Με αφορμή το περιστατικό με την 4χρονη που τη δάγκωσε νωρίτερα σήμερα οχιά και μεταφέρθηκε εσπευσμένα σε ΜΕΘ στη Θεσσαλονίκη, παραθέτουμε πληροφορίες για το τι να κάνετε και τι να μην κάνετε εάν πέσετε θύμα φιδιού.
Η εξοχή είναι απόλαυση και δίνει ζωή. Ωστόσο κρύβει κι ορισμένους κινδύνους, για τους οποίους πρέπει να έχουμε πάρει τα μέτρα μας. Γι’ αυτό άλλωστε φτιάχνουμε το φαρμακείο μας, πριν από μία εκδρομή ή τις καλοκαιρινές διακοπές. Ας μιλήσουμε όμως για την περίπτωση, που μας τσιμπήσει ένα φίδι…
Μπορεί να ακούγεται ακραίο ως σενάριο, αλλά αν κάνεις camping ή έχεις επιλέξει να πας διακοπές στο βουνό, στην ύπαιθρο κτλ. δεν είναι και τόσο απίθανο να συμβεί. Πριν τις πιο συγκεκριμένες συμβουλές, να τονίσουμε πως δε χρειάζεται πανικός αλλά γρήγορες κινήσεις. Από τα πρώτα πράγματα που κάνουμε, είναι να καλέσουμε τον γιατρό ή το ΕΚΑΒ και να κάνουμε αντιτετανικό ορό αν δε μας καλύπτει ό,τι έχουμε ήδη κάνει στο πρόσφατο παρελθόν.
Τη στιγμή που συνειδητοποιούμε το δάγκωμα από φίδι
Αν το δάγκωμα είναι μεγάλο, προσπαθούμε να σταματήσουμε την αιμορραγία. Παρακολουθούμε την πορεία του τραύματος για τυχόν σημάδια μόλυνσης και σε περίπτωση που παρατηρήσουμε πρήξιμο, κοκκίνισμα γύρω από την πληγή, πύων ή πόνο, ενημερώνουμε απευθείας τον ιατρό μας. Σε κάθε περίπτωση είναι καλό να υπάρχει επικοινωνία με τον γιατρό και φυσικά να έχουμε καλέσει το ΕΚΑΒ, όπως προαναφέραμε. Ένα επιπλέον tip είναι να αφαιρέσουμε όλα τα κοσμήματα (ρολόι, δαχτυλίδια κτλ), για να προλάβουμε το ενδεχόμενο ενός πρηξίματος που θα μας ταλαιπωρήσει περισσότερο αν φοράμε πράγματα που θα μας πιέζουν.
Πως ξεχωρίζουμε το δηλητηριώδες από το μη, δάγκωμα
Στο τραύμα θα δούμε μία σειρά δοντιών από το δάγκωμα. Αν μιλάμε απλά για τα σημάδια των δοντιών του φιδιού, τότε πιθανότατα πρόκειται για μη δηλητηριώδες φίδι. Τώρα αν παρατηρήσουμε δύο μεγάλα τσιμπήματα (ακόμη κι αν αποτελούν κομμάτι της σειράς των δοντιών που βλέπουμε πάνω στο τραύμα), μάλλον μιλάμε για δάγκωμα από δηλητηριώδες φίδι. Κι εκεί απαιτείται άμεση κινητοποίηση για την αφαίρεση του δηλητηρίου.
Τι να κάνετε σε περίπτωση δαγκώματος από φίδι
Κρατήστε την ψυχραιμία σας. Σε αυτό μπορεί να σας βοηθήσει η γνώση ότι: οι οχιές στην Ελλάδα δεν διαθέτουν τόσο ισχυρό δηλητήριο που να μπορεί να σκοτώσει έναν άνθρωπο σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, και ότι το δηλητήριό τους έχει κυτταρολυτική και όχι νευροτοξική δράση όπως π.χ. το δηλητήριο της κόμπρας. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει χρόνος για μεταφορά σε νοσοκομείο (χρειάζονται κάποια 24ωρα χωρίς νοσηλεία για να χάσει κάποιος τη ζωή του μετά από δάγκωμα οχιάς στην Ελλάδα).
Επιπλέον, ο πανικός αυξάνει την πιθανότητα μιας λάθος αντίδρασης που θα επιβαρύνει την κατάσταση αλλά και τον καρδιακό ρυθμό, κάτι που με τη σειρά του επιταχύνει την κυκλοφορία του δηλητηρίου, αυξάνει το ρυθμό του μεταβολισμού και την εξέλιξη των συμπτωμάτων.
Ελέγξτε το δάγκωμα: το δάγκωμα της οχιάς αφήνει διπλή πληγή με δύο «παράλληλα» χαρακτηριστικά σημάδια. Ωστόσο, αυτό αφορά περισσότερο τους ειδικούς στο θέμα επιστήμονες και τους καλώς γνωρίζοντες, οπότε ακόμα και αν δεν δείτε τα σημάδια μη ρισκάρετε, ακολουθήστε τη διαδικασία βήμα-βήμα.
Αφαιρέστε οποιοδήποτε αντικείμενο ή ρούχο θα μπορούσε να είναι σε επαφή με την περιοχή του δαγκώματος όσο αυτή πρήζεται (θα πρηστεί σε κάθε περίπτωση).
Κρατήστε το δαγκωμένο μέλος όσο το δυνατόν πιο ακίνητο και πιο χαμηλά από το ύψος της καρδιάς. Μην αρχίσετε να τρέχετε σε αναζήτηση βοήθειας. Καλέστε βοήθεια και περιμένετε να έρθει ή ακολουθήστε τις οδηγίες που θα σας δοθούν.
Μην πειράζετε το σημείο του δαγκώματος, μην κόβετε ή σκίζετε το δέρμα γύρω από αυτό και μην επιχειρήσετε σε καμία περίπτωση να ρουφήξετε το δηλητήριο.
Μην πιέζετε την περιοχή του δαγκώματος, μη βάζετε πάγο στο δάγκωμα, μη δένετε το δαγκωμένο μέλος, μην παίρνετε (και μη δίνετε) παυσίπονα −τη εξαιρέσει της παρακεταμόλης−, μη χρησιμοποιείτε αλκοόλ.
Απευθυνθείτε σε νοσοκομειακή δομή, έχοντας τηρήσει όλα τα παραπάνω. Έχετε δε υπόψη ότι οι οδηγίες αυτές είναι οι ίδιες και για την περίπτωση που θύμα του δαγκώματος είναι το κατοικίδιό σας: θα πρέπει να προσπαθήσετε να τις ακολουθήσετε και να το μεταφέρετε σε κτηνίατρο.
Καλό θα είναι να θυμάστε ότι
Τα φίδια είναι δραστήρια καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας. Ωστόσο, οι οχιές δεν «συμπαθούν» τις υψηλές θερμοκρασίες (παρόλο που την άνοιξη μπορεί να τις δούμε να «λιάζονται»), οπότε τους καλοκαιρινούς μήνες δραστηριοποιούνται τη νύχτα. Σε περίπτωση συναπαντήματος με άνθρωπο οι οχιές, που είναι «αργοκίνητα» φίδια, μένουν ακίνητες προκειμένου να μη γίνουν αντιληπτές.
Αν νιώσουν πως έγιναν αντιληπτές πρώτα θα προσπαθήσουν να απομακρυνθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα, σε περίπτωση που νιώσουν απειλητική παρουσία τόσο κοντά τους ώστε να μην μπορούν να φύγουν συρίζουν (παράγουν χαρακτηριστικό ήχο) δυνατά, κουλουριάζονται σε θέση άμυνας και ετοιμάζονται να δαγκώσουν.
Πριν το καλοκαίρι όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά: συγκεκριμένα την άνοιξη οι οχιές δεν υποχωρούν/φεύγουν εύκολα, επιτίθενται πιο εύκολα αν ενοχληθούν/φοβηθούν και το δηλητήριό τους είναι πιο τοξικό από ό,τι άλλες εποχές του χρόνου.
Επίσης, να θυμάστε ότι όλα τα φίδια και φυσικά οι οχιές, παρά την αρνητική ατμόσφαιρα που τα περιβάλλει και τις φοβίες που τα αφορούν, είναι πολύτιμα για την ισορροπία των οικοσυστημάτων στα οποία συμμετέχουν και στο δηλητήριό τους −ας σημειωθεί ότι και τα μη δηλητηριώδη φίδια παράγουν δηλητήριο αλλά σε μικρότερες ποσότητες και δεν μπορούν να το διοχετεύσουν με το δάγκωμά τους− διαθέτουν ουσίες οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν από τη φαρμακευτική βιομηχανία και να γίνουν οροί ή φάρμακα για να σώσουν ζωές, πολύ περισσότερες μάλιστα από αυτές που φοβόμαστε ότι μπορεί να αφαιρέσουν ή αυτές που πραγματικά αφαιρούν (σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, από το 2000 έως και το 2014, 6 άνθρωποι πέθαναν από δάγκωμα οχιάς στην Ελλάδα, και αυτά λόγω βεβαρημένης υγείας).
