Η αρχή της δεδηλωμένης ορίζει ότι η κυβέρνηση οφείλει να έχει τη «δεδηλωμένη» εμπιστοσύνη της απόλυτης πλειοψηφίας των Βουλευτών. Στην Ελλάδα η αρχή της δεδηλωμένης καθιερώθηκε άτυπα το 1875 αλλά καθοριστική παρέμβαση ήταν άρθρο του Χαρίλαου Τρικούπη με τίτλο «Τίς πταίει», στο οποίο κατηγορούσε τον βασιλιά Γεώργιο Α’ επειδή διόριζε κατά βούληση πρωθυπουργούς από τα κόμματα της μειοψηφίας χωρίς να λαμβάνει υπ’ όψιν του τα αποτελέσματα των εκάστοτε βουλευτικών εκλογών. Από τότε η έννοια έχει αλλάξει, και προφανώς ο Σαμαράς δεν επιδιώκει την δημοκρατική νομιμοποίηση αλλά την ισχυροποίηση του εντός του Κοινοβουλίου.
Στο ισχύον Σύνταγμα είναι ρητά κατοχυρωμένη στο άρθρο 37. Η βουλή σε κάθε περίπτωση μπορεί να άρει την εμπιστοσύνη της υπό προϋποθέσεις με ψήφο δυσπιστίας ύστερα από πρόταση μομφής. Η πρόταση εμπιστοσύνης κατά το άρθρο 84 παρ. 6 γίνεται δεκτή με την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, οπότε θέμα τίθεται πόσοι χρειάζονται να ψηφίσουν, δεδομένο ότι οι βουλευτές της Χρυσής Αυγής είναι προσωρινά κρατούμενοι. Στους προσωρινά κρατούμενους στερείται η ελευθερία επειδή είναι ύποπτοι τέλεσης νέων αδικημάτων, ύποπτοι φυγής και ταυτοχρόνως υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι έχουν τελέσει τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται. Πουθενά δεν αναφέρεται ότι μπορούν να στερηθούν τα πολιτικά δικαιώματα κάποιου βουλευτή επειδή είναι προσωρινά κρατούμενος. Θα πρέπει σε μια τέτοια κορυφαία στιγμή της κοινοβουλευτικής ζωής, η κυβέρνηση να ζητήσει την μεταγωγή βουλευτών ανεξάρτητα αν γνωρίζουν ότι θα ψηφίσουν εναντίον της.
Ζήτημα επίσης γεννάται, αν θα σταματήσει η εκλογολογία και η κριτική κατά κυβερνητικών επιλογών, των ανεξάρτητων ή ημιανεξάρτητων βουλευτών (τύπου Νικήτα Κακλαμάνη) οι οποίοι ήδη, πριν καν ψηφίσουν υπέρ ή κατά, διατυμπανίζουν ότι η ψήφος εμπιστοσύνης δεν σημαίνει εκ των προτέρων εμπιστοσύνη σε όλα τα νομοσχέδια που πρόκειται να έρθουν προς ψήφιση τις επόμενες εβδομάδες στη Βουλή.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ταραγμένη κοινοβουλευτικά περίοδος θα αποτελέσει προηγούμενο για τις επόμενες γενιές και παράδειγμα στο Συνταγματικό Δίκαιο των φοιτητών νομικής, αφού ποτέ στο παρελθόν δεν είχαμε τόσους πολλούς σχηματισμούς κυβερνήσεων σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, ήτοι από το 2009 και μετά.
Θετικό, δε, της ψήφου εμπιστοσύνης, είναι ότι επιτέλους τα ΜΜΕ θα ενδιαφερθούν για την πολιτική συζήτηση στη βουλή που γίνεται σε υψηλό επίπεδο αρχηγών κομμάτων και όχι σε επίπεδο καφενείου που έχουμε συνηθίσει σε τηλεοπτικά παράθυρα καναλιών, πολιτικών ή “πολιτευτών” τρίτης κατηγορίας, οι οποίοι λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης επιδίδονται συνήθως σε συνθηματολογία.
Ηλίας Σιδέρης
Δικηγόρος
