Ο Μέγας Σταγειρίτης φιλόσοφος Αριστοτέλης αναφερόμενος στον άνθρωπο, έλεγε ότι είναι ον κοινωνικό και πολιτικό και ότι αυτός που μπορεί να ζήσει μακριά από ανθρώπινες κοινωνίες είναι θηρίο ή Θεός. Και πράγματι ο άνθρωπος ανέκαθεν εργάζεται και ζει μέσα σε κοινωνίες συναναστρεφόμενος αυτούς που ταίριαζαν περισσότερο στο χαρακτήρα του αλλά και στα ενδιαφέροντα του.
Πίστευε ότι έτσι θα είχε βοήθεια και τη συμπαράσταση των συνανθρώπων του όπου θα μπορούσε να εξωτερικεύσει τους καημούς, τους πόθους, τις επιδιώξεις, τις ελπίδες, αλλά και τα βάσανα του.
Τα στοιχεία αυτά της αλληλοβοήθειας και της συνεργασίας δημιούργησαν το ένστικτο της κοινωνικότητας. Κι αυτή την κοινωνική αρμονική συμβίωση την διέκρινε κανείς στις μικρές κοινωνίες, όπου οι προσωπικές σχέσεις στηρίζονταν στο συναίσθημα με αποτέλεσμα η χαρά και ο πόνος του ενός, ήταν χαρά και πόνος των διπλανών.
Έτσι δημιουργήθηκαν υγιείς κοινωνίες εμφορούμενες από αγνά ιδανικά, νιώθοντας πως όλοι είναι τέκνα ενός Θεού, μοιραζόμενοι μεταξύ τους τις καλές και τις κακές στιγμές της ζωής τους. Πολύ παραστατικά μας δίνει αυτή την εικόνα το ποίημα ενός αξιόλογου Έλληνα ποιητή που με επικεφαλίδα «ΟΙ ΧΩΡΙΑΝΟΙ» παρουσιάζει την κοινωνική ζωή μ’ όλο της το μεγαλείο στο χωριό, όπου οι άνθρωποι γνωστοί μεταξύ τους απονήρευτοι, ειλικρινείς πονόψυχοι, συνεργάσιμοι μοιράζονταν όλοι τη χαρά και τη λύπη τους.
Υπήρχαν πολλά παραδείγματα ανθρώπων, όπου χάριν πασχόντων συνανθρώπων τους έκαμαν αξιέπαινες πράξεις. Την κοινωνικότητα αυτή των ανθρώπων πολλοί την είδαν ως υπέρβαση του εγωϊσμού, της φιλαυτίας και του ατομισμού.
Με τη δημιουργία όμως μεγαλύτερων κοινωνιών και βιομηχανιών άρχισαν να δημιουργούνται οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες.
Με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου επήλθε η καταστροφή της ανθρώπινης μορφής της Κοινωνίας και η αποξένωση των ανθρώπων με αποτέλεσμα την έξαρση φαινομένων κοινωνικής απόκλισης και με αποκορύφωμα την αλλοτρίωση των ατόμων.
Και όσο η οικονομική ανισότητα μεγάλωνε, τόσο λιγόστευαν οι αρετές των ανθρώπων. Σε μια μακρινή χώρα έχουν ένα μύθο για τον πλούτο.
Λένε ότι ζούσε στους ουρανούς και από κει ζήλευε τη συνεργασία, την αθωότητα και τη αλληλεγγύη των ανθρώπων και γι’ αυτό αποφάσισε να κατέβει στη γη. Μόλις τον αντίκρισαν οι άνθρωποι λαμπερός όπως ήταν, βάλθηκαν να τον αποκτήσουν. Κι όσο πιο πολύ έπαιρναν, τόσο πιο πολύ τον ήθελαν, αλλά δεν κατάλαβαν ότι το αντίτιμο που πλήρωσαν ήταν να χάσουν την ανθρωπιά τους. Έγιναν ψυχροί και αδιάφοροι. Άρχισαν να νιώθουν υπεροπτικά και να ξεχνούν τους άλλους γύρω τους. Έτσι η κρίση της Κοινωνίας συνεχώς μεγάλωνε και οι άνθρωποι διαρκώς απομονώνονταν. Οι φίλοι που είχαν τους εγκατέλειψαν με αποτέλεσμα να συνεχίσουν την πορεία μέσα σε μια κοινωνία πλημμυρισμένη από ανθρώπους. Νιώθανε μόνοι, γατί ο καθένας ακολουθούσε το δικό του δρόμο και δε νοιαζόταν για τον συνάνθρωπο. Έτσι ακόμη και εάν είχαν υλικά αγαθά πάλι μόνοι ένοιωθαν, γιατί τους έλειπαν ο γείτονας, ο φίλος, ο συγκάτοικος, ο άνθρωπος.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σήμερα σ’ ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας μας που απεγνωσμένα ζητάει λίγη παρουσία, ένα ζεστό και παρήγορο λόγο. Δύο τους έμειναν πιστοί, οι αναμνήσεις και η ελπίδα.
Και είναι τέτοια η κατάσταση της απομόνωσης που ζουν οι άνθρωποι ώστε βλέπουμε σκηνές που μόνο θλίψη και ντροπή να νιώθουμε.
Γέροι και γριές, ενώ έχουν παιδιά που οι ίδιοι με κόπους ανέθρεψαν, ζούνε μόνοι τους σε ένα μικρό δωμάτιο, χωρίς ανθρώπινη παρουσία, χωρίς παρηγορητικά λόγια, πολλές φορές στερούμενοι και τα μέσα επιβίωσης. Το δωμάτιο μοιάζει με φυλακή.
Όμως παρουσιάζεται και το αντίθετο. Γονείς να αποκληρώνουν τα παιδιά τους, να διαλύουν την οικογένεια και να ακολουθεί ο καθένας το δρόμο του. Αδέλφια να μη μιλιούνται μεταξύ τους και να έχουν χρόνια να ιδωθούν. Ευτυχώς που υπάρχει και το τηλέφωνο. Χάθηκαν οι επαφές, οι επισκέψεις, οι συναθροίσεις, οι γιορτές με αποτέλεσμα να ψυχρανθούν οι καρδιές των ανθρώπων, να χαίρονται με τα παθήματα των συνανθρώπων τους, να αδιαφορούν για τον πόνο και τη δυστυχία του διπλανού τους, να μην επισκέπτονται πονεμένους και αρρώστους έστω και αν είναι συγγενείς, να φθονούν την πρόοδο και την προκοπή του διπλανού τους.
Χάσανε την ανθρωπιά τους, έφυγε η πίστη μέσα τους, έγιναν ασυνείδητοι και αριβίστες.
Αν όμως θέλουμε να εντοπίσουμε τα αίτια αυτής της κρίσης θα πρέπει να αναφερθούμε στην οικογένεια, στην τηλεόραση, την κοινωνία και τον άνθρωπο.
Α. Οικογένεια: Κοινωνικές αλλαγές κλόνισαν την ισορροπία της παραδοσιακής οικογένειας σε σημαντικό βαθμό. Οι συγκρούσεις και οι φιλονικίες μεταξύ των μελών πετυχαίνουν πολλές φορές τη διάλυση της.
– Η ανεξαρτητοποίηση των παιδιών, καθιστά δυσχερές το έργο της γονεϊκής παρέμβασης.
– Η δυσαρμονία σχέσεων μέσα στην κοινωνία και στον κοινωνικό χώρο επηρέασε και την οικογένεια.
Β. Τηλεόραση: Ενισχύει το βάσανο από το οποίο πάσχει ο σημερινός άνθρωπος με την έλλειψη επαφής.
– Οι μάζες γίνονται έρμαια των Μ.Μ.Ε.
– Επιτυγχάνεται πνευματική αποχαύνωση
– Διαδίδεται η βία και πετυχαίνεται η διάβρωση των ηθικών αξιών
Γ. Κοινωνία:
1) Έλλειψη αλληλεγγύης και συνεργασίας μεταξύ των ανθρώπων
2) Ξένες κοινωνικές συνθήκες
3) Απώλεια της προσωπικότητας και
4) Ο άνθρωπος κατέχεται από αμοραλισμό.
Υπεύθυνος και θύμα ταυτόχρονα όλης αυτής της κατάστασης είναι ο άνθρωπος που εγκατέλειψε τις αρχές, τις αξίες, τα ιδανικά, τις παραδόσεις και όλα εκείνα τα στοιχεία που τον έκαναν πραγματικό άνθρωπο.
Ξέχασε ότι δεν ζούμε μόνο για τον εαυτό μας, όπως λέγει η βίβλος και ότι η ωφέλεια του ενός, γίνεται βλάβη για τους πολλούς.
Εύκολα μπορούμε να εννοήσουμε ποια είναι τα αποτελέσματα αυτά αυτής της απομόνωσης του ανθρώπου, που καταστρέφει ο ίδιος τον εαυτό του όπως κατέστρεψε και το περιβάλλον.
Φορτωμένοι οι πιο πολλοί από μαρασμό, άνοια, κατάθλιψη, ψυχικές παθήσεις πορεύονται χωρίς αισιοδοξία στη ζωή.
Τι θα λέγαμε για τη σημερινή κοινωνία, γι’ αυτό το απάνθρωπο πρόσωπο της, που η μόνη λέξη τη χαρακτηρίζει, είναι αυτή που σχηματίζεται από τα αρχικά των παρακάτω παραγράφων.
Ντρέπονται πολλοί για την καταγωγή τους, για τους γονείς τους, για το επάγγελμα τους και ότι άλλο που κατά την φαντασμένη γνώμη τους είναι υποτιμητικό.
Τα παρατηρούμενα φαινόμενα πρέπει να θλίβουν κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο να τον διεγείρουν και να ξυπνούν μέσα του υγιείς ιδέες και αξίες.
Ρέπουν όλοι σε πράξεις και ενέργειες που δεν έχουν στο επίκεντρο τους τον άνθρωπο.
Όλοι μας επιζητούμε πράγματα που αφορούν το σώμα, αλλά ξεχνούμε ότι κουβαλάμε μέσα μας και μια ψυχή. Περνούμε αδιάφοροι και δε νοιαζόμαστε για τον πόνο και τη δυστυχία των συνανθρώπων μας.
Η κατάσταση δεν πάει άλλο. Ας αποβάλλουμε ότι κακό έχουμε πάνω μας και ας ακολουθήσουμε τη φωτισμένη λεωφόρο της διδασκαλίας του Ναζωραίου. Μόνο αυτή θα μας ξανακάνει ανθρώπους και να γνωρίσουμε το ρόλο μας, σαν άνθρωποι. Το ρόλο αυτό μας τον υπενθυμίζει ένα παραφρασμένο λαϊκό τραγούδι της Λιθουανίας που λέγει:
Άνθρωπε, άνθρωπε
γλύκανε τον πόνο και τη δυστυχία
των συνανθρώπων σου
γιατί αυτός νομίζω είναι ο ρόλος του ανθρώπου
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ
