Συχνά, μέσα στην ένταση της καθημερινότητας, υιοθετούμε συνήθειες που θεωρούμε αθώες, οι οποίες όμως λειτουργούν σωρευτικά και προκαλούν σταδιακή φθορά στην όρασή μας.
Δείτε ποιες είναι αυτές αλλά και τι πρέπει να προσέξετε για να προστατέψετε τα μάτια σας μακροπρόθεσμα.
1. Ασταμάτητη χρήση οθονών
Είτε πρόκειται για την οθόνη του υπολογιστή στο γραφείο είτε για το scrolling στο κινητό, δυστυχώς περνάμε πολύ μεγάλο μέρος της ημέρας κοιτάζοντας μια ψηφιακή πηγή φωτός. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ίδιο το φως, αλλά ο τρόπος που αντιδρά το σώμα μας: όταν εστιάζουμε σε μια οθόνη, ο ρυθμός που ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας (βλεφαρισμός) μειώνεται σημαντικά.
Αυτή η ασυνείδητη συνήθεια στεγνώνει το δακρυϊκό φιλμ που προστατεύει το μάτι. Το αποτέλεσμα είναι η λεγόμενη «ψηφιακή κόπωση των ματιών» (Digital Eye Strain), η οποία εκδηλώνεται με έντονη ξηροφθαλμία, τσούξιμο, κοκκίνισμα και θολή όραση στο τέλος της ημέρας.
Τι να κάνετε: Κάθε μισή περίπου ώρα, κάντε ένα διάλειμμα 20 δευτερολέπτων και κοιτάξτε κάτι που βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον 6 μέτρων – αυτή η κίνηση αναγκάζει το μάτι να εστιάσει αλλού και να βλεφαρίσει φυσικά!
2. Παράλειψη γυαλιών ηλίου (Ακόμα και με συννεφιά)
Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε συνδέσει τα γυαλιά ηλίου αποκλειστικά με το καλοκαίρι και την έντονη ηλιοφάνεια. Ωστόσο, η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) είναι εξίσου παρούσα και τις συννεφιασμένες μέρες του χειμώνα, καθώς τα σύννεφα δεν έχουν τη δυνατότητα να την μπλοκάρουν.
Η χρόνια έκθεση των ματιών στις ακτίνες UV χωρίς προστασία προκαλεί σοβαρές βλάβες: μπορεί να επιταχύνει την εμφάνιση καταρράκτη, να προκαλέσει εγκαύματα στον κερατοειδή (φωτοκερατίτιδα) και να οδηγήσει σε πρόωρη γήρανση των ιστών στο πίσω μέρος του ματιού, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο για εκφύλιση ωχράς κηλίδας.
Τι να κάνετε: Μετατρέψτε τα γυαλιά ηλίου σε απαραίτητο αξεσουάρ κάθε φορά που βγαίνετε από το σπίτι και βαιωθείτε ότι οι φακοί τους φέρουν την ένδειξη UV400, η οποία εγγυάται 100% απορροφητικότητα ενάντια στις βλαβερές ακτίνες.
3. Κακή διατροφή και έλλειψη αντιοξειδωτικών
Μια διατροφή γεμάτη επεξεργασμένα τρόφιμα όπως ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά στερεί από τα μάτια τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για να αμυνθούν ενάντια στο οξειδωτικό στρες και τη φυσική φθορά του χρόνου.
Τα μάτια μας έχουν ανάγκη από συγκεκριμένες βιταμίνες και αντιοξειδωτικά στοιχεία (όπως η λουτεΐνη, η ζεαξανθίνη και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα) για να διατηρούν ανέπαφα τα κύτταρά τους και να εξασφαλίζουν τη σωστή αιμάτωση των ευαίσθητων ιστών τους.
Τι να κάνετε: Εμπλουτίστε τη διατροφή σας με «χρώμα». Τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο), τα λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλες) και οι κρόκοι των αυγών λειτουργούν ως φυσική ασπίδα προστασίας για την όραση.
4. Τρίψιμο των ματιών
Όταν νιώθουμε τα μάτια μας κουρασμένα, στεγνά ή όταν υποφέρουμε από κάποια εποχιακή αλλεργία, η πρώτη αυθόρμητη κίνηση είναι να τα τρίψουμε έντονα με τα χέρια μας. Αν και προσφέρει μια στιγμιαία ανακούφιση, αυτή η συνήθεια κρύβει σοβαρούς κινδύνους.
Η μηχανική πίεση που ασκείται με τα δάχτυλα μπορεί να σπάσει τα μικροσκοπικά και ευαίσθητα αιμοφόρα αγγεία στην επιφάνεια του ματιού, προκαλώντας κοκκινίλες. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι το χρόνιο και έντονο τρίψιμο μπορεί να λεπτύνει και να παραμορφώσει το σχήμα του κερατοειδούς χιτώνα, οδηγώντας σε μια σοβαρή πάθηση που ονομάζεται κερατόκωνος. Επιπλέον, μεταφέρει άμεσα εκατομμύρια μικρόβια από τα χέρια στα μάτια.
Τι να κάνετε: Αν νιώθετε φαγούρα ή ξηρότητα, αντισταθείτε στον πειρασμό να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας. Προτιμήστε τη χρήση τεχνητών δακρύων για να ξεπλύνετε και να ανακουφίσετε το μάτι με ασφάλεια.
Μην ξεχνάτε ότι πολλές από τις βλάβες που προκαλούνται από τις καθημερινές μας συνήθειες δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές, καθώς αναπτύσσονται σταδιακά στο πίσω μέρος του ματιού γι’ αυτό και ο τακτικός έλεγχος είναι εξαιρετικά σημαντικός.
Όταν εμφανίζονται τέτοιες σοβαρές επιπλοκές, η σύγχρονη οφθαλμολογία επιστρατεύει εξειδικευμένες θεραπείες, όπως επιβεβαιώνει και αυτή η μελέτη για την ωχρά κηλίδα, που σημαίνει ότι μια ετήσια επίσκεψη στον οφθαλμίατρο για έλεγχο και βυθοσκόπηση μπορεί να εντοπίσει τις μικροφθορές στο εσωτερικό του ματιού πολύ πριν προλάβουν να επηρεάσουν την καθημερινή μας όραση!
