Στον αστερισμό της εναρμόνισης με τις κοινοτικές οδηγίες έχουν μπει για τα καλά οι χώρες-μέλη της ΕΕ, προσπαθώντας αφενός να αντιμετωπίσουν τα τεράστια προβλήματα διαχείρισης αστικών απορριμμάτων, αφετέρου να σταματήσουν να έρχονται αντιμέτωπες με τα υπέρογκα πρόστιμα που συνεπάγεται η μη συμμόρφωση.
Πριν περίπου δύο μήνες, εγκαινιάστηκε το «Σύστημα επεξεργασίας αστικών αποβλήτων» για λογαριασμό του Δήμου της Σόφιας στη Βουλγαρία, που κατασκεύασε η ελληνικών συμφερόντων κοινοπραξία «ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις – ΗΛΕΚΤΩΡ ΑΕ». Η εταιρία, έχοντας την παγκοσμίως αναγνωρισμένη εξειδικευμένη τεχνογνωσία της θυγατρικής της (γερμανική Herhof GmbH), έχει κατασκευάσει πλήθος αντίστοιχων μονάδων στην κεντρική Ευρώπη, και αυτή την περίοδο δραστηριοποιείται στην Κύπρο και τα Βαλκάνια.
Η φαντασμαγορική τελετή των εγκαινίων – μιας από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως μονάδες μηχανικής και βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων – στη βουλγαρική πρωτεύουσα, έδειξε πως οι διοικούντες τη γειτονική χώρα επιδιώκουν μετ΄ επιτάσεως να υλοποιούν τέτοιες μεγάλες επενδύσεις κοιτώντας στο μέλλον, στις θέσεις εργασίας, και στην παραγωγή φθηνής ενέργειας από τα σκουπίδια. Ο πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοβ, η Υπουργός Περιβάλλοντος και η Δήμαρχος της Σόφιας, κάλεσαν πλήθος ευρωπαίων αξιωματούχων και γιόρτασαν με κάθε λαμπρότητα την εκκίνηση λειτουργίας ενός έργου 91 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προκηρύχθηκε, σχεδιάστηκε, κατασκευάστηκε και λειτουργεί μέσα σε μόλις τρία χρόνια (!). Οι Ευρωπαίοι Επίτροποι που παραβρέθηκαν, συνεχάρησαν τις Βουλγαρικές Αρχές για την άμεση εναρμόνισή τους με τις κοινοτικές οδηγίες, και συνολικά για την περιβαλλοντική πολιτική τους.
Η κατάσταση στη Δυτική Μακεδονία
Το θέμα απασχολεί έντονα την παρούσα περίοδο την τοπική επικαιρότητα, καθώς έχει ξεκινήσει όπως ξέρουμε η κατασκευή των Υποδομών του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Δυτικής Μακεδονίας. Η ΔΙΑΔΥΜΑ έχει πρωτοστατήσει για τα ελληνικά δεδομένα και προνόησε από το 2007 να έχει εκπονήσει αντίστοιχο έργο κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας υποδομών του ΟΣΔΑ, όντας δεκαετίες μπροστά από τους υπόλοιπους εγχώριους φορείς διαχείρισης απορριμμάτων.
Και ενώ σε γειτονικές χώρες, που λόγω μηδενικής ευρωπαϊκής εμπειρίας θα θεωρούνταν πιο «δυσκίνητες» το αντίστοιχο έργο τελείωσε με πολύ υψηλές ταχύτητες, στην περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας υπήρξαν πολύ μεγάλες καθυστερήσεις με τη μη υπογραφή αδειοδοτήσεων, αν και πληρούνταν όλες οι προϋποθέσεις που όριζε η Σύμβαση και η Νομοθεσία.
Μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση το Περιφερειακό Συμβούλιο άλλαξε τη στάση του, αποφάσισε να δώσει τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις και το έργο προχωράει κανονικά. Φαίνεται πως δεν θα υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις, οι οποίες λόγω του δυσχερούς οικονομικού περιβάλλοντος θα μπορούσαν να απειλήσουν την ίδια την υπόσταση του έργου αφήνοντας την Δυτική Μακεδονία – για άλλη μία φορά – πίσω από τις εξελίξεις στο θέμα Περιβάλλον, αλλά και μία πολύ σοβαρή προεργασία οκτώ ετών χαμένη. Και για να το πούμε απλά: Η χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το πρόγραμμα Jessica, για μια τόσο μεγάλη επένδυση που θα δώσει μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας στην περιοχή, δεν μπορεί να ήταν διαθέσιμη επ’ αόριστον, περιμένοντας τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.
Πέραν της οικονομικής ζημίας, και του αναπτυξιακού ελλείμματος που θα είχε δημιουργηθεί, η χειρότερη συνέπεια είναι πως η Δυτική Μακεδονία θα απομακρύνονταν από την εναρμόνιση με την κοινοτική οδηγία 2008/98/ΕΚ, με πολλές δυσάρεστες συνέπειες να ακολουθούν. Άλλωστε, όπως έχει ειπωθεί και από τη ΔΙΑΔΥΜΑ, «σε καμία χώρα του αναπτυγμένου κόσμου δεν έχει επιλυθεί το ζήτημα της ορθολογικής και βιώσιμης διαχείρισης των απορριμμάτων, χωρίς το σχέδιο να περιλαμβάνει Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων για τα σύμμεικτα αστικά απορρίμματα».
Το έργο όπως είναι γνωστό θα υλοποιηθεί με τη μέθοδο ΣΔΙΤ, από την εταιρία ειδικού σκοπού ΕΠΑΔΥΜ Α.Ε. (με βασικούς μετόχους τις εταιρίες ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις Α.Ε. και ΗΛΕΚΤΩΡ Α.Ε.) σε ανενεργή περιοχή του Ορυχείου Νοτίου Πεδίου της ΔΕΗ. Το κόστος της επένδυσης είναι 49 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η σύμβαση έχει 25 έτη διάρκεια. Ο χώρος δόθηκε από τη ΔΕΗ ΑΕ στη ΔΙΑΔΥΜΑ, μετά από αίτηση της διαδημοτικής επιχείρησης, καθώς ήταν ο μόνος δρόμος για να λύσουν οι Δήμοι της περιοχής – μία και καλή – το όλο και αυξανόμενο πρόβλημα που λέγεται διαχείριση απορριμμάτων.
Σε τι κατάσταση βρίσκεται το έργο σήμερα:
Στην παρούσα φάση, έχουν ολοκληρωθεί οι πρόδρομες εργασίες στο πεδίο όπου θα εγκατασταθεί η μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων (ΜΕΑ) και ο χώρος υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) – δηλαδή οι πρώτες χωματουργικές εργασίες, οι διαμορφώσεις και οι εργασίες βελτίωσης της ποιότητας του εδάφους (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ), ενώ έχουν ξεκινήσει και οι χωματουργικές εργασίες για την κατασκευή του Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) στην Κοζάνη. Σύμφωνα με το πρόγραμμα κατασκευής, εντός Νοεμβρίου αναμένεται και η έκδοση της οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομία Εορδαίας προκειμένου να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι εργασίες και το έργο να υλοποιηθεί και να παραδοθεί στην ώρα του, όπως προβλέπεται και από το εγκεκριμένο από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χρονοδιάγραμμα κατασκευής.
Ευχής έργον είναι η τοπική κοινωνία και οι αρμόδιες υπηρεσίες να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων προκειμένου να μη σκοντάψει πουθενά αλλού αυτή η υπόθεση, και να λυθεί το πρόβλημα της ορθολογικής και περιβαλλοντικά βέλτιστης διαχείρισης απορριμμάτων για τα επόμενα 25 χρόνια, ώστε η περιοχή να μην βρεθεί αντιμέτωπη στο μέλλον αντιμέτωπη με τον εφιάλτη των σκουπιδιών που ζουν οι συμπατριώτες μας στην Αττική και την Πελοπόννησο.
