Πρωτοβουλίες του Υπουργείου Ανάπτυξης για το ΕΣΠΑ

Σε συνέντευξη τύπου ο Υπουργός Ανάπτυξης τόνισε τα εξής:
Mε βάση τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχουμε ήδη μεταφέρει το45% των προβλεπόμενων πόρων του ΕΣΠΑ 2007-2013, έναντι του 41%, που είναι ο κοινοτικός μέσος όρος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει το λεγόμενο κανόνα «ν+3» για την απορρόφηση των πόρων. Αυτό σημαίνει πως εντός τριών ετών (για τα προγράμματα που ξεκίνησαν στην αρχή της προγραμματικής περιόδου), από το χρόνο όπου έχει δεσμευθεί το αντίστοιχο ποσό στον κοινοτικό προϋπολογισμό, πρέπει το δικαιούχο κράτος να έχει υποβάλει αίτημα καταβολής των κονδυλίων. Διαφορετικά, τα χρήματα αυτά χάνονται. Πολλές χώρες αγωνίζονται αυτή τη στιγμή να πιάσουν το στόχο αυτό.
Η Ελλάδα έχει πιάσει το στόχο αυτό για φέτος. Εμείς, όμως, έχουμε δεσμευθεί -και αυτό συνιστά και εσωτερική, αλλά και διεθνή δέσμευση- πως σκοπεύουμε να επιτύχουμε ακόμη μεγαλύτερη απορρόφηση. Ο στόχος μας, δηλαδή, σύμφωνα με το Μνημόνιο είναι τα 3,73 δις ευρώ κοινοτικής συνδρομής για το 2012. Οι υπηρεσίες κάνουν διαφορετικές εκτιμήσεις ως προς τη δυνατότητα να επιτύχουμε το στόχο μας. Ορισμένες από αυτές είναι αισιόδοξες, άλλες όχι. Γνωρίζουμε πως πρόκειται για έναν φιλόδοξο στόχο, αλλά οφείλουμε να κάνουμε τα πάντα για να τον πλησιάσουμε. Πρέπει να γίνει υπερπροσπάθεια, λαμβάνοντας υπόψη από την άλλη πλευρά και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Ξέρετε, άλλωστε, πως είναι σε εξέλιξη η διαπραγμάτευση με την Τρόικα, η οποία εκτείνεται και σε όλα τα μεγέθη του προϋπολογισμού που επηρεάζουν το έλλειμμα του 2012.
Στο πρώτο εξάμηνο του 2012 τα πράγματα θα μπορούσαν να πάνε καλύτερα. Ο στόχος της Ελλάδα ήταν τα 1,2 δις ευρώ , αλλά τελικά απορροφήθηκαν 730 εκατομμύρια, μέχρι και τον Ιούνιο. Ίσως οι αλλεπάλληλες εκλογές να συνετέλεσαν σ’αυτό. Τώρα γίνεται μια υπερπροσπάθεια να καλυφθεί το χαμένο έδαφος. Δε θέλω να κάνω διακηρύξεις πριν την ώρα τους. Πιστεύω, όμως, ότι αν κινητοποιηθούν όλες οι δυνάμεις, μπορούμε να τα καταφέρουμε.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να υπάρξει επειγόντως ενίσχυση της ρευστότητας. Αναγκαία προϋπόθεση είναι μία σειρά κινήσεων: η καταβολή της δόσης, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών , η πληρωμή των οφειλών του δημοσίου στις επιχειρήσεις και,ως συνέπεια όλων αυτών, η δημιουργία των συνθηκών για τη σταδιακή επιστροφή των καταθέσεων.
Σε ό,τι αφορά τις αρμοδιότητες του Υπουργείου Ανάπτυξης, έχουμε προχωρήσει στις εξής δράσεις:
•  Προωθούμε νομοθετική ρύθμιση με την οποία το ΕΤΕΑΝ μπορεί να διευκολυνθεί στους χειρισμούς του και να αντιμετωπίσει διάφορα διαδικαστικά προβλήματα.
• Η διοίκηση του ΕΤΕΑΝ εργάζεται πυρετωδώς για να υπερβεί ορισμένα γραφειοκρατικά εμπόδια αλλά και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη διοχεύτεση στην πραγματική οικονομία 1 δις ευρώ περίπου, που για διάφορους διαχειριστικούς λόγους, δεν φτάνουν στους τελικούς αποδέκτες τους.Υπολογίζουμε ότι το Νοέμβριο η διοίκηση του ΕΤΕΑΝ να ανακοινώσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες σε σχέση με το θέμα αυτό.
• Ρυθμίσαμε ήδη με νόμο, να δίδεται προκαταβολή στις κατασκευαστικές εταιρίες που έχουν αναλάβει δημόσια έργα, ακόμη και αν αυτό δεν προβλεπόταν στις συγκεκριμένες δημόσιες συμβάσεις. Με τη ρευστότητα που δημιουργείται, αντιμετωπίζουμε όσο περισσότερο μπορούμε το πρόβλημα της ρευστότητας των τεχνικών εταιρειών και εξασφαλίζουμε σε ένα βαθμό τόσο την περαιτέρω εξέλιξη των έργων όσο και τις σχετικές θέσεις εργασίας.
• Για να διευκολύνουμε τη δανειοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δημιουργούμε σε συνεργασία με την ΕΤΕπ ένα νέο εγγυοδοτικό μηχανισμό χρησιμοποιώντας για αυτό το σκοπό κονδύλια του ΕΣΠΑ. Έτσι δημιουργείται μόχλευση που φτάνει σε κονδύλια ύψους 1 δις ευρώ. Εκτιμούμε, ότι αν δεν υπάρχουν δυσάρεστες εκπλήξεις στις συζητήσεις με την ΕΤΕΠ, ο εγγυοδοτικός μηχανισμός θα είναι, όπως είχαμε πει, σε πλήρη λειτουργία, εντός του Νοεμβρίου.
Η δεύτερη πρωτοβουλία, αφορά στην επιτάχυνση και την απλοποίηση των διαδικασιών.
Αλλάζουμε το σύστημα διαχείρισης πιστώσεων του Προγράμματος ΔημοσίωνΕπενδύσεων, μειώνοντας των αριθμό των απαιτούμενων υπογραφών, κατά περισσότερο από 60%. Μέχρι σήμερα, η διαχείριση των πιστώσεων του ΠΔΕ γίνεται καθόλη τη διάρκεια του έτους και για κάθε έργο ξεχωριστά, από το Υπουργείο Ανάπτυξης. Προϋποθέτει έτσι ένα σημαντικό αριθμό υπογραφών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, που οδηγούσε σε καθυστερήσεις στο ρυθμό υλοποίησης των έργων. Αντίθετα με τη νέα πρόβλεψη, το Υπουργείο Ανάπτυξης θα εγκρίνει στην αρχή κάθε έτους τις πιστώσεις γενικά για κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση και κάθε Υπουργείοκαι τα οποία ακολούθως, θα έχουν την ευθύνη της διαχείρισης. Τονίζω βεβαίως πως ενδεχόμενη υπέρβαση του αρχικού ανώτατου ποσού που κατά περίπτωση προβλέφθηκε ανά φορέα, δεν θα είναι δυνατή. Με την αλλαγή αυτή, θα μειώσουμε σημαντικά τη γραφειοκρατία.
Μειώνουμε επίσης, ορισμένα διαδικαστικά στάδια για την ένταξη των έργων στο ΕΣΠΑ και τον έλεγχο τους. Η Ελλάδα διαθέτει ένα αξιόπιστο πρόγραμμα διαχείρισης. Ωστόσο, το επανεξετάζουμε προκειμένου να αφαιρέσουμε όσες διαδικασίες προκαλούν δυσανάλογες επιβαρύνσεις και καθυστερήσεις ως προς το όφελος που προσφέρουν. Πιο συγκεκριμένα:
α) η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος που αφορά τα διάφορα Επιχειρησιακά Προγράμματα και απευθύνεται στους τελικούς δικαιούχους, στο εξής θα γίνεται άπαξκαι για όλη την εναπομείνασα περίοδο. Δηλαδή, δεν θα επαναλαμβάνεται.
β) απλουστεύεται η διαδικασία ένταξης των έργων. Στο εξής θα εκδίδεται κατευθείαν η απόφαση ένταξης και θα απευθύνεται στον τελικό δικαιούχο , ο οποίοςαν εντός λ.χ. 30 ημερών δεν αντιταχθεί, τότε θα τεκμαίρεται πως την αποδέχεται και το αντίστοιχο έργο, έχει ενταχθεί.
γ) προβλέπεται η αυστηρή τήρηση των προθεσμιών εντός των οποίων οι διαχειριστικές αρχές οφείλουν να εκτελούν τις εγκρίσεις για τα έργα. Η προθεσμία θα ορίζεται ρητά και θα είναι δεσμευτική.
Λαμβάνουμε μέτρα, από κοινού με όλους τους συναρμόδιους φορείς, για τον περιορισμό των καθυστερήσεων που δημιουργούν οι πολυπληθείς προσφυγές των υποψήφιων αναδόχων κατά την εξέλιξη των διαγωνισμών ανάθεσης έργων, μελετών κλπ. Υπάρχουν πολύ σημαντικές καθυστερήσεις σε κάποιους τομείς, εξαιτίας αυτής της καταχρηστικής συμπεριφοράς ορισμένων υποψηφίων αναδόχων. Σημειώνουμε μάλιστα πως στη μεγάλη πλειοψηφία τους, οι προσφυγές απορρίπτονται. Πρόθεσή μας είναι η θέσπιση υποχρέωσης καταβολής ενός παραβόλου, από μέρους όσων επιθυμούν να προσβάλουν τον εκάστοτε διαγωνισμό ενώπιον των αρμοδίων αρχών. Έτσι θα περιορίσουμε σημαντικά τις καταχρηστικές συμπεριφορές, που δυστυχώς σε πολλές περιπτώσεις, έχουμε διαπιστώσει.
Ένα άλλο ζήτημα, είναι η επανεξέταση του θεσμού του «Υπολόγου» ως απαραίτητου κρίκου για την εκταμίευση πόρων σε τρίτους που συνδέονται συμβατικά με το Δημόσιο. Ο θεσμός θα επαναξιολογηθεί με βάση τις δυνατότητες απλοποίησης, ταχύτητας και διαφάνειας που προσφέρουν οι σύγχρονες μέθοδοι πληρωμών και ειδικότερα οι ηλεκτρονικές πληρωμές.
Προωθούμε ακόμη, την ηλεκτρονική υπογραφή επί των εγγράφων που αφορούν τα ζητήματα του ΕΣΠΑ. Η πιλοτική εφαρμογή της αναμένεται να ξεκινήσει το Δεκέμβρη του τρέχοντος έτους.
Η τρίτη πρωτοβουλία μας είναι η αναθεώρηση των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007-2013.
Η έμφαση θα δοθεί σε τρεις τομείς:
• Πρώτον, στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω νέου κύκλου προκήρυξης κρατικών ενισχύσεων για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων.
• Δεύτερον, στη στήριξη της παραγωγικής επιχειρηματικότητας μέσω του νέου Επενδυτικού Νόμου.
• Τρίτον, στη στήριξη του εξαγωγικού χαρακτήρα των ελληνικών επιχειρήσεων.
• Επιπλέον, σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της ανεργίας. Και ιδίως των νέων, των νέων επιστημόνων και των γυναικών και της ανεργίας με τοπικά χαρακτηριστικά. Χάρη στην αναθεώρηση, υλοποιούνται περαιτέρω ολοκληρωμένες παρεμβάσεις σε συνδυασμό πάντα με τους βασικούς αναπτυξιακούς στόχους, την αύξηση της παραγωγικότητας, την προώθηση της καινοτομίας και την τόνωση της επιχειρηματικότητας.
Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της αναθεώρησης, μεταφέρονται 300 εκατομμύρια ευρώ από τον τομέα «Ψηφιακή Σύγκλιση» προς το πρόγραμμα της Ανταγωνιστικότητας & Επιχειρηματικότητας.
Επίσης, 82 εκατομμύρια ευρώ από το Πρόγραμμα της Διοικητικής Μεταρρύθμισηςστο «Πρόγραμμα Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού».
Περαιτέρω, με εσωτερική ανακατανομή πόρων στα ΠΕΠ, χωρίς αλλαγή του συνολικού προϋπολογισμού, χάρη στη μεταφορά ορισμένων έργων των ΠΕΠ στα τομεακά προγράμματα: Προσπελασιμότητα και Περιβάλλον, εξοικονομούνται πόροι μέσα στα ΠΕΠ , για την ενίσχυση των δράσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις(500 εκατομμύρια για την προκήρυξη για τις ΜμΕ, 330 εκατομμύρια για το Εγγυοδοτικό Ταμείο για τις ΜμΕ).
Η τέταρτη πρωτοβουλία μας αφορά στα 181 έργα προτεραιότητας του τρέχοντος ΕΣΠΑ.
Συνεχίζουμε να παρακολουθούμε στενά, με βάση το σχετικό σύστημα που έχουμε αναπτύξει, αυτά τα 181 έργα, προϋπολογισμού 11,5 δις ευρώ.
Η νέα κυβερνητική διάρθρωση που έγινε από τον Πρωθυπουργό και η υπαγωγή των περισσότερων από αυτά, σε ένα Υπουργείο, μας δίνει την δυνατότητα να τα παρακολουθούμε ευκολότερα και πιο αποτελεσματικά. Τα έργα που δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή είναι τα πιο προβληματικά, όπως είναι η διαχείριση αποβλήτων, το Κτηματολόγιο και τα σιδηροδρομικά έργα.
Αξιοποιώντας τους πόρους της κοινοτικής τεχνικής βοήθειας, σκοπεύουμε να εγκαταστήσουμε σταδιακά project managers σε περίπου σαράντα έργα, δηλαδή αυτά που έχουν προβλήματα. Κάθε project manager θα παρακολουθεί ομάδα έργων. Διότι, θεωρούμε πως χρειάζονται συστηματική υποβοήθηση για να υλοποιηθούν εγκαίρως.
Για τα υπόλοιπα έργα, να σημειώσουμε πως δεκατρία από τα έργα ολοκληρώνονται μέχρι τέλους του 2012, ενώ άλλα πενήντα θα έχουν ολοκληρωθεί την επόμενη διετία.
Ακολούθως, η πέμπτη πρωτοβουλία σχετίζεται με τα ημιτελή έργα της περιόδου 2000-2006.
Είναι γνωστό πως υπήρχαν ημιτελή έργα της προηγούμενης περιόδου του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, που εάν δεν τελείωναν εγκαίρως, η Ελλάδα θα έπρεπε να επιστρέψει την κοινοτική συνδρομή που είχε λάβει για αυτά. Η πρώτη ομάδα έργων αφορούσε όσα έπρεπε να τελειώσουν έως τις 30/9/2012. Ήταν 450 περίπου έργα και υπήρχε κίνδυνος να χρειαστεί να επιστρέψουμε 800 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Ο κίνδυνος αυτός απεφεύχθη χάρη στις προσπάθειες που κατέβαλαν οι αρμόδιες υπηρεσίες υπό το συντονισμό της ΜΟΔ. Παραμένει μία εκκρεμότητα, της τάξης των 18 εκατομμυρίων ευρώ, για τα οποία συνεχίζεται η προσπάθεια. Γενικά θεωρούμε πως η γενική προσπάθεια λήγει με επιτυχία.
Ιδιαίτερα θα ήθελα να τονίσω ότι πρόθεσή μας είναι να ενισχύσουμε το ρόλο της ΜΟΔ και των στελεχών της, τόσο ως προς την υλοποίηση του ΕΣΠΑ όσο και ως προς την προετοιμασία και υλοποίηση των κοινοτικών προγραμμάτων της επόμενης περιόδου του ΕΣΠΑ (2014-2020).
Συνεχίζουμε την προσπάθεια ώστε αναλόγως να διευθετηθεί το θέμα και για την επόμενη ομάδα έργων (ακόμη 440 έργα) που οφείλουν να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 30/3/2013. Με εξίσου συστηματική δουλειά θα μπορούσε το θέμα να λήξει θετικά, αλλά δεν εφησυχάζουμε σε καμία περίπτωση.
Η διαπραγμάτευση της επόμενης περιόδου του ΕΣΠΑ, 2014-2020, είναι η έκτη πρωτοβουλία μας.
Είναι προφανές ότι η περίοδος αυτή έχει εξαιρετική σημασία για την Ελλάδα. Είναι κρίσιμη για την ελληνική κοινωνία. Θα πρέπει να είναι η περίοδος όπου η ελληνική οικονομία θα ξαναβρεί έναν βηματισμό ανάπτυξης και θα εισάγει τη χώρα σε μια νέα εποχή. Δηλαδή, στη νέα φάση που εισέρχεται η Ευρώπη, με βάση και τους έντεκα στρατηγικούς στόχους ανάπτυξης που έχουν τεθεί από την Ένωση για το 2020.