Ζητούν με ψήφισμά τους Ευρωβουλευτές
Την αγωνία τους για την τύχη του εξαίρετου Ιστορικού και Θρησκευτικού μνημείου της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας εκφράζουν με ψήφισμά τους ευρωβουλευτές και ζητούν από την Τουρκική κυβέρνηση και τους αρμόδιους κρατικούς φορείς της την άμεση επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας ως Μουσείου, αλλά και να τεθεί το μνημείο υπό τη σκέπη της UΝΕSCO, ως μνημείο ύψιστης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το ψήφισμα των ευρωβουλευτών έχει ως εξής:
«Είναι γνωστό ότι, μετά την συνθήκη της Λωζάννης το 1923, χιλιάδες χριστιανικοί πληθυσμοί που ζούσαν για τρεις χιλιάδες χρόνια ειρηνικά και δημιουργικά στη Μικρά Ασία και τις Βορειοανατολικές περιοχές της σημερινής Τουρκίας, μετά την υποχρεωτική γι’ αυτούς μετεγκατάσταση στην Μητροπολιτική Ελλάδα, εκτός από τις εστίες τους, εγκατέλειψαν και εκατοντάδες ελληνοχριστιανικά μνημεία αρχαία θέατρα, εκκλησίες, μοναστήρια, εκπαιδευτήρια, περικαλλή κτίρια, που στα επόμενα χρόνια άλλαξαν χρήση η καταστράφηκαν.
Πληροφορηθήκαμε πρόσφατα ότι από το καλοκαίρι του 2013 άλλαξε η λειτουργία του Ναού της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας, από Μουσείο που λειτουργούσε τα τελευταία 50 χρόνια και έτσι διασώθηκε ο εσωτερικός της πλούτος, σε ισλαμικό τέμενος.
Ο Ελληνοχριστιανικός ναός της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας έχει ως περίοδο πρώτης ανέγερσης του τον 5ο αιώνα. Ενώ ο σημερινός ναός, είναι καθίδρυμα του 13ου αιώνα, ενός μεγάλου ηγεμόνα της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Μεγάλου Κομνηνού. Στο εσωτερικό του, φέρει εξαίρετες βυζαντινές αγιογραφίες μωσαϊκό δάπεδο και μοναδικό ανάγλυφο διάκοσμο, λαμπρά δείγματα πολιτισμού αιώνων. Ενώ μεγάλης αξίας δείγμα της πνευματικής ακμής, των δημιουργών και της εποχής του, αποτελεί η δύναμη του μνημείου για ενσωμάτωση στις προσόψεις του και στοιχεία ανατολικών πολιτισμών από γεωργιανά, αρμένικα και σελτζουκικά πρότυπα.
Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι το εκλεκτό και μοναδικό αυτό μνημείο, μετά την άλωση της Τραπεζούντας το 1461, είχε μετατραπεί αρχικά από τους Οθωμανούς, σε τζαμί (1573-1609). Το 1964 και αφού μεσολάβησε ένα διάστημα, (1958-1962), χρήσης του μνημείου ως οπλοστασίου και νοσοκομείου, η Αγία Σοφία Τραπεζούντας, παρά τις όποιες καταστροφές υπέστη, επισκευάσθηκε και αποκαταστήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου εν μέρει . Από τότε και μέχρι το καλοκαίρι του 2013, λειτούργησε ως Μουσείο.
Από τον Ιούλιο του 2013 όμως, μετά από δικαστική διαμάχη 40 χρόνων, μεταξύ Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων και Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, το ανώτατο δικαστήριο της Τουρκίας (Yargitay) εξέδωσε σχετική απόφαση, σύμφωνα με την οποία η αρμοδιότητα για το μνημείο μεταβιβάσθηκε από το Υπουργείο Τουρισμού της Τουρκίας, στη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, η οποία στη συνέχεια, με σχετική απόφασή της έδωσε άδεια επαναλειτουργίας του, ως ισλαμικού τεμένους. Είναι όμως γνωστό ότι το γεγονός αυτό, σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις, αντίκειται στην αρχή σεβασμού της ιστορικής ταυτότητας του μνημείου.
Μάλιστα εκτός από τις φθορές που αναπόφευκτα προκλήθηκαν κατά τη διάρκεια των επεμβάσεων για την κάλυψη των μαρμαροθετημάτων του δαπέδου και των τοιχογραφιών, τίθεται σε κίνδυνο η ακεραιότητα του μοναδικού ζωγραφικού διακόσμου του μνημείου, ο οποίος παραμένει καλυμμένος μέχρι και σήμερα, υπό μη ενδεδειγμένες επιστημονικά συνθήκες. Άλλωστε, η απόκρυψη των σπουδαίων μαρμαροθετημάτων, και τοιχογραφιών, αντίκειται στις διεθνείς συμβάσεις που επιβάλλουν την απρόσκοπτη πρόσβαση του επισκέπτη στα σπουδαία καλλιτεχνικά δημιουργήματα, ενώ συνιστά σαφώς διακριτή μεταχείριση με βάση το θρήσκευμα.
Οι ευρωβουλευτές που συνυπογράφουμε το παρόν ψήφισμα, έχοντας επίσης υπόψη μας,
Τα τραγικά γεγονότα που συντελέστηκαν από τις Τουρκικές αρχές την περίοδο 1914-1923, σε βάρος χριστιανικών πληθυσμών, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα δεκάδων διπλωματών, χωρών της Ευρώπης, των Η.Π.Α. της Ε.Σ.Σ.Δ. και οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τις σχετικές επιστημονικές εργασίες, Ευρωπαίων, Ρώσων, Αμερικανών και Τούρκων επιστημόνων πάνω σε ζητήματα Μικρασιατικού πολιτισμού,
Εκφράζουμε την αγωνία μας για την τύχη του εξαίρετου αυτού Ιστορικού και Θρησκευτικού μνημείου της Τραπεζούντας. Ενώνουμε τη φωνή μας με αυτή των κατοίκων της πόλης της Τραπεζούντας, αλλά και εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών και ζητάμε:
Α) Από την Τουρκική κυβέρνηση και τους αρμόδιους κρατικούς φορείς της την άμεση επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας ως Μουσείου.
Β) Από τους διεθνείς οργανισμούς, τους εντεταλμένους για την προστασία των ανθρωπίνων και θρησκευτικών δικαιωμάτων, να επιληφθούν της προστασίας του μνημείου και της επαναλειτουργίας του ως Μουσείου.
Γ) Nα τεθεί το μνημείο υπό τη σκέπη της UΝΕSCO, ως μνημείο ύψιστης πολιτιστικής κληρονομιάς.»
