Με μια ζεστή εκδήλωση και σε ιδιαίτερα φιλικό κλίμα, η οποία πραγματοποιήθηκε στο στέκι του Συλλόγου, τα μέλη και οι φίλες του Συλλόγου Βλατσιωτών γιόρτασαν την «Ημέρα της Γυναίκας».
Ήταν μια εκδήλωση φόρος τιμής και ευγνωμοσύνης στο πρόσωπο της άγνωστης ηρωίδας, που για πολλά χρόνια φρούρησε το φημισμένο «Μπλάτσι», σε εποχές άλλοτε γεμάτες δόξα και άλλοτε δοκιμασιών. Στη Βλατσιώτισσα που νυχτοήμερα ύφαινε τα υφαντά που οι πραματευτάδες διέθεταν στη Βιέννη, τη Βενετία, την Τεργέστη. Ονομαστά λουλουδένια υφαντά που μέσα τους διάβαζε κανείς καημούς, λαχτάρες, πόνους και ελπίδες γραμμένες με το υπέροχο της τέχνης και του γούστου Βλατσιώτικο γυναικείο χέρι. Στη Βλατσιώτισσα της αρχοντιάς, της ταπεινότητας, της υποταγής, της προσφοράς.
Οι παριστάμενες είχαν την ευκαιρία να λάβουν σημαντικές πληροφορίες, παρακολουθώντας μία εξαιρετική ομιλία, αποτέλεσμα επισταμένης έρευνας, από την καθηγήτρια Μαλαματή Λαμπαδάρη, πρόεδρο του Συλλόγου Βλατσιωτών Θεσσαλονίκης, με θέμα: «Αναζητώντας τη γυναίκα της Βλάστης στο χθες και στο σήμερα». Μια ομιλία για γυναίκες που εμπνέουν και αντέχουν στο χρόνο.
Η κα Λαμπαδάρη με περιεκτικό και προσεγμένο λόγο ξεκίνησε την ομιλία της λέγοντας «Το ιστορικό και όμορφο χωριό μου , η Βλάστη είναι ο τόπος που με προσδιορίζει και με ακολουθεί, με την ιστορική του μνήμη, με αναμνήσεις και νοσταλγία. Έτσι σκέφτηκα να αναζητήσω τη γυναικεία παρουσία του τόπου καταγωγής μας στο πέρασμα του χρόνου.
Η γυναικεία παρουσία στην ιστορία του τόπου μας υπήρξε καταλυτική. Και όπως αναφέρει ο ιστορικός Ζήκος Τσίρος «Αν έλειπε η Βλατσιώτισσα γυναίκα πολύ αμφιβάλλω αν το οικοδόμημα που ανήγειρε ο άνδρας της θα ήταν τόσο λαμπρό και στέρεο στα μάτια όλων μας».
Στη συνέχεια η κα Λαμπαδάρη αναφέρθηκε σε σημαντικές γυναίκες της Βλάστης όπως η πανέμορφη Νούλα Φαρμάκη, αδελφή του Γιάννη Φαρμάκη, στη μάνα του θανάση Τσόγκα, φοιτητή της ιατρικής του Πανεπιστημίου της Βιέννης, που μαρτύρησε μαζί με το Ρήγα Φεραίο και τους συντρόφους του, στη Σουλτάνα Παφίλη που έχασε τα 4 παιδιά της στην έξοδο του Μεσολογγίου, στη μητέρα του ιστορικού Χριστόφορου Περραιβού, στη σύζυγο του ιστορικού Κασομούλη, στην πανέξυπνη δασκάλα Ρήνα Τέγου που πέτυχε το 1820 να αφαιρεθεί η δικαιοδοσία της Βλάστης από τον Αλή Πασά και να δοθεί στη δικαιοδοσία της Βαλιντέ Σουλτάνας, με ιδιαίτερα προνόμια για τη Βλάστη. Στην Αρετή Βέλλιου που έραψε και κέντησε τη σημαία της επανάστασης την οποία ύψωσε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας τη 17η Μαρτίου του 1821 , στη φοιτήτρια του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου Καλλιρόη Βέλλιου, που με το φλογερό της λόγο και τον ασίγαστο πατριωτικό της ενθουσιασμό, ξεσήκωσε όλη τη σπουδάζουσα νεολαία, που έτρεξε να λάβει μέρος στον Ιερό Λόχο και να πέσει ηρωικά στη μάχη του Δραγατσανίου. Στην ευεργέτιδα Μαριγώ Καρανικόλα που χάρισε το 1854 το αρχοντικό της για να στεγαστεί το Ανώτερο Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης, στη αρχόντισσα Πολυξένη Βίττη που υπήρξε από το 1880 πρόεδρος γυναικείου συλλόγου προστασίας απόρων της Παναγίας Δεξιάς στη Θεσσαλονίκη. Στην ηρωίδα Μαρία Βαρδανίκα, που το δεκαπενταύγουστο του 1877 σκοτώνει έναν τουρκαλβανό και σώζει τις φίλες της από το βιασμό και την ατίμωση.
Στις υπηρεσίες που προσέφερε στο Μακεδονικό αγώνα η μάνα του θρυλικού μακεδονομάχου Χρήστου Αργυράκη, στη Σουλτάνα Σόλιου της οποίας το χάνι που διατηρούσε έξω από την Πτολεμαϊδα υπήρξε οπλοστάσιο, κέντρο ανεφοδιασμού και κατασκοπείας, η ίδια ήταν η «Μάτα Χάρη» της εποχής του Μακεδονικού Αγώνα. Ενώ η καλόγρια Σιάνα Καρακούση, στο Μοναστήρι της Παναγιάς στο Σισάνι, φιλοξενεί, περιθάλπει, νοσηλεύει και τροφοδοτεί τους Μακεδονομάχους.
Στην τραγική θυσία της παιδαγωγού Καλυψώς Ντούβαρη, Διευθύντριας του παρθεναγωγείου του Αϊβαλί που οι Τσέτες Τούρκοι τη βίασαν, τη βασάνισαν και την κρέμασαν ανάποδα στο πλατάνι της κεντρικής πλατείας της πόλης.
Στη Μαριάνθη Κατσανίκα, την ηρωική νοσοκόμα του Ε.Ε.Σ. που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή στον πόλεμο του 40. Στις ηρωίδες Βλατσιώτισες που ζήτησαν από τους Γερμανούς, πριν την εκτέλεσή τους, να τραγουδήσουν και να χορέψουν, σαν άλλες Σουλιώτισσες, τον τελευταίο τους χορό.
Κλείνοντας την ομιλία της η κα Λαμπαδάρη θα πει: «Μπροστά στα γεμάτα ρυτίδες από το χρόνο πρόσωπα αυτών που έφυγαν, στεκόμαστε ευλαβικά. Δηλώνουν τη Βλατσιώτικη γυναικεία αρχοντιά και την ομορφιά της ψυχής, την ταπεινότητα, την υποταγή, την προσφορά. Η Βλατσιώτισα, βουβή στον πόνο, μετρημένη στη χαρά, , λαμπερή στο χορό με την αρχοντική Βλατσιώτικη φορεσιά, ακούραστη, τρυφερή και δυναμική συγχρόνως, τις περισσότερες φορές μόνη, χήρα ή ξενιτεμένη. Στον αργαλειό, στο τυροκομείο, στα πρόβατα, αλλάζοντας διαμονή χειμώνα-καλοκαίρι, ήταν βράχος, στήριγμα, ανοικτή αγκαλιά αγάπης, στοργής, αυτοθυσίας, φιλοξενίας.
Αν δεν υπήρχε η γυναίκα της Βλάστης ίσως δεν θα μπορούσαν να διατηρηθούν ζωντανά τα τραγούδια, οι χοροί, τα πανηγύρια, οι συνήθειες, στοιχεία του πολιτισμού που κανείς από εμάς τους Βλατσιώτες δεν θέλει να ξεχάσουμε αλλά και οφείλουμε να διατηρήσουμε και να συνεχίσουμε σαν φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης. Εμείς που αποτελούμε τον συνδετικό κρίκο της αλυσίδας του χθες με το αύριο».
Το Δ.Σ. του συλλόγου δια της αντιπροέδρου κας Γίτσα Τζαφέτα προσέφερε στην ομιλήτρια τιμητικό δίπλωμα σε ένδειξη τιμής και αναγνώρισης, της πολύτιμης συμβολής της, στη διαφύλαξη και συνέχιση της πολιτιστικής κληρονομιάς και παράδοσης του γενέθλιου τόπου.
Ο Σύλλογος Βλατσιωτών Ν. Λάρισας, ζωντανός φορέας της παράδοσης της Βλάστης, διοργάνωσε μία εκδήλωση, που δημιούργησε σε όλες τις κυρίες που την παρακολούθησαν συναισθήματα συγκίνησης, ευγνωμοσύνης και υπερηφάνειας, για τις γυναίκες της Βλάστης που ήρθαν από την κατεστραμμένη Μοσχόπολη το 1769, κουβαλώντας μαζί τους ήθη, έθιμα, καλλιέργεια, ομορφιά, αρχοντιά, μαγειρική, θρησκεία και υπερηφάνεια, διαγράφοντας μία πορεία σεμνότητας και ακέραιου ήθους. Για τις γυναίκες της Βλάστης που αντιμετώπισαν με μεγάλη δύναμη και ψυχραιμία δύσκολα γεγονότα, χωρίς ποτέ να χάσουν τον προσανατολισμό τους. Αυτόν που οδηγεί σ’ ένα βασικό σκοπό. Στη μη διατάραξη της οικογενειακής ζωής. Στη γέννηση και προπάντων στη στήριξη της ζωής.
ΝΕΛΛΗ ΒΑΣΒΑΤΕΚΗ
Μαθήτριες και δασκάλες στο Μουσικό Παρθεναγωγείο της Βλάστης, 1881. Η δασκάλα στα δεξιά της φωτογραφίας είναι η Ελένη Σίνα, της οικογένειας των ευεργετών.
