Ένα τεράστιο σοκ αντιμετωπίζει τις τελευταίες μέρες η πόλη της Φλώρινας, μετά την απόφαση του Υπουργού Ενέργειας Κώστα Σκρέκα να βάλει επί της ουσίας λουκέτο σε μία από τις πιο παραγωγικές επιχειρήσεις της Δυτικής Μακεδονίας, τη “Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας”. Με μια ξαφνική απόφαση που υπέγραψε στις 11 Ιουλίου, λύνει τη σύμβαση μίσθωσης μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και Εταιρείας, κηρύσσει έκπτωτη τη μισθώτρια εταιρεία, και αποδίδει το ορυχείο στο δημόσιο.
Το σκεπτικό της απόφασης του Υπουργού, αφορά τη μη τήρηση των συμβατικών της υποχρεώσεων της Εταιρείας και ειδικότερα λόγω μη καταβολής των οφειλόμενων μισθωμάτων, και λόγω της μη παράδοσης ελάχιστων εγγυημένων ποσοτήτων λιγνίτη. Πώς φτάσαμε όμως μέχρι εδώ;
Υπάρχει μια μεγάλη προϊστορία, που συνθέτει ένα παζλ ομηρίας για την εταιρεία, τους εργαζομένους αλλά και την τοπική κοινωνία. Είναι κοινό μυστικό, ότι το ορυχείο εμμέσως υποχρεώθηκε να μειώσει την ποσότητα λιγνίτη που παραδίδει. Εκ του αποτελέσματος μπορεί κανείς να αντιληφθεί, ότι η πίεση που ασκήθηκε από την Πολιτεία έφερε σαν συνέπεια, να μη μπορεί η Εταιρεία να εξορύξει κάρβουνο! Δεν είχε χώρους να σκάψει άρα δημιουργήθηκε πρόβλημα, η εταιρεία μπήκε σε κυκεώνα και σε μια διαμάχη για το εάν εκτελείται ή όχι η σύμβαση όπως προβλέπεται με υπαιτιότητα της εταιρείας ή όχι.
Το ζήτημα βεβαίως έχει και πολιτική χροιά, και αφορά στο ότι το Κράτος πρέπει επιτέλους να αποφασίσει αν θέλει ή δε θέλει λιγνίτη. Τα συνεχόμενα πίσω-μπρος στην ενεργειακή πολιτική (κλείσε-άνοιξε-κλείσε τον λιγνίτη) δημιουργούν μεγάλες παράπλευρες συνέπειες σε έναν μεγάλο κύκλο επιχειρήσεων, αλλά και πολλών εκατοντάδων εργαζομένων. Αυτονόητο είναι, πως εκεί που προσπαθούσε η χώρα να απεξαρτηθεί πλήρως από το λιγνίτη, με τα νέα δεδομένα πρέπει να αυξηθούν κατακόρυφα οι ποσότητες. Άλλωστε και η ΔΕΗ, ενώ ….δεν είχε τι να τον κάνει τον λιγνίτη, θα χρειάζεται μεγάλες ποσότητες καυσίμου.
Το ιστορικό των προβλημάτων που έφεραν την υπόθεση σε αυτό το σημείο
●Η ΔΕΗ καθυστέρησε για μεγάλο διάστημα να μετακινήσει τον αγωγό ύδατος που συνδέει το φράγμα με τον ΑΗΣ Μελίτης, ο οποίος βρίσκεται μέσα στο κοίτασμα και εμπόδιζε την εταιρία να το αξιοποιήσει. Ο αγωγός έπρεπε να γίνει από το 2019 ως συμβατική της υποχρέωση, μετά από συνεννόηση ανάμεσα στις δύο εταιρείες.
●Ενώ το ΔΣ της ΔΕΗ ΑΕ έχει λάβει σχετική απόφαση το 2019, η Λιγνιτική Μελίτης ουδέποτε δανειοδότησε την Αχλάδα με τα 34 εκ. δάνειο για την απαλλοτρίωση της περιοχής “Γιουρούκι”, περιοχή η οποία φέρει καλής ποιότητας και μεγάλης ποσότητας καύσιμο. Αν η απόφαση υλοποιούνταν, θα υπήρχε υπερεπάρκεια καυσίμου, και θα μπορούσαν να διατίθενται οι απαιτούμενες ποσότητες δημιουργώντας και έναν σημαντικό κύκλο ρευστότητας της μισθώτριας εταιρείας.
●Τον Οκτώβριο του 2019 έγιναν οι δηλώσεις Μητσοτάκη από τον ΟΗΕ για το χρονοδιάγραμμα της απολιγνιτοποίησης. Η πολιτική αυτή μείωνε επί της ουσίας τη συμμετοχή του λιγνίτη στο μείγμα, και σαν συνέπεια μείωνε και τις απαραίτητες ποσότητες καυσίμου για τους ΑΗΣ. Ενώ παράλληλα συμβασιοποιούνταν η ομαλή ροή καυσίμου με τη ΔΕΗ.
●Ακολούθως, όπως τότε είχε αναλυτικά αναδείξει το πρόβλημα ο “Π”, ο ΑΗΣ Μελίτης ξαφνικά έμεινε για 6 μήνες κλειστός, αφού με υπαιτιότητα του Υπουργείου δεν είχε ληφθεί μέριμνα προγενέστερα για ανανέωση στους περιβαλλοντικούς όρους. Και αφού δεν υπήρχε ΑΗΣ, δεν υπήρχε και κάρβουνο. Έτσι για άλλη μια φορά το ορυχείο και η εταιρεία αναγκάστηκαν να μείνουν αδρανείς.
●Μεγάλη καθυστέρηση προκάλεσε και ζήτημα που αφορούσε το δασαρχείο, και επί ένα χρόνο κωλυσιεργούσε γραφειοκρατική υπόθεση για την κοπή δέντρων που ήταν υπερκείμενα του κοιτάσματος. Λόγω καθυστέρησης της έκδοσης της άδειας που διήρκησε άνω του ενός έτους, η εταιρεία συνέχισε να είναι αδρανής.
●Κοντά σε όλα τα παραπάνω, στην περιοχή δραστηριοποιούνταν και η Αρχαιολογία, η οποία αν και δεν καθυστέρησε δέσμευε το μόνο “διαθέσιμο” κομμάτι γης προς εξόρυξη.
Όλοι οι παραπάνω λόγοι συντέλεσαν στο να δημιουργηθεί ένα κλίμα οικονομικής και επιχειρηματικής ασφυξίας για τη “Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας”. Σε όλο αυτό το διάστημα, και εν αναμονή βελτίωσης των συνθηκών, η Εταιρεία δεν απέλυσε κανέναν από τους 140 εργαζομένους της, αν και είχε σχεδόν μηδενική δραστηριότητα.
Τι σημαίνει το κλείσιμο του ορυχείου
●Το δημόσιο χάνει άμεσα 12 εκ. ευρώ για μισθώματα και συμφωνηθέντα ένταξης σε νέα ρύθμιση μέσω εξωδικαστικού συμβιβασμού.
●130 εργαζόμενοι που δουλεύουν, σήμερα χάνουν τη δουλειά τους.
●200 τοπικοί εργολάβοι που δραστηριοποιούνται στο ορυχείο χάνουν επίσης τη δουλειά τους (εκτιμάται πως πρόκειται στο σύνολο για 350 οικογένειες περίπου, αν συνυπολογιστεί και το προσωπικό των εργολάβων).
●Η εξέλιξη αυτή για την εταιρεία σημαίνει ολοκληρωτική καταστροφή καθώς οδηγείται σε χρεοκοπία. Και αυτό συνεπάγεται πως το δημόσιο χάνει εκατομμύρια ευρώ από φόρους και άλλα έσοδα.
●Οι 400 θέσεις εργασίας που χάνονται από την ακριτική Φλώρινα πρόκειται να προκαλέσουν τεράστιας έντασης οικονομικό σοκ στην τοπική οικονομία. Η κατήφεια στην πόλη έχει ήδη κάνει την εμφάνιση της, στο άκουσμα της υπογραφής της απόφασης Σκρέκα.
●Θα υπάρξει επίσης, τεράστιο περιβαλλοντικό ζήτημα καθώς όπως είναι γνωστό το ότι τα ανοιχτά ορυχεία χρήζουν διαχείρισης. Ειδικοί γύρω από το θέμα, εκφράζουν την ανησυχία ότι η όλη διαδικασία μέχρι την παράδοση μπορεί να πάρει χρόνια, και να δημιουργήσει μια περιβαντολογική βόμβα με κίνδυνο αυτανάφλεξης και όχι μόνο. Σημειώνεται ότι, το ορυχείο δεν έχει μπει σε καθεστώς “Μετάβασης” μέσω ΣΔΑΜ, με το αιτιολογικό ότι είναι ιδιωτικό.
Το θέμα είχε απασχολήσει μια σύσκεψη σε υψηλό επίπεδο στο γραφείο του ΥΠΕΝ Κ. Σκρέκα στις 27/4, παρόντων των Γ.Γ. Ενέργειας Αλεξάνδρας Σδούκου, της “Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας”, του Βουλευτή Φλώρινας Γ. Αντωνιάδης, του Υφυπουργού Μεταφορών Μιχάλη Παπαδόπουλου και της ΔΕΗ. Ενώ είχε συμφωνηθεί σειρά δράσεων προς επίλυση των ζητημάτων του ορυχείου (τροποποίηση στο μισθωτήριο συμβόλαιο με τα δεδομένα της απολιγνιτοποίησης, προγραμματισμός βάσει των αναγκών της ΔΕΗ, πληρωμή μέρους των μισθωμάτων της Αχλάδας), δύο μήνες μετά έρχεται ο Υπουργός τελείως απροειδοποίητα και επί της ουσίας κλείνει το ορυχείο, εκθέτοντας συνολικά και την κυβέρνηση από πολιτικής άποψης, καθώς η απόφαση κλόνισε την εμπιστοσύνη των θεσμικών φορέων στις δεσμεύσεις του Υπουργού.
Τι μέλλει γενέσθαι
Η νομική διαδικασία που έχει αποφασίσει να ακολουθήσει η εταιρεία, έχει πάρει το δρόμο της. Έχει στη διάθεση της 60 ημέρες ώστε να προβεί στις ενέργειες δικαστικού χαρακτήρα για την ανάκληση της απόφασης. Προς το παρόν, στόχος της εταιρείας είναι να καταφέρει να δώσει ανασταλτικό χαρακτήρα στην απόφαση στα δικαστήρια με ασφαλιστικά μέτρα, για να μην υπάρξει ξαφνικός θάνατος.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του “Π”, είναι ενήμερο για το θέμα και το γραφείο του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, καθώς γίνονται κινήσεις ώστε να δοθεί πολιτική λύση στο αδιέξοδο που προκάλεσε η ξαφνική απόφαση Σκρέκα.
Κληθείς να σχολιάσει την απόφαση του ΥΠΕΝ ο εκπρόσωπος και διευθύνων σύμβουλος της Εταιρείας Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας Χρήστος Παυλίδης, δήλωσε αποκλειστικά στον “Π”:
“Η έκδοση στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ της απόφασης, μας βρήκε σε μεγάλη έκπληξη. Γνωρίζαμε τα προβλήματα, είχαν συζητηθεί και με τον υπουργό. Σε αυτά που συμφωνήθηκαν σε διάφορες συσκέψεις από τον Απρίλιο και μετά, η εταιρεία κατά γράμμα της ακολούθησε, ξέραμε τα προβλήματα και κάθε μέρα προσπαθούσαμε να τα αντιμετωπίσουμε. Από κει και πέρα, η εταιρεία θα αξιοποιήσει όποια δυνατότητα της δίνει ο νόμος, για να προστατεύσει και τα δικαιώματά της ίδιας της εταιρείας και των εργαζομένων. 140 άνθρωποι δουλεύουν και τίμησαν την εταιρεία, περιμένοντας, και δουλεύοντας όλοι μαζί σαν μια γροθιά. Οι προτάσεις μας είναι πολύ καθαρές. Στην ύστατη αυτή στιγμή θα περιμέναμε μια συνάντηση τελεσίδικη στο γραφείο του υπουργού, όπου με πολύ συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, να δώσουμε λύσεις στα προβλήματα που είναι έντονα, μεγάλα και υπαρκτά.
Για το κομμάτι της ρύθμισης των οικονομικών υποχρεώσεων, τις οποίες μέχρι τη δημιουργία προβλημάτων με τις παραδόσεις του ορυχείου, η εταιρεία τις τηρούσε ευλαβικά και έχει αποδώσει στο ελληνικό δημόσιο τα τελευταία 5 χρόνια 19 εκ. ευρώ. Και είμαστε σε διαδικασία επίλυσης διαφορών με την ΑΑΔΕ με τη διαδικασία του εξωδικαστικού συμβιβασμού για την οριστική ρύθμιση των υποχρεώσεών μας προς το ελληνικό δημόσιο ”.
