Ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες η συγκομιδή του κρόκου, στην περιοχή της Κοζάνης. Φέτος είναι μία καλή χρονιά και σίγουρα καλύτερη από πέρυσι, εκτιμά ο πρόεδρος του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, Νίκος Πατσιούρας.
Για έναν μήνα, από τα μέσα Οκτωβρίου έως τα μέσα Νοεμβρίου, περίπου 950 οικογένειες ή 50 οικογένειες περισσότερες από πέρυσι, ρίχτηκαν και φέτος στη μάχη της συγκομιδής του χρυσαφιού της ελληνικής γης, όπως ονομάζεται ο κρόκος, στα κροκοπαραγωγά χωριά, Κρόκο, Άνω Κώμη, Κάτω Κώμη, Αγία Παρασκευή, Καρυδίτσα, Λευκοπηγή, Πετρανά , κ. ά., συλλέγοντας ένα – ένα τα πολύτιμα στίγματα του πανέμορφου λουλουδιού και τα αποξηραίνουν προσεκτικά για να γίνουν τα βαθυκόκκινα λεπτά νήματα. Χρειάζονται 50.000 περίπου στίγματα για να προκύψουν 100 γραμμάρια κόκκινου κρόκου. Ο κρόκος ή η ελληνική ζαφορά (saffron) όπως συνήθως λέγεται, ανήκει στην καλύτερη ποιότητα σαφράν στον κόσμο.
Η καλλιέργεια του κρόκου παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς μπαίνουν σ’ αυτή κάθε χρόνο περί τις 50 νέες οικογένειες και αυξάνονται και τα στρέμματα περίπου κατά 500 ετησίως. Έτσι φέτος καλλιεργούνται 5.000 στρέμματα στα προαναφερόμενα χωριά, έναντι 4.500 πέρυσι, ενώ πριν από δέκα χρόνια δεν ξεπερνούσαν τα 2.000 στρέμματα. Η παραγωγή ανήλθε πέρυσι σε 3.300 κιλά, με προοπτική ίσως μιας μικρής αύξησης φέτος. Η τιμή του κόκκινου χρυσού ανά κιλό είναι 1.430 ευρώ για τον βιολογικό κρόκο και 1.330 για τον συμβατικό, αποτελώντας ένα πολύ καλό συμπληρωματικό εισόδημα για τις οικογένειες που ασχολούνται με την καλλιέργεια του κρόκου.
Από την πλευρά της η διοίκηση του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών αναζητεί μονίμως νέες αγορές για τη διάθεση του φημισμένου ελληνικού σαφράν. Πριν από λίγες ημέρες βρέθηκε στο Μιλάνο, όπου είχε επαφές με υποψήφιους αγοραστές, ευελπιστώντας ότι θα κλείσει μία καλή συμφωνία για τη διάθεση μεγάλης ποσότητας. Οι επαφές θα συνεχιστούν και ίσως οριστικοποιηθεί η συμφωνία την επόμενη εβδομάδα, οπότε οι ενδιαφερόμενοι από το Μιλάνο θα επισκεφτούν την Κοζάνη. Καταναλώτριες χώρες κρόκου είναι οι: Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Η.Π.Α., Ελβετία, Αγγλία, Γερμανία, Σκανδιναβικές και Κάτω Χώρες, Ιαπωνία και Κίνα.
Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή και πολύτιμα μπαχαρικά των αρχαίων πολιτισμών, για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές του ιδιότητες.
Η Κλεοπάτρα το χρησιμοποιούσε στα καλλυντικά της, οι αρχαίοι Φοίνικες στις προσφορές τους στη θεά Αστάρτη, ο Όμηρος το αναφέρει στα κείμενά του ενώ το συναντάμε ακόμη και στην Παλαιά Διαθήκη.
Ο κρόκος σήμερα διατίθεται, κατά κανόνα, με τη μορφή ευλύγιστης, χαλαρής, ελαστικής και υγροσκοπικής μάζας από ολόκληρα νήματα που προέρχονται από τα αποξηραμένα στίγματα των λουλουδιών του Crocus Sativus Linneaus ή με τη μορφή σκόνης ύστερα από άλεσμα των κόκκινων νημάτων του.
Στο εμπόριο ο εδώδιμος κρόκος διακρίνεται βασικά με τα ονόματα της περιοχής από την οποία παράγεται, πράγμα που αποτελεί και την πρώτη χονδρική ποιοτική του κατάταξη, αφού όλοι οι αγοραστές γνωρίζουν την ποιοτική κατάσταση του προϊόντος κάθε περιοχής. Ο ελληνικός κρόκος διατίθεται στο εμπόριο ως ΚΡΟΚΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ. Ανεξάρτητα όμως με την παραπάνω διάκριση του κρόκου, η ποιότητά του εξωτερικά προσδιορίζεται από το χρώμα, το άρωμα και το μέγεθος των στιγμάτων.
Ο κρόκος εμφανίζεται με πολλές και ποικίλες χρησιμότητες. Χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική, ζαχαροπλαστική, μαγειρική, τυροκομία, μακαρονοποιία, ποτοποιία, ακόμα δε και στην ζωγραφική. Οι βυζαντινοί ζωγράφοι τον χρησιμοποιούσαν αρκετά.
Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται σαν τέλειο εμμηναγωγό, άριστο στομαχικό, σαν αντισπασμωδικό και διεγερτικό. Από πολλούς ειδικούς υποστηρίζεται ότι καταπραΰνει τους πόνους των νεφρών, σε μικρές δόσεις, διεγείρει την όρεξη και κυρίως διευκολύνει την πέψη. Ακόμη περιορίζει τις γαστραλγίες, τον υστερισμό, τους σπασμούς, τον κοκίτη και τους νευρικούς κωλικούς. Εξωτερικά χρησιμοποιείται στο γιάτρεμα σπυριών, φλεγμονών και στις παθήσεις κυρίως του στήθους.
Γεγονός είναι ότι από την αρχαιότητα ακόμη δινόταν στον κρόκο αφροδισιακές ιδιότητες. Πολλοί συγγραφείς, η μυθολογία μας αλλά και αυτή η Παλαιά Διαθήκη, συνδέουν τον κρόκο με τον έρωτα και την γονιμότητα.
Σήμερα σε όλες τις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες και ιδιαίτερα της Ευρώπης, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε μεγάλη έκταση σαν άρτυμα (μπαχαρικό) στα διάφορα φαγητά. Στην Ινδία εξακολουθεί να χρησιμοποιείται και σαν θυμίαμα κατά τις θρησκευτικές τους τελετές.
Ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης από το 1997 έχει αποκτήσει πιστοποιητικό διασφάλισης ποιότητας ISO 9001 και έχει αναπτύξει πιστοποιημένη βιολογική καλλιέργεια κρόκου. Στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτήριο με σύγχρονες εγκαταστάσεις μεταξύ των οικισμών Kρόκου – Καρυδίτσας.
