Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από την έναρξη της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Εκκλησίας της Ελλάδος 89,5 παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στον Ελληνισμό του Πόντου. Βαδίζοντας στ’ αχνάρια των Αργοναυτών, θα προσπαθήσουμε να καλύψουμε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα παρουσίας του Ελληνισμού στον Πόντο. Ξεκινώντας από το μύθο, θα αναφερθούμε στην ιστορία και θα εξιστορήσουμε τη νεώτερη σκληρή πραγματικότητα και το βίαιο ξεριζωμό.
Από τη Δευτέρα 16 Ιουνίου έως και την Παρασκευή 27 Ιουνίου 2014 και από 09.30 – 19.00, οι εκπομπές του Ραδιοφώνου της Εκκλησίας θα αναφέρονται στην ιστορία, στις πόλεις και στα χωριά, στο εμπόριο, στην οικονομία και στην παιδεία που αναπτύχθηκαν στην περιοχή του Πόντου, στην εμφάνιση και εξάπλωση του χριστιανισμού, στα μνημεία που η πίστη οικοδόμησε, στις προσωπικότητες που προήλθαν από τον Πόντο, στα ήθη και έθιμα, στα τραγούδια και στα Σωματεία και Συλλόγους του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το αφιέρωμα επιχειρεί να αναδείξει και τη δημιουργική δύναμη και τη σημασία του Ποντιακού Ελληνισμού, τόσο στον Ελλαδικό όσο και στον παγκόσμιο χώρο.
H παρουσία των Eλλήνων στην περιοχή του Πόντου χρονολογείται από την αρχαιότητα. Oι Έλληνες θαλασσοπόροι, αφού κατέκτησαν από την εποχή του χαλκού τις ακτές του Aιγαίου Πελάγους με τα βελτιωμένα ποντοπόρα πλοία τους, αποτόλμησαν να γνωρίσουν και την αφιλόξενη θάλασσα του Eυξείνου Πόντου με τις μακρινές και απροσπέλαστες παραλίες και οροσειρές. Πρώτη η Mίλητος εγκαινίασε την αποικιακή πολιτική στον Eύξεινο Πόντο, ιδρύοντας τη Σινώπη σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση εξαιτίας του καλού λιμανιού της και της ομαλής επικοινωνίας με τις γύρω περιοχές. H Σινώπη με τη σειρά της ίδρυσε το 756 π.X. την Tραπεζούντα, την Kρώμνα, το Πτέριον, την Kύτωρο κ.ά. Διαμέσου των αιώνων, ο Ελληνισμός του Πόντου απολάμβανε σχετική ελευθερία και ανεξαρτησία σε σχέση με όλους όσους πέρασαν από τα μέρη του, από τους Πέρσες και το Μέγα Αλέξανδρο μέχρι τους Ρωμαίους και τους Βυζαντινούς.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός, από την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας (1461) γνώρισε συνεχείς διωγμούς, σφαγές, ξεριζωμούς και προσπάθειες για το βίαιο εξισλαμισμό και εκτουρκισμό του, με αποκορύφωμα τη συστηματική και μεθοδευμένη εξόντωση – γενοκτονία του 20ου αιώνα. Επτά χρόνια μετά την άλωση της Πόλης, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Τραπεζούντα. Η οθωμανική κατάκτηση του μικρασιατικού Πόντου μπορεί να διακριθεί σε τρεις περιόδους. Η πρώτη αρχίζει με την άλωση της Τραπεζούντας το 1461 και λήγει στα μέσα του 17ου αιώνα. Την περίοδο αυτή οι Τούρκοι κρατούν μάλλον ουδέτερη στάση κατά των Ελλήνων του Πόντου. Η δεύτερη αρχίζει στα μέσα του 17ου αιώνα και λήγει με το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Χαρακτηρίζεται από τη θρησκευτική βία κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιούνται οι ομαδικοί εξισλαμισμοί των ελληνικών πληθυσμών. Η τελευταία περίοδος, που τελειώνει το 1922, υποδιαιρείται σε δύο υποπεριόδους. Η πρώτη αρχίζει με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774 και χαρακτηρίζεται από τη συστηματική προσπάθεια των τοπικών τουρκικών αρχών να μην εφαρμόζουν προς όφελος των χριστιανών τους φιλελεύθερους νόμους. H δεύτερη υποπερίοδος αρχίζει το 1908 και χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη του τουρκικού εθνικισμού. Η απόφαση για την εξόντωσή των Ποντίων πάρθηκε από τους Νεότουρκους το 1911, εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώθηκε από το Μουσταφά Κεμάλ (1919 – 1923).
Στην Ελλάδα όπου εγκαταστάθηκαν, πολλοί Πόντιοι ξεκίνησαν μια νέα ζωή και με την εργατικότητα και δημιουργικότητά τους πρόκοψαν οικονομικά, ενώ με τα λαογραφικά τους στοιχεία και τη θρησκευτικότητά τους εμπλούτισαν τον πολιτισμό της κυρίως Ελλάδος.
Οι εκπομπές του αφιερώματος αναφέρονται στις παρακάτω θεματικές:
• Η Ιστορία του Πόντου
• Πόλεις και Χωριά – Οικονομία και Παιδεία του Πόντου
• Ο Χριστιανικός Πόντος
• Η Γενοκτονία των Ποντίων
• Προσωπικότητες του Ποντιακού Ελληνισμού
• Η Λαογραφία του Πόντου
• Ποντιακοί Σύλλογοι και Σωματεία
• Το Ποντιακό τραγούδι στο διάβα των αιώνων
e-pontos.gr
