Αφορμή της σημερινής μας επικοινωνίας είναι η υποχρέωση και η ανάγκη να αποτυπωθεί η ομορφιά του δήμου μας αυτές τις μέρες. Έχουμε ευθύνη την σπουδαία παράδοση μας, να την μεταφέρουμε ευλαβικά και με σεβασμό στην επόμενη γενιά και την υποχρέωση να κάνουμε γνωστό σε όλο τον κόσμο πως η Εορδαία δεν είναι μόνο «το γκρίζο» και η ΔΕΗ.
Η Εορδαία είναι το όμορφο αστικό της κέντρο «η πόλη του φωτός» η Πτολεμαΐδα μας, είναι τα γραφικά τοπικά της διαμερίσματα, είναι ένα υπέροχο πολιτισμικό μωσαϊκό ένας όμορφος προορισμός.
Είναι βέβαια δύσκολο να μεταφέρω στο χαρτί ή στην οθόνη σας, με λέξεις την ευωδιαστή μυρωδιά του γλυκάνισου που έχει κατακλίσει στα καζάνια και την περιοχή μας από τις αρχές Νοεμβρίου, εκεί που «συναγωνίζονται» με τις κρυφές συνταγές της απόσταξης του τσίπουρου, οι μερακλήδες και στήνονται από το πουθενά τρικούβερτα γλέντια .
Πώς να περιγράψεις κάποιος τα χρώματα με τα όποια γεμίζει τους δρόμους, ο αρχαιοπρεπής χορός των «Μωμόγερων»; Το γλέντι που στήνουν στο πρώτο καρναβάλι της χρονιάς οι «Γκέγκηδες» , «οι Κοκόνες» και οι «Τσολιάδες»; Είναι δύσκολο να μεταφέρεις στο χαρτί τους ήχους από τα «Κόλιαντα» και τη θέρμη της φωτιάς του ανάβει στις πλατείες των χωριών.
Ο Δήμος Εορδαίας μπορεί να γίνει ένας χριστουγεννιάτικος προορισμός, αφού κατ΄ αρχάς έχει ένα σπουδαίο συγκριτικό πλεονέκτημα, τη ζεστή φιλοξενία των ανθρώπων του τόπου μας. Η Εορδαία μπορεί να προσφέρει αυτές τις μέρες έναν εναλλακτικό τρόπο διασκέδασης, ψυχαγωγίας και γιατί όχι γνώσης.
Ξεκινώντας από την Πτολεμαΐδα, με επίκεντρο τους εμπορικούς της πεζοδρόμους, που είναι από τους καλύτερους στην βόρεια Ελλάδα. Τα καταστήματα διασκέδασης όπου οι επιχειρηματίες του χώρου, έχουν φροντίσει να παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες και φυσικά το Παλαιοντολογικό Μουσείο του οποίου τα εκθέματα είναι μοναδικά.
Αφήνοντας την Πτολεμαΐδα έχεις μπροστά σου, σε μια έκταση 707 τετραγωνικών χιλιομέτρων να ξετυλίγονται ήθη και έθιμα που έρχονται από την αρχαιότητα. Ένα όμορφο πολύχρωμο γαϊτανάκι πολιτισμού και παράδοσης ξεκινάει από το Μουρίκι και φτάνει ως το Βέρμιο και την Αγία Παρασκευή.
«ΚΟΛΙΑΝΤΑ»
Το έθιμο έχει κυρίως δυο ερμηνείες. Η μία κάνει λόγο για “Κόλιαντα Μπάμπω” που σημαίνει “καλά νέα γιαγιά” θέλοντας τα παιδιά να μεταφέρουν το χαρμόσυνο μήνυμα του ερχομού του Θεανθρώπου. Η δεύτερη ερμηνεία έχει δραματικό χαρακτήρα κάνοντας λόγο για “κόλιατ μπαμπω” που σημαίνει “σφάζουν γιαγιά ”και συμβολίζει τον Ιωσήφ, ο οποίος χτυπούσε τις πόρτες των σπιτιών για να βρουν προστασία με την Μεγαλόχαρη από τον διωγμό και την σφαγή του Ηρώδη. Σύμβολο του εθίμου η φωτιά ,η οποία εξαγνίζει το καλό από το κακό.
Προ παραμονή λοιπόν των Χριστουγέννων ανάβουν μεγάλες φωτιές στις πλατείες των χωριών Αναρράχης, Ερμακιάς , Φούφα , Περδίκκα και στον Οικισμό της Καρδιάς, με κρασί παραδοσιακές ορχήστρες και εδέσματα στήνεται γλέντι μέχρι το πρωί .
«Γκέγκηδες» και «Κοκόνες»
Η υποδοχή του νέου χρόνου στην Τοπική Κοινότητα Εμπορίου κρατάει 3 μέρες! Στην πλατεία του χωριού προπαραμονή υποδεχόμαστε τους ζουρνάδες που θα είναι η μουσική συνοδεία για τους «Γκέγκηδες» και τις «Κοκόνες» και δεν θα σταματήσουν λεπτό!
Παραμονή πρωτοχρονιάς οι μικροί «Γκέγκηδες» ηλικίας έως 19 ετών, με την συνοδεία ζουρνάδων επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού ψάλλοντας παραδοσιακά κάλαντα για την έλευση του νέου χρόνου και καταλήγουν στην πλατεία. Στην συνεχεία παραδίδουν τα σκήπτρα στους μεγαλύτερης ηλικίας «Γκεγκηδες» οι όποιοι συνεχίζουν το γλέντι έως την Πρώτη του νέου έτους έχοντας καλυμμένα τα πρόσωπα τους με μάσκες.
Την πρωτοχρονιά ανήμερα, μετά την εκκλησιά, στην πλατεία του χωριού οι «Γκεγκηδες και τις Κοκονες» σερβίρουν δωρεάν κρασί, τσίπουρο, μεζέδες και μελομακάρονα για το καλό της χρονιάς. Το πρώτο καρναβάλι της χρονιάς ξεκινάει με συνοδεία από αυτοσχέδια άρματα που σατιρίζουν την εποχή μας, ο επισκέπτης πρέπει να συμμετέχει ενεργά διαφορετικά θα βρεθεί μέσα στο βαρέλι με το κρύο νερό!
«Σούρβα» και «Τσολιάδες»
Αντίστοιχα την πρωτοχρονιά στην Τοπική Κοινότητα Αναρράχης, αναβιώνει το έθιμο «Σούρβα» που χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι πρώτοι Χριστιανοί έκαναν εκδηλώσεις με συμβολικό χαρακτήρα. Ετοίμαζαν αυτοσχέδιες στολές και σατίριζαν τις καταστάσεις της εποχής. Οι νέοι του χωριού ντύνονται με παραδοσιακές φορεσιές και καλωσορίζουν τον νέο έτος χορεύοντας παραδοσιακούς χορούς και γίνεται παρέλαση με άρματα με συνοδεία ζουρνάδων και γλέντι μέχρι πρωίας.
«Μωμόγεροι»
Στις Τοπικές Κοινότητες Καρυοχωρίου και Κομνηνών ξεχύνεται η πολύχρωμη πομπή των «μωμόγερων» με τις παράξενες ενδυμασίες και την αρχαιοελληνική χορογραφία, περιδιαβαίνει τα σπίτια σκορπώντας το κέφι, σατιρίζοντας πρόσωπα και καταστάσεις με την συνοδεία παραδοσιακών οργάνων. Με τη σάτιρα, τον χορό και το τραγούδι, υπενθυμίζουν τη δύναμη της ελεύθερης συλλογικής έκφρασης.
Το δρώμενο αυτό στους δρόμους, στις πλατείες και στις αυλές των σπιτιών, έχει στοιχεία αρχαίου διθυράμβου και σύγχρονου θεάτρου δρόμου, συμμετέχουν ο κορυφαίος Μωμόγερος, η θεατρική ομάδα, οι χορευτές και οι μουσικοί. Οι ευχές που δίνονται είναι «υίαν και ευλογίαν και καλιχρονίαν και αρνικά παιδιά και θελκά μουσκάρια».
Οι εορταστικές εκδηλώσεις ολοκληρώνονται φυσικά στις 6 Γενάρη με τη ρίψη του Τιμίου Σταυρού και τον αγιασμό των υδάτων σε όλο το δήμο.
Όποιος επισκεφτεί έστω για μια φορά την Εορδαία παίρνει μαζί του εικόνες, ήχους , μυρωδιές, μνήμες και την ανιδιοτελή αγάπη και φιλοξενία των κατοίκων της. Αυτός ο τόπος θέλει μια προσεκτική προβολή για να αλλάξει η λαθεμένη εικόνα που υπάρχει. Δεν του ταιριάζουν οι προχειρότητες και δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλοθι και δικαιολογίες.
Χρέος μας είναι να δώσουμε μια αφορμή για επίσκεψη στην Εορδαία. Αρκεί να έρθει κάποιος έστω μια φορά στον τόπο μας και το μόνο σίγουρο είναι πως θα θέλει να επιστρέφει.
