Αλλαγές επήλθαν με την με τον νόμο 4646/2019 στον κώδικα φορολογικής διαδικασίας και συγκεκριμένα στο άρθρο 50 που προβλέπεται η αλληλέγγυα ευθύνη των διοικούντων νομικά πρόσωπα. Οι αλλαγές είναι προς το συμφέρον των διοικούντων νομικά πρόσωπα. Οι κατά γενική ομολογία δικαιότερες ρυθμίσεις λύνουν προβλήματα που ταλαιπωρούν – αδίκως – πολύ κόσμο.
Έτσι τίθενται προϋποθέσεις στην αλληλέγγυα ευθύνη και οι διοικούντες νομικά πρόσωπα δεν ευθύνονται αδιακρίτως αλλά μόνον αν συντρέχουν σωρευτικά τρεις βασικές προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, τα πρόσωπα, που είναι εκτελεστικοί πρόεδροι, διευθυντές, γενικοί διευθυντές, διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι, εντεταλμένοι στη διοίκηση και εκκαθαριστές των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων, καθώς και τα πρόσωπα που ασκούν εν τοις πράγμασι τη διαχείριση ή διοίκηση νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα για την πληρωμή του φόρου εισοδήματος, παρακρατούμενου φόρου, κάθε επιρριπτόμενου φόρου, Φόρου Προστιθέμενης Αξίας και του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, που οφείλονται από αυτά τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες, ανεξάρτητα από τον χρόνο βεβαίωσής τους, ως και για τους τόκους, πρόστιμα, προσαυξήσεις και οποιεσδήποτε διοικητικές χρηματικές κυρώσεις επιβάλλονται επ’ αυτών, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι κατωτέρω προϋποθέσεις:
α. τα ανωτέρω πρόσωπα είχαν μια από τις ανωτέρω ιδιότητες είτε κατά τη διάρκεια λειτουργίας του νομικού προσώπου είτε κατά τον χρόνο λύσης, διάλυσης ή συγχώνευσής του είτε κατά τη διάρκεια της εκκαθάρισης του νομικού προσώπου,
β. οι οφειλές κατέστησαν ληξιπρόθεσμες κατά τη διάρκεια της θητείας τους υπό κάποια εκ των ανωτέρω ιδιοτήτων με την επιφύλαξη των επόμενων εδαφίων. Αν οι οφειλές διαπιστώνονται μετά από έλεγχο, ως αλληλεγγύως υπεύθυνα πρόσωπα κατά την έννοια της παραγράφου αυτής νοούνται μόνο τα πρόσωπα στα οποία συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις των στοιχείων α΄ και γ΄ κατά το φορολογικό έτος ή την περίοδο στην οποία ανάγονται οι οφειλές αυτές. Σε περίπτωση που οι υπό παρ. 1 φορολογικές οφειλές έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση, η αλληλέγγυα ευθύνη βαραίνει και τα πρόσωπα στα οποία συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις των στοιχείων α΄ και γ΄ κατά τον χρόνο που κάθε δόση της ρύθμισης κατέστη ληξιπρόθεσμη ή η ρύθμιση απωλέσθηκε. Για τα ποσά των τόκων, των προσαυξήσεων, των προστίμων και των λοιπών χρηματικών κυρώσεων, η αλληλέγγυα ευθύνη βαραίνει τα πρόσωπα που είναι αλληλεγγύως υπεύθυνα για την κύρια οφειλή επί της οποίας υπολογίζονται και επιβάλλονται τα ποσά αυτά,
γ. οι εν λόγω οφειλές δεν καταβλήθηκαν ή δεν αποδόθηκαν στο Δημόσιο από υπαιτιότητα των ανωτέρω προσώπων. Το βάρος απόδειξης για την μη ύπαρξη υπαιτιότητας, φέρουν τα υπό παρ.1 πρόσωπα. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων δύνανται να ορίζονται ενδεικτικά περιπτώσεις έλλειψης υπαιτιότητας.
Είναι σπουδαίο, ότι εισάγεται ως προϋπόθεση, η «έλλειψη υπαιτιότητας», αν και ήδη υπήρχε αλλά δεν εφαρμοζόταν, αφού μέχρι πρότινος, από την δικαστηριακή πρακτική, αντιμετωπίζαμε, ως δικηγόροι, την μόνιμη επωδό: αφού ήσουν «διοικητής» – υπεύθυνος, έχεις και την ποινική ευθύνη. Καίτοι τα πλημμελήματα τελούνται με δόλο, σπανίως, ερευνόνταν ο δόλος των προσώπων αν και αποτελεί συστατικό στοιχείο τελέσεως του αδικήματος. Με ενδιαφέρον αναμένεται η έκδοση της απόφασης με την οποία θα προβλέπονται ενδεικτικές περιπτώσεις έλλειψης υπαιτιότητας, αν και κατά την άποψη μου, δεν χρειάζεται να εκδοθεί, αφού αυτό είναι έργο των δικαστών. Η, έστω και ενδεικτική, περιπτωσιολογία έλλειψης υπαιτιότητας, θα οδηγήσει στην συγκεκριμενοποίηση της, όπως συνήθως συμβαίνει.
Ηλίας Σιδέρης
Δικηγόρος Αθηνών, MBA
