Διψά…η ελληνική αγορά εμφιαλωμένου νερού

Με τις σημαντικές δυσκολίες που έχει επιφέρει η οικονομική κρίση στο σύνολο της αγοράς βρίσκονται αντιμέτωπες τον τελευταίο χρόνο οι επιχειρήσεις εμφιάλωσης νερού. Η αύξηση του ΦΠΑ από 9% σε 13% και η γενικότερη οικονομική κατάσταση έχουν οδηγήσει την αγορά εμφιαλωμένου νερού σε πτώση που φτάνει το 20%. Την ίδια στιγμή η επιβολή Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην κατηγορία των μη αλκοολούχων ποτών, αναμένεται να πλήξει σημαντικά την κατηγορία των ανθρακούχων νερών.Τα εμφιαλωμένα νερά, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Εμφιαλώσεως Φυσικού Μεταλλικού Νερού – ΣΕΦΥΜΕΝ Κωνσταντίνος Κούτσας, είναι προϊόντα πρώτης ανάγκης άρρηκτα συνδεδεμένα με τη διατήρηση της καλής υγείας. Και φυσικά η κατανάλωσή τους θα έπρεπε να ενθαρρύνεται μιας και η συμβολή τους στη διατήρηση της καλής υγείας έχει ως αποτέλεσμα τελικά και μικρότερες δαπάνες στον τομέα της Υγείας. Η διείσδυση των εμφιαλωμένων νερών στα ελληνικά νοικοκυριά αγγίζει το 40% ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελούν την μοναδική επιλογή για τους καταναλωτές.
Ο κ. Κούτσας εκτιμά ότι η επιβολή ΕΦΚ θα οδηγούσε στη συρρίκνωση του κλάδου, απειλώντας τη βιωσιμότητά του με τις αντίστοιχες επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Ειδικότερα, με βάση τις εκτιμήσεις και μελέτες περί ελαστικότητας της ζήτησης καθώς και στατιστικά στοιχεία, πιθανή επιβολή ΕΦΚ στα ανθρακούχα εμφιαλωμένα νερά θα έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση στην κατανάλωση, στον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων και στις θέσεις εργασίας με αποτέλεσμα τη μείωση αντί την αύξηση των εσόδων του κράτους.
Πτώση της αγοράς
Η ελληνική αγορά εμφιαλωμένου νερού το 2010, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΕΦΥΜΕΝ, στο σύνολο των εμφιαλωμένων νερών σημείωσε πτώση 5% που προέκυψε κυρίως από την μείωση της εκτός σπιτιού κατανάλωσης. Η αρνητική εικόνα συνεχίζεται και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2011 οπότε και παρατηρείται μείωση 15-20% στις πωλήσεις στην κρύα αγορά (εστιατόρια, καφετέριες, μπαρ κ.ά) και 7-10% στις πωλήσεις της ζεστής αγοράς (νοικοκυριά). Για το σύνολο της χρήσης του 2011 ο κ. Κούτσας εκτιμά ότι οι πωλήσεις στο σύνολο του κλάδου θα είναι μειωμένες κατά 10-15%.
Σύμφωνα με έρευνα της ICAP τα ελληνικά νοικοκυριά καταναλώνουν κατά μέσο όρο ποσό ύψους 11,98 ευρώ μηνιαίως για την αγορά μεταλλικών νερών, χυμών και αναψυκτικών. Ο όγκος της εγχώριας φαινομενικής κατανάλωσης εμφιαλωμένων νερών ακολούθησε ανοδική πορεία κατά τη διάρκεια της περιόδου 1990-2009 με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξης του 12%. Το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά των εμφιαλωμένων νερών καταλαμβάνει η κατηγορία των φυσικών μεταλλικών νερών, με ποσοστό 72,5%. Ακολουθεί η κατηγορία των επιτραπέζιων νερών με 21% και η κατηγορία των ανθρακούχων με 6,5%. Η αξία της εγχώριας αγοράς των εμφιαλωμένων νερών εκτιμάται ότι είναι της τάξης των 230 εκατ. ευρώ περίπου.
Όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στο καλάθι της νοικοκυράς κερδίζουν τα εμφιαλωμένα νερά ιδιωτικής ετικέτας (νερά private label). Η συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων κατάφερε το 2009 να υπερδιπλασιάσει το μερίδιό της στα ράφια των σούπερ μάρκετ, αγγίζοντας το 9,7% από 4,4% το 2008. Σύμφωνα με τον κ. Κούτσα τα νερά ιδιωτικής ετικέτας έχουν αυξήσει θεαματικά το μερίδιό τους κυρίως στην κατανάλωση στο σπίτι (ζεστή αγορά) που αγγίζει το 20%. Καθοριστικός παράγοντας που επηρεάζει την αυξημένη ζήτηση των συγκεκριμένων προϊόντων είναι η οικονομική κρίση που βιώνουν οι καταναλωτές οι οποίοι βάζουν το θέμα της τιμής πάνω από όλα τα άλλα κριτήρια επιλογής.
Τα χαρακτηριστικά του κλάδου
Ο κλάδος των εμφιαλωμένων νερών αποτελεί έναν από τους πλέον αναπτυσσόμενους κλάδους της ευρύτερης βιομηχανίας τροφίμων-ποτών. Στον κλάδο δραστηριοποιείται σημαντικός αριθμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ολιγάριθμες μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες είτε ασχολούνται αποκλειστικά με την εμφιάλωση νερού, είτε δραστηριοποιούνται στον ευρύτερο κλάδο τροφίμων και ποτών.
Χαρακτηρίζεται δε, από έντονο ανταγωνισμό με αποτέλεσμα οι μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου να διαθέτουν υψηλά ποσά για διαφημιστικές και προωθητικές ενέργειες, με στόχο την αναγνωρισιμότητα των προϊόντων τους από όλο και μεγαλύτερο μέρος των καταναλωτών, σε μια προσπάθεια αύξησης των πωλήσεων τους και ενίσχυσης του μεριδίου τους στην αγορά.
Σύμφωνα με μελέτη της Icap Group για τα εμφιαλωμένα νερά, σημαντικές αλλαγές έχουν συντελεστεί με την πάροδο των χρόνων σε ό,τι αφορά στις συσκευασίες των εμφιαλωμένων νερών. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε αντικατάσταση των συσκευασιών pvc από πιο ασφαλείς συσκευασίες τύπου pet, ενώ διευρύνεται η χρήση γυάλινων φιαλών του 1lt, κυρίως σε χώρους μαζικής εστίασης.
Οι υψηλές θερμοκρασίες και η αύξηση της τουριστικής κίνησης που εμφανίζονται στην χώρα μας μεταξύ των μηνών Απριλίου και Οκτωβρίου οδηγούν σε μεγαλύτερη ζήτηση για εμφιαλωμένα νερά. Επιπλέον, η ζήτηση επηρεάζεται θετικά και από την ανεπάρκεια ή ακαταλληλότητα του δικτύου ύδρευσης σε ορισμένες περιοχές της χώρας.
Η συσκευασία της γυάλινης φιάλης του 1lt παρουσιάζει όλο και μεγαλύτερη ζήτηση στους χώρους μαζικής εστίασης τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, παρατηρείται ανοδική πορεία στην αγορά των ψυκτών εμφιαλωμένου νερού. Η ανάγκη για εύκολη και εύχρηστη πρόσβαση σε εμφιαλωμένο νερό στους χώρους εργασίας, οδήγησε ορισμένες μεγάλες εταιρείες του κλάδου στην εμφιάλωση νερού σε συσκευασίες των 5lt, 10lt και 18,9lt, προκειμένου να εκμεταλλευτούν την αναδυόμενη τάση.
Η συνεχής άνοδος της τιμής του πετρελαίου δημιουργεί προβλήματα στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των εμφιαλωμένων νερών, καθώς επηρεάζει τόσο τις τιμές των υλικών συσκευασίας (PET – ως παράγωγο του πετρελαίου), όσο και το κόστος της μεταφοράς των προϊόντων τους σε όλη την Ελλάδα. Το κόστος μεταφοράς είναι ήδη αρκετά υψηλό καθώς το νερό αποτελεί ένα βαρύ φορτίο με χαμηλή τιμή διάθεσης (μικρό ως εκ τούτου περιθώριο κέρδους), αποθαρρύνοντας έτσι και τις επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν εξαγωγές.
Εμφιαλωμένο νερό: καταναλωτική συνήθεια ή ανάγκη;
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα των χωρών με τη μεγαλύτερη κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού ανά άτομο στην Ευρώπη. Η μεγαλύτερη κατανάλωση γίνεται το καλοκαίρι ωστόσο σε πολλές περιοχές της χώρας με κακή ποιότητα νερού, οι κάτοικοι πίνουν όλο το χρόνο εμφιαλωμένο νερό.
Η διακίνηση και αποθήκευση του εμφιαλωμένου νερού επιβάλλεται να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες, διαφορετικά υποβαθμίζεται η ποιότητα του προϊόντος και προκαλεί κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Προς την κατεύθυνση αυτή η πολιτεία διενεργεί, μέσω αρμόδιων υπηρεσιών, αυστηρούς ελέγχους ενώ από την πλευρά τους οι εταιρείες υλοποιούν επενδυτικά προγράμματα με στόχο την αναβάθμιση των διαδικασιών εμφιάλωσης νερού εξασφαλίζοντας την καλύτερη δυνατή ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Την αυξανόμενη ζήτηση εμφιαλωμένου νερού ενισχύουν σημαντικές παράμετροι στις οποίες περιλαμβάνονται:
– Η αυξανόμενη προσοχή που δείχνουν οι καταναλωτές στην ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων και του νερού που καταναλώνουν.
– Οι ξένοι τουρίστες που επισκέπτονται τη χώρα μας επιλέγουν στο σύνολό τους να καταναλώσουν εμφιαλωμένο νερό, γεγονός που ενισχύει την αύξηση κατανάλωσης.
– Αρκετοί καταναλωτές προτιμούν το εμφιαλωμένο νερό, καθώς υποστηρίζουν ότι το καταναλώνουν με μεγαλύτερη ευκολία από το νερό της βρύσης ειδικότερα σε περιοχές που δεν διαθέτουν καλής ποιότητας πόσιμο νερό.
– Προβλήματα υγείας που αναγκάζουν συγκεκριμένη κατηγορία καταναλωτών να επιλέγει εμφιαλωμένο νερό αντί του νερού της βρύσης.
– Το εμφιαλωμένο νερό είναι ο πλέον διαδεδομένος τρόπος ενυδάτωσης του οργανισμού όλη την ημέρα για όσους καταναλωτές κινούνται εκτός σπιτιού.
Μαρία Τσιβγέλη