Της Ελένης Γκίνου
Η προτομή του Βέλλιου στην Αθήνα
Ο αγαπητός Γάλλος συγγραφέας Blaise Cendrars τονίζει πως, όταν σου έρχεται μια έμπνευση να την γράφεις αμέσως σε ένα χαρτάκι, γιατί μπορεί να είναι πηγή δημιουργίας για κάτι πολύ σπουδαίο. Κάτι ανάλογο συνέβη και στον Κώστα Βασβατέκη, όταν βρισκόμενος με τη γυναίκα του, τη Νέλη, μπροστά στο πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, του ήλθε η έμπνευση πως ο κτήτορας του χώρου δεν υπήρχε έστω σε κάποια μορφή αγάλματος, ενώ άλλα αγάλματα διακοσμούν το χώρο. Αυτή η σκέψη τυπώθηκε, γράφτηκε στο μυαλό του Κώστα και τελικά έγινε πράξη.
Δέκα χρόνια χρειάσθηκαν για να γίνει αυτό το όραμα πραγματικότητα. Ένα έργο που πέρασε από συμπληγάδες πέτρες και ακανθώδεις καταστάσεις. Ο Κώστας βέβαια δεν πτοήθηκε και με μεγάλο ζήλο συνέχισε αυτόν τον αδιάκοπο αγώνα μέχρι το έργο του να ευοδώσει.
Ξεκίνησε με ένα ιερό στόχο για να επιτελέσει ένα έργο, που αγγίζει τη σφαίρα της αιωνιότητας. Εκατόν εβδομήντα τέσσερα χρόνια πέρασαν από το θάνατο του Βέλλιου και το τότε γίνεται τώρα και αύριο. Ο χρόνος χάνει την αξία του σαν σημείο μέτρησης και γίνεται άχρονος. Ένα γεγονός, που σκιαγραφεί την ευεργεσία μέσα από την ιστορικότητά της και επιβεβαιώνει για μια άλλη φορά τη θέση της Βλάστης μέσα σε αυτή. Ένα χωριό της Δυτικής Μακεδονίας, που λάμπει μέσα από τη γένεση λαμπρών παιδιών της, όχι μόνον σε θέματα όπως η ευεργεσία αλλά και αγώνων εθνικών σε όλες τις φάσεις της ελληνικής ιστορίας. Ένα γεγονός που μαρτυρεί τη δυναμική του μικρού γεωγραφικά χώρου, που είναι η Βλάστη, μέσα από την παρουσία της στην Αθήνα, που κατ΄ επέκταση σηματοδοτεί την παρουσία της Μακεδονίας μέσα από μια ιστορική μορφή, όπως ο Βαρόνος Βέλλιος. Γιατί δεν υπάρχει καμιά άλλη παρουσία αγάλματος που να τιμάται Μακεδόνας στην πρωτεύουσα.
11 Μαρτίου 2012. Μια εθνική εορτή που λαμβάνει χώρα στην Αθήνα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, για να τιμηθεί ο Κωνσταντίνος Βέλλιος, μέσα από τα αποκαλυπτήρια της προτομής του. Μια εκδήλωση που, μέσα από τη λαμπρότητά της, χάρη στις προσπάθειες του Συλλόγου Βλατσιωτών Λάρισας και τη συμπαράσταση της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και του Δήμου Εορδαίας, αποτέλεσε σταθμό για την ιστορία της Βλάστης ενώνοντάς την με την Αθήνα. Παρόλο το τσουχτερό κρύο, Βλατσιώτες από όλη την Ελλάδα συνέτρεξαν στην Αθήνα για να τιμήσουν τον Βαρόνο Βέλλιο. Στα πρόσωπά τους υπήρχε ζωγραφισμένη η χαρά και η έκφραση αναγνώρισης της προσπάθειας του Κώστα Βασβατέκη και του Συλλόγου Βλατσιωτών του νομού Λάρισας, για να ξαναγεννηθεί ο Βέλλιος στις καρδιές τους, μέσα από την παρουσία του στο σπίτι του, στην ουσία, που είναι το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.
Ο χορός των θετών παιδιών του Βέλλιου
Συγκινητική η κάθε στιγμή της εκδήλωσης, κυρίως όμως τη στιγμή που νέοι Βλατσιώτες του χορευτικού συγκροτήματος Λάρισας άρχισαν να χορεύουν έξω, λίγο μετά τα αποκαλυπτήρια. Εκεί μπροστά στον θετό τους πατέρα όπως είχε ζητήσει ο Βέλλιος (πριν εκατόν εβδομήντα-τέσσερα χρόνια) να τον αποκαλούν οι νέοι που σπουδάζουν με τις υποτροφίες του. Γιατί νέοι του συγκροτήματος είναι και υπότροφοι του κληροδοτήματος Βέλλιου. Και πολλοί άλλοι από τους παρευρισκομένους μεταξύ αυτών και η καταθέτουσα αυτές τις λέξεις. Τι πιο ιερό και επιτιμητικό για εμάς τους υποτρόφους να έχουμε θετό πατέρα τον Κωνσταντίνο Βέλλιο! Νιώθουμε το αίμα μας να εξαγνίζεται και η ψυχή μας να γίνεται χρυσαφένια μέσα από τα έργα του και τα ιδανικά που μας κληροδότησε. Γιατί οι πράξεις και οι σκέψεις του Βέλλιου αποτελούν ύψιστες ηθικές αξίες.
Αυτές οι λεπτές χορδές της ψυχής του ακονίσθηκαν – εκεί στη Μικρή/Μεγάλη Βλάστη, όπου είδε το φως στις 7 Μαρτίου του 1772,- από τον καθάριο αέρα και άστραψαν από το φως και από τη δύναμη που γεννάει το Σινιάτσικο. Αυτά τα στοιχεία επέλεξε η ψυχή του και στη συνέχεια φεύγοντας από τη Βλάστη μεγαλούργησε. Η ψυχή του Βέλλιου μένει αθάνατη για τους Βλατσιώτες, για εμάς τα θετά παιδιά του που έχουμε την τύχη και τη ύψιστη τιμή να τον αποκαλούμε θετό μας πατέρα. Και να ζητάμε να μας αγκαλιάσει μέσα από τις σκέψεις του, όπως διαφαίνονται στα περίλαμπρα και βαθυστόχαστα κείμενα που μας άφησε, γραμμένα με βαθιά ευαισθησία, αγάπη για το κάλλος και κυρίως αγάπη και σεβασμό προς την πατρίδα. Όπως γράφει, όταν επισκέφτηκε την πατρίδα του: «αναφλεγόμενος όλος από έρωτα …έτρεξα ως έλαφος διψώσα εις τας αγκάλας της, ανέπνευσα τον ζωογόνον αέρα της και ..η λαμπρά εκείνη πατρίς εφάνη σεβασμιωτέρα παρ΄όσον μακρόθεν την εφανταζόμην».
Αυτή η φιλομάθεια του Βέλλιου μας κληροδοτήθηκε επίσης μέσα από τους 1866 τόμους σπάνιων συλλεκτικών βιβλίων που κοσμούν από το 1837 την Εθνική Βιβλιοθήκη. Και αυτά τα βιβλία είναι εκεί, κοντά στην προτομή του Βέλλιου, ως επιβεβαίωση των ύψιστων ηθικών αξιών του Μεγάλου αυτού Ευεργέτη.
Το κληροδότημα ως πηγή καλλιτεχνικής δημιουργίας
Κάθε υπότροφος του Βέλλιου έχει και τη δική του πορεία μέσα στο κληροδότημα, που του χάρισε λαμπρές σπουδές. Η καταθέτουσα αυτές τις σκέψεις, παίρνοντας το πρώτο ποσό της υποτροφίας του Βέλλιου, απέκτησε μια κινηματογραφική μηχανή σαν φοιτήτρια σε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία και μέσα από το φακό αυτής της μηχανής άρχισε να καλλιεργεί την αγάπη της τέχνης της αποτύπωσης και καταγραφής άλλων πολιτισμών. Μέσα από το φακό βγήκαν καλλιτεχνικά δημιουργήματα που αποτελούν και πολιτισμικές μαρτυρίες. Χάρη σε αυτή την πρώτη μου μηχανή και τον πρώτο φακό άρχισα να αποτυπώνω τη ζωή των ανθρώπων ανά τον κόσμο και εξακολουθώ ακόμη να το κάνω εδώ και τριάντα δύο χρόνια.
Ο Βέλλιος είναι αιώνιος μέσα από την προσφορά του σε ύλη και πνεύμα. Και κυρίως σε πνεύμα. Ας υποκλιθούμε και εμείς ως υπότροφοι του κληροδοτήματος στον θετό μας Πατέρα προσφέροντας τον ύψιστο φόρο τιμής που υπάρχει μέσα στην ψυχή μας.
