωγής, τα ζητήματα της Παιδείας, της ανεργίας, την ενδυνάμωση της Ένωσης σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω μιας αποτελεσματικότερης κοινής εξωτερικής πολιτικής και την διεύρυνση ή μη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Τουρκία και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Το τελευταίο ζήτημα αποτελεί και μία πτυχή που προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό την θέση της χώρας μας στην ευρύτερη περιοχή αλλά παράλληλα αποτελεί και ένα στοίχημα για την σταθερότητα και την ανάπτυξη των Δυτικών Βαλκανίων που αποτέλεσε ένα γεωγραφικό τμήμα της Ευρώπης ιδιαίτερα ταραχώδη κατά την διάρκεια των προηγούμενων ετών.
Θέτοντας μερικά κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της Ευρώπης βρισκόμαστε μπροστά σε ένα αποφασιστικό δίλλημα: Την συν-απόφαση για το μέλλον μας ή την απάθεια. Μπροστά σε αυτό το ερώτημα η απάντηση είναι απλή – Έχεις το λόγο – Ψήφισε.
Δυτικά Βαλκάνια και Ε.Ε. μια κρίσιμη σχέση
Ο όρος Δυτικά Βαλκάνια χρησιμοποιείται από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να περιγράψει μία συγκεκριμένη περιοχή των Βαλκανίων που περιλαμβάνει τις χώρες – Αλβανία, Π.Γ.Δ.Μ., Σερβία, Μαυροβούνιο, Βοσνία & Ερζεβοβίνη, Κροατία και «Κόσσοβο» – που δεν συμμετέχουν στην Ένωση. Θεωρείται από αρκετούς επιστήμονες ως ένας όρος που αυθαίρετα διαχωρίζει μια περιοχή της Βαλκανικής χερσονήσου και την προσδιορίζει για καθαρά τεχνικούς όρους.
Στην πραγματική όμως πλευρά των γεγονότων και για πολλά και σημαντικά ζητήματα που αφορούν τις γενικότερες και ειδικότερες πολιτικές ασφάλειας και συνεργασίας, υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις και διαφορές σε σχέση με τους όρους που τίθενται από τα Ευρωπαϊκά κριτήρια προσαρμογής και ένταξης.
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκή Ένωσης σχετικά με την ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων στους κόλπους των Ευρωπαϊκών θεσμών είναι δυνατόν να αποτυπωθεί ως μία πολιτική που αμφιταλαντεύεται μεταξύ των οικονομικών ενισχύσεων (ιδιαίτερα σημαντικών μέσω των Συνδεδεμένων Συμφωνιών Σταθερότητας), των πολιτικών παραινέσεων αλλά και πολλές φορές των επικριτικών σχολίων για την δυνατότητα και την βούληση των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων και των εκάστοτε κυβερνήσεων τους στην επίτευξη των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.
Δημιουργούνται συνεχώς πολλές αντιθέσεις στις σχέσεις και μεταξύ των κρατών και των ευρωπαϊκών οργάνων, ενώ οι όροι μεταβάλλονται και προσαρμόζονται σε περισσότερο εξειδικευμένα κριτήρια που ολοένα θυμίζουν την πολιτική του «καρότου και του μαστιγίου».
Ακόμη περισσότερο τα πολυδιάστατα προβλήματα της Βαλκανικής που αναδύθηκαν μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων ενισχύουν ως ένα βαθμό την αδυναμία εφαρμογής αξιόπιστων πολιτικών και προγραμμάτων οικονομικής σταθερότητας. Τα άσχημα μακροοικονομικά αποτελέσματα, η διαφθορά, καθώς και η ανεξέλεγκτη και απότομη μετάβαση από ένα κλειστό οικονομικό σύστημα σε μία ελεύθερη και ανίκανη για αυτορύθμιση αγορά προκαλεί συνεχή προβλήματα που αναγκάζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι ακόμη πιο επιφυλακτική με το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων.
Γεγονός όμως, και σημαντική αντίφαση για την πολιτική της Ένωσης στην ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων, παραμένει η μεγάλη διεύρυνση του 2004 με την είσοδο 10 νέων μελών και της Βουλγαρίας και Ρουμανίας το 2007, η οποία δημιούργησε επικριτικά σχόλια και πολλά ερωτήματα για τους λόγους που οδήγησαν στην ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ορισμένων χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ χωρίς να πληρούν ουσιαστικά οικονομικά και δημοσιονομικά κριτήρια. Περισσότερο όλων όμως, κατέδειξε την επιπολαιότητα των Ευρωπαϊκών οργάνων να δημιουργήσουν εκκρεμότητες που δεν μπορούν να αποτελούν θετικά παραδείγματα για μελλοντικά υποψήφια μέλη
Από το 2003 και την Ευρωπαϊκή Σύνοδο της Θεσσαλονίκης όπου υπήρξε ένας σαφής και συγκεκριμένος προσανατολισμός για την προσπάθεια ένταξης των χωρών αυτών στην Ε.Ε., θα μπορούσε εύκολα να κατανοηθεί ότι πολλά ζητήματα εκκρεμούν και πολλά άλλα αποτελούν ένα επιπλέον αγκάθι για την εφαρμογή των Ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ανάμεσα στα βήματα προόδου που έχουν επιτευχθεί από χώρες όπως η Κροατία, η ΠΓΔΜ, το Μαυροβούνιο υπάρχει ακόμη το ζοφερό παράδειγμα του Κοσσόβου που με καταφανεί τρόπο παρουσιάζει την έλλειψη συγκεκριμένης και ενιαίας πολιτικής της Ένωσης σε ένα ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας όχι μόνο για την ασφάλεια αλλά και την σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Σε σχέση με την συνολική ρητορική ότι η προσπάθεια για την ένταξη των χωρών στην Ε.Ε. πρέπει να αποτελέσει μονόδρομη προσπάθεια που αφορά μόνον τα ενδιαφερόμενα κράτη αντιπαρατίθεται το γεγονός της αδυναμίας της Ένωσης να αντιμετωπίσει ζητήματα ασφάλειας και σταθερότητας αλλά και ουσιαστικής παρέμβασης που δεν θα περιλαμβάνουν μόνον ανακοινώσεις και προειδοποιήσεις για την απειλή περικοπής ή διακοπής των χρηματοδοτικών ενισχύσεων αλλά την ουσιαστική παρέμβαση και στήριξη με ορθολογικό τρόπο των ζητημάτων που εκκρεμούν και αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα ανάπτυξης για τα κράτη της περιοχής.
Ολοκληρώνοντας την σύντομη περιγραφή της σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Δυτικών Βαλκανίων θα ήταν χρήσιμο να αναφερθεί η προσπάθεια εντατικότερης και στενότερης συνεργασίας μεταξύ των Βαλκανικών κρατών. Η ανάπτυξη και η πρόοδος της περιοχής αποτελεί ζήτημα μείζονος σημασίας για την οικονομική και κοινωνική ζωή σε μία περιοχή της Ευρώπης που χαρακτηρίζεται από το πολύμορφα χαρακτηριστικά των λαών της. Η ευημερία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινής προσπάθειας για να ξεπεραστούν τα προβλήματα του παρελθόντος και η επιτυχία της δεν περιλαμβάνει μονόπλευρες πολιτικές που δημιουργούν αντιπαραθέσεις μεταξύ των χωρών .
Κώστας Φιλιππίδης MSc., Υπ. Διδάκτορας Παν. Δυτικής Μακεδονίας, Συντονιστής Europe Direct Δυτικής Μακεδονίας.
