Την πολιτική του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την υποστήριξη της καλλιέργειας των ψυχανθών, εξαιτίας της πολυδιάστατης σημασίας τους, τόσο για τη διατροφή του ανθρώπου μέσα από την κατανάλωση των οσπρίων, όσο και για την κτηνοτροφία ως εξαιρετικής ποιότητας ζωοτροφές, αλλά και για την αειφορία του περιβάλλοντος, ανέπτυξε ο Υπουργός κ. Αθανάσιος Τσαυτάρης, στο πλαίσιο Ημερίδας που διοργάνωσε το Υπουργείο, σε συνεργασία με το Εθνικό Αγροτικό Δίκτυο.
Η Ημερίδα με θέμα: «Ο ρόλος των ψυχανθών στη βιώσιμη γεωργία και οι επερχόμενες κλιματικές αλλαγές», η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων με αφορμή την ανακήρυξη, από το ΥπΑΑΤ, του 2014 ως «Έτος Ψυχανθών», πραγματοποιήθηκε, στο Κέντρο της Γης, το Κέντρο περιβαλλοντικής και κοινωνικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης της Οργάνωσης Γη, στο Ίλιον.
Η σημασία των ψυχανθών για τη διατροφή του ανθρώπου, των αγροτικών ζώων και την αειφορία του περιβάλλοντος
Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έκανε εκτενή αναφορά στην ιστορία των ψυχανθών και ειδικότερα στη σπουδαιότητα των οσπρίων στη διατροφή των αρχαίων Ελλήνων. Στη συνέχεια ανέλυσε διεξοδικά τα πολύ μεγάλα οφέλη της κατανάλωσης των οσπρίων για τον άνθρωπο στο πλαίσιο της Μεσογειακής διατροφής, αλλά και ως αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής γαστρονομικής παράδοσης, ενώ τόνισε και τη μεγάλη σημασία που μπορεί να διαδραματίσουν τα ψυχανθή στην επίλυση ενός από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής κτηνοτροφίας, όπως η έλλειψη της ντόπιας παραγωγής πρωτεϊνούχων ζωοτροφών. Επιπλέον, σημαντικό τμήμα της ομιλίας του επικεντρώθηκε στα πολύ σημαντικά οφέλη της καλλιέργειας των ψυχανθών για την αειφορία του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα σήμερα που η γεωργία σε παγκόσμιο επίπεδο καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της επερχόμενης κλιματικής αλλαγής. Τα οφέλη αυτά επικεντρώνονται, τόσο στη μειωμένη χρήση λιπασμάτων εξαιτίας της ικανότητας των ψυχανθών φυτών να δεσμεύουν ατμοσφαιρικό άζωτο και να το χρησιμοποιούν τόσο για τις δικές τους ανάγκες, όσο και για τις επόμενες καλλιέργειες, όσο και στην προστασία του εδάφους από τη διάβρωση, λόγω του γεγονότος ότι η καλλιέργεια ειδικά με πολυετή ψυχανθή, όπως η μηδική και το τριφύλλι, εξασφαλίζει υψηλό ποσοστό εδαφοκάλυψης για μεγάλο χρονικό διάστημα προστατεύοντας τη δομή του εδάφους.
Πολιτική στήριξης των ψυχανθών από το ΥπΑΑΤ
Στο τελευταίο τμήμα της ομιλίας του ο κ. Τσαυτάρης ανέλυσε τους άξονες της στοχευμένης πολιτικής που για πρώτη φορά εφαρμόζει το Υπουργείο, προκειμένου να υποστηρίξει την καλλιέργεια των ψυχανθών τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Γνωρίζοντας πολύ καλά ότι ζωική παραγωγή, κτηνοτροφία και ζωοτροφές πάνε «χέρι-χέρι» προσπαθούμε να αντιστρέψουμε τις λανθασμένες πολιτικές ετών και να δώσουμε νέα ώθηση στην καλλιέργεια των ψυχανθών, επαναφέροντας ταυτόχρονα και τα ελληνικά όσπρια στο τραπέζι μας και στο τραπέζι της υγιεινής διατροφής. Έτσι κινηθήκαμε συντονισμένα σε τρεις βασικούς άξονες:
1. Σε εκείνα που μπορούσαμε άμεσα να κάνουμε για να στηρίξουμε τα ψυχανθή κατά την Τρέχουσα Προγραμματική Περίοδο, δηλαδή με τη λήξη της ΚΑΠ 2007 – 2013. Σε αυτό το πλαίσιο:
•Ολοκληρώσαμε και δημοσιεύσαμε Υπουργική Απόφαση που περιγράφει για πρώτη φορά όλα τα είδη και τις ποικιλίες των ψυχανθών, οσπρίων και κτηνοτροφικών, που μπορούν να καλλιεργηθούν με άριστες αποδόσεις στη χώρα μας, όπως έγινε ήδη για τα δεντροκηπευτικά και ετοιμάζεται για τα αρωματικά φαρμακευτικά και αρτυματικά φυτά μας.
•Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα η Τεχνική Επιτροπή Πολλαπλασιαστικού Υλικού (Τ.Ε.Π.Υ.) του Υπουργείου μας ενέκρινε το Σχέδιο Τεχνικού Κανονισμού ελέγχου και πιστοποίησης σπόρων προς σπορά οσπρίων (Φακή, Ρεβίθι, βρώσιμο Κουκί κ.α.), καθώς και άλλων ειδών ψυχανθών όπως: κτηνοτροφικό Λαθούρι, κτηνοτροφικό Ρεβίθι, Ρόβη, Τριφύλλι υπόγειο, Αγριοτρίφυλλο, δενδρώδης Μηδική και Μελίλωτος. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ειδικός τεχνικός κανονισμός ελέγχου και πιστοποίησης σπόρων σποράς για τα εν λόγω είδη. Επισημαίνεται ότι τα όσπρια περιλαμβάνονται στα προωθούμενα είδη στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.
•Στηρίξαμε και συνεχίζουμε να στηρίζουμε διαρκώς τις υγιείς προσπάθειες σύστασης συνεργατικών σχημάτων που δραστηριοποιούνται στην καλλιέργεια των ψυχανθών. Ήδη, η πρώτη Ομάδα Παραγωγών Ρεβιθιού, που ασχολείται αποκλειστικά με την καλλιέργεια, τη συγκομιδή, τη συσκευασία και διακίνηση ρεβιθιού είναι πραγματικότητα, όπως και οι αντίστοιχοι συνεταιρισμοί για τα φασόλια Πρεσπών, οι ομάδες παραγωγών για τα κατεψυγμένα φασολάκια μπιζέλια κ.α.
•Αυξήσαμε την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης Πετρελαιοειδών κατά 5 ευρώ σε όσους ασχολούνται με τη σποροπαραγωγή σπόρων ψυχανθών στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου.
•Κατοχυρώσαμε συγκεκριμένα είδη εξαιρετικής ποιότητας οσπρίων που καλλιεργούνται στη χώρα μας, όπως: φάβα Σαντορίνης, φασόλια Πρεσπών, κ.ά. με συγκεκριμένους δείκτες ποιότητας όπως ΠΟΠ και ΠΓΕ.
2. Σε εκείνα που καταφέραμε με μεγάλη προσπάθεια για να στηρίξουμε τα ψυχανθή με τη νέα ΚΑΠ 2014-2020. Έτσι:
•Έγινε ομόφωνα αποδεκτή από τους Ευρωπαίους εταίρους μας, η πρόταση μας έτσι ώστε η καλλιέργεια των ψυχανθών να ικανοποιεί πλήρως τον κανόνα του «πρασινίσματος» δίνοντας τη δυνατότητα στον παραγωγό να λάβει τις προβλεπόμενες άμεσες ενισχύσεις».
•Το ποσοστό της συνδεδεμένης ενίσχυσης για τη χώρα μας, ειδικά για τις περιπτώσεις καλλιέργειας πρωτεϊνούχων φυτών δηλαδή ψυχανθών, αυξάνεται κατά 2% επί πλέον του 8% που ισχύει για τις υπόλοιπες περιπτώσεις συνδεμένης ενίσχυσης, προσεγγίζοντας το 10%.
3. Σε εκείνα που κάναμε και σχεδιάζουμε να υλοποιήσουμε για να στηρίξουμε τα ψυχανθή μέσα από την έρευνα και την καινοτομία. Σε αυτό το πλαίσιο:
•Ενσωματώνουμε σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ένα ψυχανθές στο μείγμα των τριών φυτών, στην επιχειρούμενη αναχλόαση των βοσκοτόπων των νησιών μας αλλά και άλλων περιοχών, βοηθώντας τους κτηνοτρόφους μας να αποκτήσουν πρόσβαση σε ζωοτροφές υψηλής ποιότητας, με ουσιαστικά μηδενικό κόστος. Και να δείτε τα πρώτα αποτελέσματα στα νησιά μας, δείτε τα βοσκοτόπια μας που ξαναζωντανεύουν και πάλι στη Λήμνο και την Αστυπάλαια, αλλά και σε άλλες περιοχές όπως την Καρδίτσα, ενώ επεκτείνουμε το εν λόγω πρόγραμμα και στα νησιά Λέσβο, Χίο, Ικαρία, Κέα και Ρόδο.
•Στηρίξαμε ερευνητικές προσπάθειες που κατάφεραν στηριζόμενοι στο DNA των ψυχανθών να μπορέσουμε να «θωρακίσουμε» την ποιότητα των εξαιρετικών μας οσπρίων και να αποτρέψουμε φαινόμενα παραπλάνησης του καταναλωτή, με το σύστημα ιχνηλασιμότητας DNA».
Στο πλαίσιο της υποστήριξης της έρευνας και της καινοτομίας στη γεωργία, ο κ. Τσαυτάρης επεσήμανε «βιώσιμη, αειφόρος, ανταγωνιστική και εξωστρεφής γεωργία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία. Και αυτό ισχύει και για την έρευνα στον τομέα των ψυχανθών και ειδικά στη γενετική βελτίωση των ποικιλιών μας. Για αυτό και βλέπετε την αγωνία μας, ακόμα και τώρα στις δύσκολές εποχές που βιώνει ο τόπος μας, να προσλάβουμε 100 ερευνητές, αλλά και να απασχολήσουμε 150 μεταδιδακτορικούς ερευνητές στις ερευνητικές μας υποδομές, προκειμένου να «ξαναζωντανέψουμε» τα Ινστιτούτα μας και να ενσωματώσουμε τις τεχνολογικές εξελίξεις και την καινοτομία στην εφαρμοσμένη γεωργική πράξη».
Από την πλευρά του ο Ειδικός Γραμματέας Κοινοτικών Πόρων και Υποδομών κ. Δημήτρης Ιατρίδης επεσήμανε ότι «τα ψυχανθή αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ελληνικής μεσογειακής διατροφής και γαστρονομικής παράδοσης. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αναδείξει και να προβάλει την ποιότητα των τοπικών της προϊόντων». Συνέχισε δε αναφέροντας πως, το Υπουργείο διαθέτει χρηματοδοτικά εργαλεία για την περεταίρω υποστήριξη της καλλιέργειας των ψυχανθών, όπως είναι το Μέτρο 214 των Γεωργοπεριβαλλοντικών Ενισχύσεων, που προβλέπει ενισχύσεις για καλλιέργειες διαφόρων ειδών ψυχανθών και το Μέτρο 132 της Συμμετοχής Γεωργών σε Συστήματα για την Ποιότητα Τροφίμων, με βάση το οποίο στον κατάλογο γεωργικών βιολογικών προϊόντων, που είναι επιλέξιμα για στήριξη, βρίσκονται και τα όσπρια.
Στην Ημερίδα συμμετείχαν διακεκριμένοι ομιλητές από τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και τα Ερευνητικά Ινστιτούτα της χώρας και του ΥπΑΑΤ, άνθρωποι της παραγωγής, ενώ την παρακολούθησαν καθηγητές σχολείων της Αττικής, που συμμετέχουν σε προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, όπως και πλήθος κόσμου.
