ΤΟΥ ΑΘΗΝΟΔΩΡΟΥ
ΤΑΝΙΔΗ
Μέρος πρώτο.
• Εισαγωγή:
Ο ελληνικός λαός, κουρασμένος από τον μακροχρόνιο διχασμό και απογοητευμένος από τις τραγικές συνέπειές του, την ναζιστική κατοχή και τα Δεκεμβριανά, την «εμφυλιοπολεμική» καθεστωτική διαμάχη των ετών 1946-49, αλλά και την μακροχρόνια διακυβέρνηση της χώρας από την κεντροδεξιά παράταξη, αναζητούσε για πολλά χρόνια, νέους ηγέτες και ένα πολιτικό σύστημα περισσότερο προσιτό και φιλελεύθερο. Οι «ανένδοτοι» αγώνας του Γεωργίου Παπανδρέου (πρεσβυτέρου), στα χρόνια 1961-1967, με την έξαρση της κομμουνιστικής δραστηριότητας και την επικίνδυνη πολιτική ρευστότητα και αβεβαιότητα που επικρατούσε στην χώρα, προκάλεσαν την πραξικοπηματική παρέμβαση του στρατού και την κατάλυση του κοινοβουλίου μέχρι το 1974.
Μετά την αποκατάσταση την δημοκρατίας, εμφανίζεται στο πολιτικό προσκήνιο ο Ανδρέας Παπανδρέου, ως αρχηγός του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), με τίτλο σοσιαλιστικό μεν, αλλά πολιτικό προσανατολισμό απροσδιόριστο. Αρχικά προσέλκυσε στις τάξεις του κόμματός του τους κρυφοκομμουνιστές και κρυφοαριστερούς και αργότερα σημαντική μερίδα του κεντροαριστερού χώρου. Ήταν γνωστός για τις πατροπαράδοτες σοσιαλιστικές του αντιλήψεις, οι οποίες ξεκινούσαν από τον νεομαρξισμό και τον τροτσκισμό, περιελάμβαναν τους «μη προνομιούχους» και έφταναν μέχρι τον αντί-ιμπεριαλισμό και τον άκρατο δημαγωγικό λαϊκισμό. Θεωρούσε τον διπολισμό, ως μόνιμη και σταθερή κατάσταση του παγκόσμιου γίγνεσθαι και τον σοσιαλισμό ως μοναδική και αξεπέραστη απάντηση στα κοινωνικά προβλήματα.
• Νεωτερικός μοντέρνος ελληνισμός:
Ο κρατισμός και ο μοντέρνος νεωτερικός ελληνισμός, που ακολούθησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, μπορούν να συνοψιστούν με τρεις φράσεις, ήτοι: α) Η άρση των συνεπειών του «εμφυλιοπολεμικού» διχασμού, β) Η αποκατάσταση υγιούς και διαρκούς δημοκρατίας στον τόπο και γ) Η ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση. Για την επιτυχία του πρώτου στόχου: αναγνώρισε το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος (ΚΚΕ), ελευθέρωσε όλους του πολιτικούς κρατουμένους, αναθεώρησε όλες τις καταδικαστικές αποφάσεις των στρατοδικείων, κατήγγειλε τον διαχωρισμό των Ελλήνων σε δεξιούς και αριστερούς και διακήρυξε την λήθη του διχαστικού παρελθόντος. Για τον δεύτερο στόχο: άνοιξε τις πύλες των κρατικών υπηρεσιών, σ` όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες, καταργώντας τα διάφορα πιστοποιητικά και προσκόμματα, εφάρμοσε, την κατά το δυνατό, ισονομία και ισοπολιτεία, κρατικοποίησε τις προβληματικές επιχειρήσεις για την προστασία των εργαζομένων και πήρε διάφορα άλλα θέσφατα μέτρα για τις πολιτικές ελευθερίες του ατόμου και την ομαλή λειτουργία της δημοκρατίας. Για το τρίτο στόχο: διαχειρίστηκε με προσοχή και υπευθυνότητα όλα τα εθνικά θέματα ήτοι: Καλλιέργησε διεθνείς σχέσεις, που ανέβασαν το κύρος της χώρας, συνέβαλε στην ανεξαρτησία της Κύπρου, ανέπτυξε αξιόλογο εξωτερικό εμπόριο τόσο με ολόκληρη την Ευρώπη, όσο και με πολλές χώρες της Ασίας. Αντιμετώπισε με δεξιότητα τον ελληνικό αντί-δυτικισμό, αλλά και τον αντί-αμερικανισμό και μετέθεσε τα ελληνο-τουρκικά προβλήματα στο πεδίο των ευρώ-τουρκικών σχέσεων. «Μπήκαμε στην ΕΟΚ, όχι για οικονομικούς, αλλά για εθνικούς λόγους», δήλωσε μετά την υπογραφή της εισόδου της Ελλάδος στην Κοινότητα.
• Ο «Μετασχηματισμός» του 1981:
Κεντρικό σύνθημα του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν: «Αλλαγή», «Κοινωνικός Μετασχηματισμός», χωρίς περαιτέρω επεξηγήσεις και ακόμη, διάφορα άλλα θολά συνθήματα, τα οποία σε συνδυασμό με την δημαγωγία και τις δελεαστικές διακηρύξεις, προσήλκυσαν το εκλογικό σώμα στις βουλευτικές εκλογές το 1981 και ανέλαβε την διακυβέρνηση της χώρας.
Στο σημείο αυτό πρέπει να προσθέσουμε πως ο Ανδρέας Παπανδρέου, βρήκε ένα αρκετά σοσιαλδομημένο κράτος από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ωστόσο, η σοσιαλμανία του δευτέρου δεν είχε καμία σχέση με αυτή του πρώτου. Άλλοι οι στόχοι και οι πολιτικές του πρώτου και άλλοι του δευτέρου. Ο κρατισμός του Κωνσταντίνου Καραμανλή είχε ως κατεύθυνση την ατομική και συλλογική κοινωνική ανάπτυξη, την εδραίωση και προβολή της νεωτερικής ελληνικής ιστορίας, την πρόοδο του νεωτερικού πολιτισμού και του μοντερνισμού. Ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου, στόχευε στην απομυθοποίηση και χαλάρωση των εθνικών ταυτοτήτων, σ` ένα είδος συμβατικού και νοερού εθνικού κατεστημένου άχρηστου και ανώφελου. Μ` άλλα λόγια επεδίωκε την αλλαγή δρόμου της ελληνικής ιστορίας, επεδίωκε τον εκμοντερνισμό του ατόμου και την μετάβασή του σ` ένα είδος μετά-μοντέρνου συλλογικού ανθρώπου. Ο «σοσιαλισμός» του Κωνσταντίνου Καραμανλή είχε ως στόχο την εθνική ανάταση, την ομόθυμη κοινωνική συνοχή, την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των αρχών και αξιών του ατόμου. Ενώ οι πολιτικές θεωρίες του Ανδρέα Παπανδρέου δίδασκαν τα μηδενιστικά στοιχεία, υποβάθμιζαν την αξία και την προσωπικότητα του ανθρώπου και τον οδηγούσαν στον ηδονισμό και τον καταναλωτισμό.
• Από τον μοντερνισμό στον μετά-μοντερνισμό:
Το πολιτικό πρόγραμμα του Ανδρέα Παπανδρέου, για τον μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας στο μετά μοντέρνο στάδιο που ονειρεύονταν, ουσιαστικά δεν υπήρχε. Κι` αυτό αποδείχτηκε από την κυβερνητική και πολιτική του πορεία. Η πολιτική του σκέψη παρέμενε εγκλωβισμένη στους νάρθηκες του διπολισμού, ως κατάσταση εσαεί κυριαρχούσα. Άλλωστε, αυτό φάνηκε και από την στάση που τήρησε μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ερμήνευσε την παγκοσμιοποίηση ως «ήττα των λαών» και την χαρακτήρισε ως μονόδρομο που οδηγεί στον γκρεμό. Γι` αυτό και η τελευταία του θητεία ήταν μία σύγχυση και αδυναμία προσανατολισμού, μια ατελείωτη απαισιοδοξία ένας μηδενισμός. Η αγκύλωση του στην διπολική σκέψη, δεν του επέτρεψε να κατανοήσει την δομή του παγκόσμιου συστήματος και τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ούτε των άλλων κρατών στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης.
Έτσι λοιπόν, η κατάρρευση του διπολισμού από την μία και η χαλάρωση των ισχυόντων θεσμών από την άλλη, άρχισαν ν` αλλοιώνουν τον κοινωνικό ιστό και τον μοντέρνο νεωτερικό πολιτισμό και να οδηγούν την ελληνική κοινωνία στον μετά-μοντερνισμό, που σημαίνει ήσσονα προσπάθεια, υπέρ-καταναλωτισμό, αμοραλισμό, ατομικισμό και αλλοίωση των ηθικών αρχών και αξιών του ανθρώπου. Το πρόβλημα σκιαγραφείται σήμερα καθαρά στο πεδίο της εθνικής ταυτότητας. Περάσαμε από τις απαράγραπτες κληρονομικές εθνικές νοηματοδοτήσεις, πλησίστιοι, στον εθνό-μηδενισμό, στην κατάσταση της ανθρωπολογικής απαξιώσεως, στην θέση της ιστορικής αρνήσεως. Αποκόψαμε την παιδεία από την ιστορία και την παράδοση μας και αυτό ισοδυναμεί με πολιτιστική και υπαρξιακή αυτοκτονία.
Στο επόμενο Β.΄ μέρος του άρθρου
Ο ελληνικός ατομικισμός
Το ελληνικό βαμπίρ
Το αποτέλεσμα
