ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΠΟΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ “ΑΙΓΕΣ’’

Η διαμάχη των αρχαιολόγων τα τελευταία 30 χρόνια για τη θέση της πρώτης πρωτεύουσας της Μακεδονίας, Αιγές, συνεχίζεται. Οι μαθητές του Ανδρόνικου έχουν χωριστεί σε δύο ομάδες. Η πρώτη συνεχίζει το έργο του και υποστηρίζει ότι στη Βεργίνα είναι οι Αιγές, ενώ η δεύτερη διαφοροποιήθηκε και υποστηρίζει ότι πρόκειται για την αρχαία πόλη Βάλλα. Ας μην λησμονούμε βέβαια και τις απόψεις των πιο έγκριτων αρχαιολόγων του κόσμου, οι οποίοι απ’ την αρχή διαφώνησαν ότι οι Αιγές βρίσκονται στα Πιέρια και ο τάφος είναι του Φιλίππου Β.
Η διχογνωμία αυτή αντί να καλλιεργήσει έναν εποικοδομητικό διάλογο και να οδηγήσει σε μια ευγενή άμιλλα με απώτερο σκοπό την αληθινή εξακρίβωση και ταυτοποίηση των ευρεθέντων στοιχείων προκαλεί και σπέρνει διχόνοιες στην επιστημονική κοινότητα.
Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι: Που βρίσκονται οι Αιγές;
Ας δούμε τι λένε οι ιστορικές πηγές δηλαδή οι αρχαίοι συγγραφείς. Οι αρχαίοι Έλληνες και Λατίνοι συγγραφείς που έγραψαν για τις Αιγές είναι ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Πλούταρχος, ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, ο Ευριπίδης, ο Λατίνος Ιουστίνος και ο μαθηματικός & γεωγράφος Πτολεμαίος.
Όλοι αναφέρονται στο μύθο για την επιλογή της τοποθεσίας της πρωτεύουσας από το Μαντείο των Δελφών. Ο Ιουστίνος ταυτίζει τις Αιγές με την Έδεσσα, ο Πτολεμαίος δίνει τα στίγματα των πόλεων της Ημαθίας και ο Ηρόδοτος είναι ο μόνος που δίνει τα πλέον αξιόλογα στοιχεία. Αναφέρει λοιπόν ότι οι Τημενίδες εγκαταστάθηκαν βόρεια δυτικά του ποταμού Αλιάκμονα, κοντά στους λεγόμενους κήπους του Μίδα, όπου φυτρώνουν άγρια ρόδα, πάνω δε από τους κήπους υψώνεται το όρος Βέρμιο αδιάβατo το χειμώνα.
Οι σύγχρονοι ιστορικοί και αρχαιολόγοι
Ο πρώτος που ταύτισε τη Βεργίνα με τις Αιγές υπήρξε ο Άγγλος ιστορικός Νίκολας Hammond. Το 1968 ανακοίνωσε ότι η θέση των Αιγών ήταν στη Βεργίνα στηριζόμενος κυρίως σε 3 επιχειρήματα:
1.Οι πολλοί τάφοι που βρέθηκαν στη Βεργίνα.
2.Σ’ ένα αρχαίο κείμενο που ανέφερε ότι ο Αργαίος το 354 π.X διεκδικώντας το θρόνο από το Φίλιππο Β’ και κινούμενος από τα παράλια της Πιερίας μετέβη στις Αιγές να ξεσηκώσει τους υποστηρικτές του. Δεν τον ακολούθησε κανείς όμως και έφυγε γρήγορα άπραχτος από τον ίδιο δρόμο, χωρίς ο Φίλιππος να τον συλλάβει μια και βρισκόταν στην Πέλλα. Αν οι Αιγές βρίσκονταν στην Έδεσσα ή την περιοχή της Νάουσας, είναι σίγουρο ότι ο Φίλιππος θα του είχε κόψει το δρόμο.
3.Ένα μετεωρολογικό φαινόμενο του οποίου έγινε μάρτυρας στις Αιγές ο Θεόφραστος ο μαθητής του Αριστοτέλη. Φυσούσε δηλαδή βοριάς και τα σύννεφα πάνω από την πόλη γύριζαν πάλι προς το βορρά. Αυτό σημαίνει κατά τον Hammond ότι πάνω από την πόλη βρίσκονταν τα Πιέρια όρη, όπου τα σύννεφα χτυπούσαν και επέστρεφαν πίσω.
Η ανεύρεση των ασύλητων τάφων της Βεργίνας οδήγησε τον Ανδρόνικο να ταυτιστεί με την άποψη του Hammond μαζί με αριθμό συνεργατών του (Κοταρίδου, Παλιαδέλη, Δρούγου, κλπ.).
Γιατί οι Αιγές δεν ήταν στη Βεργίνα
Γιατί ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι βρίσκονταν βορειοδυτικά του Αλιάκμονα, κοντά στους κήπους του Μίδα, στο Βέρμιο. Η Βεργίνα είναι νοτιοανατολικά του Αλιάκμονα και στους πρόποδες των Πιερίων.
Ο Λατίνος Ιουστίνος στη σημερινή Βεργίνα δείχνει την αρχαία πόλη Βάλλα όπως και πολλοί Ρωμαϊκοί χάρτες.
Το Βασιλικό νεκροταφείο των Αιγών πρέπει να βρισκόταν σε συγκεκριμένο σημείο και όχι διάσπαρτο όπως εμφανίζει ο χώρος της Βεργίνας.
Τα πρόσφατα ανακαλυφθέντα τείχη, δείχνουν εποχή Κασσάνδρου δηλ μετά το 316 π.Χ.
Το λεγόμενο παλάτι και το θέατρο επίσης δείχνουν εποχή Κασσάνδρου.
Θα μπορούσε κανείς να αναφερθεί και σε άλλα, όπως τα κτερίσματα στους τάφους, την τοποθεσία της Ακρόπολης.
Που λοιπόν χτίστηκε η πρώτη πρωτεύουσα της Μακεδονίας και γιατί ακόμα δεν έχει εντοπιστεί;
Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς οι Αιγές, υπέστησαν 3 καταστροφές. Η πρώτη έλαβε χώρα από τους Γαλάτες μισθοφόρους του Πύρρου το 274 πΧ, η δεύτερη και μεγαλύτερη το 168 π.Χ από τους Ρωμαίους που την κατέστρεψαν ολοσχερώς γκρεμίζοντας ακόμη και τα τείχη εκ βάθρων και η τελειωτική το 1ο μ.Χ αιώνα που αφανίζει τα πάντα και η πόλη σβήνει. Το οικοδομικό υλικό μεταφέρθηκε στις πλησιέστερες πόλεις και οικισμούς. Ετσι είναι δύσκολο να εντοπιστεί. Ίσως βρεθούν οι βάσεις των ανακτόρων, των ιερών και λοιπών δημόσιων κτιρίων όπως και το Βασιλικό νεκροταφείο συλημένο.
Στην προσπάθεια αυτή θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι Μακεδόνες ήταν:
Ποιμενικός λαός
Είχαν εγκατασταθεί αρχικά στην περιοχή Άργους Ορεστικού.
Η επέκταση του κράτους τους έγινε σταδιακά στην Κάτω Μακεδονία, μετά την ίδρυση των Αιγών.
Η τοποθεσία λοιπόν της πρώτης πρωτεύουσας έπρεπε να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
Να είναι κατσικότοπος.
Να βρίσκεται κοντά σε κήπους.
Να υψώνεται πάνω το Όρος Βέρμιο.
Να είναι Βορειοδυτικά του ποταμού Αλιάκμονα.
Να βρίσκεται σε οροπέδιο.
Να έχει προϋποθέσεις για οχύρωση.
Να έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες.
Λαμβάνοντας υπόψη μου τα ανωτέρω προσπάθησα να ξεχωρίσω σε ποια
περιοχή μπορούσε να είναι:
Σύμφωνα πάντα με τον Ηρόδοτο ήταν κοντά στους κήπους του Μίδα στο Βέρμιο. Κήποι υπάρχουν σε μέρη με πολλά νερά. Άρα η περιοχή της Βέροιας, της Νάουσας και της Έδεσσας ταίριαζαν. Από τον κάμπο της Θεσσαλονίκης βλέποντας κανείς το Βέρμιο αποκλείει την Έδεσσα, αφού το Βέρμιο “σβήνεται” μετά τη Νάουσα.
Στην περιοχή της Νάουσας βρέθηκαν πολλές αρχαιότητες και εντοπίστηκε η αρχαία πόλη Μίεζα. Έμεινε μόνο η Βέροια. Η προσπάθεια μου αυτή ενισχύθηκε και από ένα αρχαίο χάρτη των Ρωμαίων που εμφάνιζε νοτιοδυτικά της Βέροιας τις Αιγές, όπως επίσης και από την εργασία του καθηγητή της Γεωδοσίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κου. Λιβιεράτου με βάση τις συντεταγμένες των πόλεων Έδεσσας, Πέλλας, Βέροιας. Προσδιόρισε λοιπόν στην περιοχή Λευκόπετρα τις Αιγές. ‘Yστερα από πολλές επισκέψεις μου στην περιοχή της Βέροιας εντόπισα το χώρο, που βρίσκεται δυτικά πάνω από το χωριό Ραχιά Ημαθίας στη θέση, όπως την ονομάζουν οι ντόπιοι, Kότσικα. Είναι ένα καταπληκτικό οροπέδιο. Σε υψόμετρο 500 περίπου μέτρων στα βόρεια φαίνεται ο λοφίσκος όπου βρίσκονταν η πόλη. Είναι μία τεράστια έκταση κατάσπαρτη από πέτρες που θυμίζει Μυκήνες. πάνω από το λόφο υπάρχει ένα δεύτερο με μικρό πλάτωμα που φυσιολογικά ήταν κτισμένα τα ανάκτορα και λίγο πιο πέρα η ακρόπολη που σήμερα έχουν εγκαταστήσει τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας.
Ο χώρος του παλατιού φυλασσόταν από τείχη που συνέχιζαν γύρω από την ακρόπολη. Ακριβώς κάτω από την ακρόπολη και σε απόσταση 2 χιλιόμετρων ανυψώνεται μια μεγάλη τούμπα (ίσως το βασιλικό νεκροταφείο;) μέσα στο
οροπέδιο που βρίσκεται βορειοδυτικά της Ραχιάς (Οι κήποι του Μίδα;)
Οι ενδείξεις
Είναι κατσικότοπος
Βρίσκεται Βορειοδυτικά του Αλιάκμονα
Είναι κοντά σε κήπους
Από πάνω υψώνεται το Βέρμιο
Έχει άριστη φυσική οχύρωση
Βρίσκεται στο πιο στρατηγικό σημείο που ενώνει την Άνω με την Κάτω Μακεδονία
Γύρω από την τοποθεσία έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες.
Δεσπόζει σε όλη την περιοχή με θέα μέχρι την Πέλλα και τη Θεσσαλονίκη. Οι Ιστορικές μαρτυρίες που επικαλέστηκε ο Hammond οδηγούν περισσότερο εδώ παρά στη Βεργίνα.
Οι Αποδείξεις
Ένας πέτρινος δρόμος τουλάχιστον 100 μέτρων που κατεβαίνει προς την Ραχιά.
Αρχαϊκό Νεκροταφείο.
Κεραμικά εποχής Βυζαντίου, αλλά και κλασσικής εποχής.
Οικισμό μπροστά από το λόφο που ήταν χτισμένη η πόλη, εποχής Βυζαντινής.
Ευθύγραμμες διαγραμμίσεις πάνω στο βράχο που έγιναν για τις θεμελιώσεις, είτε κτιρίων, είτε ιερών σε μεγάλη έκταση.
Θεμέλια από οχύρωση στην ακρόπολη και στο χώρο του παλατιού.
Η διείσδυση στο χώρο που ήταν κτισμένη η πόλη, αλλά και τα ανάκτορα είναι δύσκολη αφού είναι δασώδης με πουρνάρια.
Το λόγο έχουν τώρα οι αρμόδιες υπηρεσίες.