Ομιλία Γ. Βλατή στην Ολομέλεια κατά τη συζήτηση του Ν/Σ «Σύστημα επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων με αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια…»

Σε μια περίοδο που η χώρα δίνει έναν τιτάνιο αγώνα για τη διάσωση της οικονομίας, σε μια περίοδο που η Κυβέρνηση και όλοι μαζί δίνουμε έναν αγώνα για να φέρουμε τη χώρα ξανά σε μια αναπτυξιακή πορεία, νομίζω ότι πρέπει άμεσα να απαντήσουμε στο ερώτημα «Τι δημόσια διοίκηση θέλουμε». Η απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα είναι ξεκάθαρη, είναι απλή. Θέλουμε μια δημόσια διοίκηση διάφανη, ποιοτική, προσβάσιμη σε όλους τους πολίτες. Θέλουμε όλοι οι πολίτες, όπου και αν κατοικούν, ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση, την κοινωνική τους θέση, την εθνικότητα, τη θρησκεία ή το φύλο τους, να απολαμβάνουν κοινή, υψηλή ποιότητα υπηρεσιών και να έχουν δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σ’ αυτήν. Η σημερινή γραφειοκρατία ταλαιπωρεί καθημερινά τους πολίτες με χρονοβόρες και σε πολλές περιπτώσεις ατέρμονες διαδικασίες που κατασπαταλούν το χρόνο, το χρήμα του και θίγουν τη νοημοσύνη του.
Θέλουμε μια δημόσια διοίκηση με στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα. Διεκδικούμε έναν κρατικό μηχανισμό λειτουργικό, αποτελεσματικό και αποκεντρωμένο. Μια δημόσια διοίκηση σύγχρονη, δυναμική που ανταποκρίνεται άμεσα και αποτελεσματικά στη διαχείριση των κρίσεων, που ταυτίζεται με την προστασία του πολίτη, που είναι ανεξάρτητη και αποκομματικοποιημένη.
Για να πετύχουμε το στόχο μας και να δημιουργήσουμε ένα κρατικό μηχανισμό που εξυπηρετεί και δεν ταλαιπωρεί τους πολίτες, οφείλουμε να καθιερώσουμε παντού την αξιολόγηση και την αξιοκρατία. Να αξιολογούμε τον τρόπο που λειτουργεί, να αξιολογούμε το έργο που παράγει, να αξιολογούμε τα στελέχη του.
Αυτό το σχέδιο νόμου κινείται εντός αυτού του πλαισίου. Η αξιολόγηση των δημοσίων λειτουργών εν γένει μπορεί να συμβάλλει στην αναδιαμόρφωση της δημόσιας διοίκησης. Η εφαρμογή αξιοκρατικών κριτηρίων στην επιλογή προϊσταμένων θα τους θωρακίσει από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, θα τους απαλλάξει από το βάρος των πελατειακών σχέσεων, θα αποκαταστήσει την αξιοπρέπειά τους απέναντι στην κοινωνία.
Ο τρόπος λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης κάθε κράτους αποτελεί καθρέφτη του διοικητικού πολιτισμού μας. Το είδωλο που αντικρίζουμε σήμερα στον καθρέφτη δεν μας αξίζει, δεν αξίζει σε κανέναν. Διαφάνεια, εσωτερικός αυτοέλεγχος και κοινωνικός έλεγχος, αξιοκρατία είναι το τρίπτυχο που μπορεί να φέρει ριζικές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση της χώρας με ορατά και απτά αποτελέσματα.
Ζούμε σε έναν εξαιρετικά δύσκολο και διαρκώς μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον. Η δημόσια διοίκηση θα πρέπει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να είναι ευέλικτη, προκειμένου να προσαρμόζεται εγκαίρως στις αλλαγές, στις απαιτήσεις και στις προσδοκίες της κοινωνίας. Συνεπώς, οφείλει να επανακαθορίσει το ρόλο της, το είδος αλλά και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχει στους πολίτες. Πρέπει να εκσυγχρονίσει τον τρόπο λειτουργίας της και να επαναπροσδιορίσει τους τομείς των οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων στους οποίους εμπλέκεται.
Σε κάθε περίπτωση, τέσσερα είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης ποιοτικής δημόσιας διοίκησης: Αποτελεσματική διαχείριση του οικονομικού και ανθρώπινου δυναμικού, αυξημένη υπευθυνότητα στις δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης και της αποτελεσματικής λογιστικής, του ελέγχου και της διοικητικής αποκέντρωσης. Συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο, ώστε οι όροι και οι κανόνες να είναι γνωστοί εκ των προτέρων σε όλους, πληροφόρηση και διαφάνεια, προκειμένου να ενισχυθεί ο κοινωνικός έλεγχος, να προωθηθεί η δημόσια συζήτηση και να μειωθεί ο κίνδυνος της δωροδοκίας.
Στην παρούσα φάση, πολύ φοβάμαι ότι η ελληνική δημόσια διοίκηση δεν πληροί αυτές τις προϋποθέσεις που θα την καθιστούσαν ποιοτική και αποτελεσματική.
Η δημόσια διοίκηση στη χώρα μας εν έτει 2010 συνεχίζει να χαρακτηρίζεται και να ταλανίζεται από τις πλέον γνωστές παθογένειες, όπως απουσία στρατηγικού σχεδιασμού, αναξιοκρατία, σπάταλη διαχείριση των ανεπαρκών δημόσιων πόρων, διαφθορά, διοικητική ισοπέδωση, ατροφία του πειθαρχικού δικαίου, οργανωτικές επικαλύψεις, απουσία ορθολογικής σχεδίασης των θέσεων εργασίας. Με λίγα λόγια, υψηλό κόστος, χαμηλή ποιότητα, μειωμένο όφελος. Αυτή είναι η δημόσια διοίκηση που μας παραδώσατε, αγαπητοί συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας! Αυτές ήταν οι πολιτικές σας τα τελευταία πέντε χρόνια!
Το σύστημα επιλογής προϊσταμένων που προτείνει η Κυβέρνηση με το παρόν σχέδιο νόμου αποτελεί, παρά τα όσα ισχυρίστηκαν οι συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας, τομή στην επιλογή ιεραρχίας στη δημόσια διοίκηση.
Δίνει βαρύτητα στη μοριοδότηση των μεταπτυχιακών τίτλων και στις πραγματικές δεξιότητες και διοικητικές ικανότητες των υποψηφίων. Περαιτέρω, προβλέπεται η γραπτή εξέταση όλων των υποψηφίων σε θέματα διοικητικών ικανοτήτων και γνώσεων, η οποία θα πραγματοποιείται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης.
Η συνέντευξη των υποψηφίων η οποία θα πραγματοποιείται από το ΕΙ.Σ.Ε.Π. και Α.Σ.Ε.Π. δεν έχει καμία σχέση με τις δήθεν συνεντεύξεις της Νέας Δημοκρατίας. Η συνέντευξη, απαραίτητο εργαλείο επιλογής υποψηφίου που κατάντησε τραγικό μέσο προώθησης των «ημετέρων» επί κυβέρνησης Καραμανλή, με βάση αυτό το σχέδιο νόμου θα είναι ουσιαστική, αντικειμενική και πάνω απ’ όλα διάφανη και ελεγχόμενη. Θα περιλαμβάνει τρία στάδια ερωτήσεων που αφορούν την επαγγελματική δράση του υποψηφίου, τη γνώση του σε θέματα του φορέα και τις ικανότητες διοίκησης. Θα γίνεται δημόσια παρουσία και των άλλων συνυποψηφίων, ενώ οι αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων θα είναι αιτιολογημένες για πρώτη φορά.
Σε ό,τι δε αφορά τη συγκρότηση του ΕΙ.Σ.Ε.Π., του ΣΕΠ και των υπηρεσιακών συμβουλίων, αυτή γίνεται με αντικειμενικό, διαφανή και αδιάβλητο τρόπο. Κανένα πολιτικό πρόσωπο δεν δύναται να παρέμβει για τη συγκρότηση των υπηρεσιακών συμβουλίων, κάτι που εξασφαλίζει την ακεραιότητα του συστήματος επιλογής.
Η αντικατάσταση των πελατειακών σχέσεων και της ευνοιοκρατίας από την αξιοκρατία και την αντικειμενικότητα ούτε εύκολη είναι, αλλά ούτε και αυτόματη διαδικασία σε ένα πολιτικό σύστημα που έχει εθιστεί επί χρόνια σε στρεβλές πρακτικές στην οργάνωση της δημόσιας διοίκησης. Είναι ένα πολύπλοκο εγχείρημα και γι’ αυτό οφείλουμε να σταθούμε όλοι αρωγοί σ’ αυτήν την προσπάθεια της Κυβέρνησης, προκειμένου να σπάσουμε το φαύλο κύκλο της πολιτικής, θεσμικής και διοικητικής παθογένειας που επέφεραν οι εν λόγω πρακτικές.