(Ματθ. ε΄ 14 – 13)
Σήμερα, η Αγία Εκκλησία μας εορτάζει την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο, που συγκροτήθηκε με απόφαση των ευσεβών βασιλέων Μαρκιανού και Πουλχερίας στη Χαλκηδόνα το 451 μ.Χ. Σκοπός της Συνόδου ήταν η αντιμετώπιση των κακοδοξιών του Νεστορίου και του Ευτυχή.
Ο Ευτυχής και οι ομοϊδεάτες του θεωρούσαν το ανθρώπινο σώμα αμαρτωλό και ανίερο, θεώρηση που έχει τις ρίζες της στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία. Στο πλατωνικό «Συμπόσιο» ο Θεός δεν έχει καμιά σχέση και ανάμειξη με τον άνθρωπο και το σώμα είναι υποδεέστερο της ψυχής. Ήταν αδύνατον για τον Ευτυχή ο Θεός να έχει ντυθεί την ανθρώπινη φύση και να τη διατηρεί. Γι’ αυτό και η θεότητα απορρόφησε την αμαρτωλή ανθρώπινη σάρκα. Έτσι γεννήθηκε ο Μονοφυσιτισμός.
Οι 630 Άγιοι Πατέρες της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, με πρόεδρο τον Πατριάρχη Κων/πόλεως Ανατόλιο, κατοχύρωσαν την ορθόδοξη διδασκαλία και το χριστολογικό δόγμα. Ο όρος που εκδόθηκε διακηρύττει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος Άνθρωπος με δύο φύσεις, θεία και ανθρώπινη, ενωμένες σε ένα πρόσωπο, χωρίς σύγχυση, διαίρεση, τροπή (αλλαγή) και διαχωρισμό. Η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος εξύψωσε και οριοθέτησε την ορθόδοξη ανθρωπολογία. Ο Χριστός προσλαμβάνει σάρκα χωρίς αμαρτία και τιμά το ανθρώπινο σώμα. Αυτό, ως δημιούργημα του Θεού, είναι ιερό, δεν καίγεται, δεν σκορπίζεται σαν στάχτη στη θάλασσα, αλλά αγιάζεται και το βλέπουμε αυτό στα ιερά λείψανα των αγίων!
Έτσι, ο χριστιανός δεν διακατέχεται από σωματοφοβία, ούτε υποτιμά το σώμα. Είναι για κείνον «ναός του Αγίου Πνεύματος» (Α’ Κορ. 6,19)
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της σημερινής ημέρας είναι από την «επί του όρους» ομιλία του Κυρίου. Αυτή η ομιλία του Χριστού είναι ο κώδικας της ατομικής και κοινωνικής ζωής των χριστιανών. Και όσοι δεν είναι χριστιανοί την διαβάζουν και τη μελετούν ως ένα κείμενο κοινωνικής και πολιτικής αγωγής.
Είπε ο Κύριος: « Σείς είστε το φως του κόσμου. Δεν μπορεί να κρυφτεί μια πόλη κτισμένη πάνω σε βουνό· ούτε ανάβουν το λυχνάρι και το βάζουν κάτω από τον μόδιο[1], αλλά πάνω στο λυχνοστάτη και φέγγει σ’ όλους όσοι είναι μες στο σπίτι. Έτσι να λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον πατέρα σας τον ουράνιο.
Μη νομίσετε ότι ήλθα να καταλύσω το Νόμο ή τους Προφήτες· δεν ήλθα να τον καταλύσω αλλά να τον ολοκληρώσω. Διότι σας βεβαιώνω μέχρι να καταστραφεί ο ουρανός και η γη, ένα ιώτα ή ένα γράμμα δεν πρόκειται να σβηστεί από το Νόμο, έως ότου γίνουν όλα. Όποιος λοιπόν καταλύσει μια από τις εντολές τις ελάχιστες και διδάξει τους ανθρώπους έτσι, στη βασιλεία των ουρανών θα ονομαστεί τιποτένιος· και όποιος θα τις τηρήσει και θα τις διδάξει, αυτός στη βασιλεία των ουρανών θα ονομαστεί μέγας».
Η ευαγγελική περικοπή καταδεικνύει τη διδασκαλία και το βίο των θεοφόρων πατέρων. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι Εκκλησία πατέρων. Πατέρες είναι οι κληρικοί και μοναχοί που έχουν ένα κοινό διπλό γνώρισμα. Την ορθοδοξία στην πίστη και την αγιοσύνη στο βίο τους. Είναι το φως του κόσμου. Είναι φάροι στο ταξίδι της ζωής. Είναι αστέρια άσβεστα και λαμπερόφωτα στο νοητό στερέωμα της πίστης. Είναι της Εκκλησίας τα απάτητα κάστρα και του παραδείσου τα μοσχομύριστα λουλούδια. Είναι τα ολόχρυσα στόματα του θείου Λόγου.
Η Ορθόδοξη διδαχή και η αγιοσύνη του βίου στην Εκκλησία δεν είναι θεωρία. Είναι πράξη και πείρα που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και αυτό είναι η παράδοση. Παράδοση είναι μετάδοση ζωής. Μια συνέχεια αδιάλειπτη δίχως διακοπή και κενό, γιατί ακριβώς η ζωή δεν έχει κενά. Το κενό και η διακοπή είναι ο θάνατος. Η Εκκλησία όμως δεν πεθαίνει ποτέ. Είναι ο Χριστός παρατεινόμενος στους αιώνες. Γράφει ο Παύλος στην προς Ρωμαίους: «Γνωρίζουμε ότι ο Χριστός αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς δεν πεθαίνει πια, ο θάνατος δεν έχει πλέον εξουσία πάνω Του» (Ρωμ. 6,9).
Με τις δύο παραβολικές εικόνες, ως πόλη που είναι πάνω στο βουνό και δεν μπορεί να κρυφτεί και ως το λύχνο που δεν τοποθετείται κάτω από σκεύος, διότι έτσι χάνει το λόγο της ύπαρξής του, αλλά στο λυχνοστάτη για να φωτίζει γύρω του, ο Χριστός ορίζει ποια είναι η θέση των αγίων Πατέρων αλλά και όλων ανεξαιρέτως των χριστιανών. Η θέση τους δεν είναι μόνο να φαίνονται αλλά και να φαίνουν. Λέει ο απόστολος Παύλος στην προς Φιλιππησίους επιστολή «… ακατηγόρητοι και ατραυμάτιστοι, παιδιά του Θεού αψεγάδιαστα, μέσα σε μια γενεά στραβή και ανάποδη, που ανάμεσά τους είσαστε εσείς σαν φωτεινές πηγές στον κόσμο» (Φιλιπ. 2,15).
Τέτοια φωτεινή πηγή, που είχε πίστη στο Χριστό και αγιοσύνη βίου, ήταν ο εκατόνταρχος της προηγούμενης Κυριακής. Εθνικός μεν αλλά δεχόταν αδιαπραγμάτευτα την θεότητα του Ιησού. Ειδωλολάτρης αλλά ταπεινός με αίσθηση αμαρτωλότητας που δεν μπορεί να δεχθεί το Χριστό στο σπίτι του, έχοντας ανιδιοτελή αγάπη ακόμα και για τον υπηρέτη του.
Ο Φαρισαίος όμως της παραβολής Τελώνου και Φαρισαίου ενώ είχε γνώση και εφαρμογή του Νόμου δεν είχε αγιοσύνη βίου. Ήταν υπερόπτης και φιλάρεσκος. Έβλεπε μόνο έναν σωστό απέναντι στο Θεό. Και αυτόν τον έβλεπε μόνο μέσα στον καθρέπτη. Γιαυτό δεν εκτιμήθηκε καθόλου από το Χριστός το ότι γνώριζε και εφάρμοζε το Νόμο.
Χρειαζόμαστε δύο φτερούγες για να πετάξουμε. Την ορθή πίστη και την ορθή ζωή. Την ορθοδοξία και την ορθοπραξία. Αν πιστεύεις ορθά και δεν ζεις σωστά περιστρέφεσαι γύρω από τον εαυτό σου. Αν ζεις σωστά και πιστεύεις εκ πεποιθήσεως λάθος, πάλι περιστρέφεσαι αντιστρόφως γύρω από το εγώ σου.
Φως και αγιοπνευματικές εμπειρίες να είναι ο βίος μας. Φως για να φωτιζόμαστε. Φως για να φωτίζουμε. Όπως το κερί, τρώει τον εαυτό του και φωτίζει τον περιβάλλοντα χώρο. Κεριά αναμμένα στο μανουάλι του ουρανού. Κεριά αναμμένα στην καρδιά του Χριστού μας. Αμήν.
[1] Μόδιος: αρχαίο ρωμαϊκό μέτρο χωρητικότητας υγρών, αλλά και ξηρών καρπών και ειδικότερα των σιτηρών. Η περιεκτικότητά του ισοδυναμούσε προς το 1/6 του ελληνικού μέδιμνου που ήταν 8.7 λίτρα.
