Του Μιχαήλ Γ. Τρίτου
Αναπλ. καθηγητού Α.Π.Θ
«Με πόνο ψυχής και ιερή αγανάκτηση παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό τη βάναυση καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κυρίως της θρησκευτικής ελευθερίας στο πρόσωπο του Αρχιεπισκόπου Αχριδών και Μητροπολίτου Σκοπίων κ. Ιωάννου.
Ο εν λόγω Ιεράρχης καταδικάσθηκε σε 18μηνη φυλάκιση από τα ποινικά δικαστήρια των Σκοπίων, επειδή είχε το θάρρος να διακηρύξει ότι η Εκκλησία των Σκοπίων είναι σχισματική, αφού περιφρονεί βασικές αρχές τής ορθοδόξου Εκκλησιολογίας και προτάσσει εθνοφυλετικές σκοπιμότητες. Για την επίλυση του προβλήματος πρότεινε την επανένταξη της Εκκλησίας των Σκοπίων στη Μητέρα Εκκλησία
της Σερβίας, από την οποία το 1968 πραξικοπηματικά και βίαια απεσκίρτησε.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αχριδών και Μητροπολίτης Σκοπίων Ιωάννης (Vlaniskoski) γεννήθηκε την 28η Φεβρουαρίου του 1966 στα Βιτώλια (Μοναστήρι), όπου τελείωσε με άριστα το Γυμνάσιο και το μαθηματικό Λύκειο. Μετά την εκπλήρωση της στρατιωτικής του θητείας φοίτησε στο Τμήμα Μηχανικών του Πανεπιστημίου των Σκοπίων. Στη συνέχεια φοίτησε στη Θεολογική Σχολή του Βελιγραδίου, όπου έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στον Τομέα της Συστηματικής Θεολογίας.
Το 1995 ήρθε στην Ελλάδα για να εκπονήσει διδακτορική διατριβή στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ με θέμα: «Η ενότης της Εκκλησίας και τα σύγχρονα εκκλησιαστικά προβλήματα». Την 7η Φεβρουαρίου 1998 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και την 19η Ιουλίου 1998 Επίσκοπος με τον τίτλο της πάλαι ποτέ διαλαμψάσης Επισκοπής Ντρεμβίστας (Dremvitski).:
Τοποθετήθηκε ως Βικάριος Επίσκοπος της Επαρχίας Πρεσπών και Πελαγονείας. Την 10η Νοεμβρίου 2000 εκλέχθηκε Μητροπολίτης Βέλεσκυ-Ποβαντάρσκυ (Βελεσσών και Παραβαρδαρείου). Την 23η Σεπτεμβρίου 2002 ορίστηκε από τη σερβική Ορθόδοξο Εκκλησία Έξαρχος της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος και την 25η Δεκεμβρίου 2003 Πρόεδρος της σχηματισθείσης Ιεράς Συνόδου της Αρχιεπισκοπής αυτής. Πρόσφατα το Πατριαρχείο της Σερβίας του έδωσε τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου Αχρίδος και Μητροπολίτου Σκοπίων με την εντολή να εκλέξει και να χειροτονήσει νέους Αρχιερείς για την αυτόνομη αυτή Εκκλησία.
Το μαρτύριο του Αρχιεπισκόπου Ιωάννου άρχισε την 21η Ιουνίου 2002, όταν η Ιερά Σύνοδος της σχισματικής Εκκλησίας των Σκοπίων απέρριψε την συμφωνία του Νις (17 Μαΐου 2002), η οποία έδιδε λύση στο υφιστάμενο πρόβλημα.
Ο τότε Μητροπολίτης Βέλεσκυ Ιωάννης διεφώνησε με την απόφαση της Συνόδου της σχισματικής Εκκλησίας των Σκοπίων και επανέφερε τη Μητρόπολή του στους κόλπους της Μητρός Εκκλησίας της Σερβίας, η οποία τον δέχθηκε σε λειτουργική και Κανονική κοινωνία.
Η σχισματική Εκκλησία των Σκοπίων επελήφθη του θέματος και στη συνεδρία της 6ης Ιουλίου 2002 κήρυξε έκπτωτο τον Ιωάννη. Τον εξέβαλε βίαια από το μητροπολιτικό Μέγαρο και τη Μονή Αγίου Γεωργίου Νεγότινο, όπου είχε εγκατασταθεί προσωρινά με τους μοναχούς του.
Σ’ αυτή την αντικανονική πράξη της σχισματικής Εκκλησίας των Σκοπίων αντέδρασε η Ιερά Σύνοδος της σερβικής Εκκλησίας, η οποία την 23η Σεπτεμβρίου 2002 κατέστησε τον Ιωάννη Έξαρχο του Πατριαρχείου της Σερβίας στα Σκόπια. Στο ίδιο έγγραφο το Πατριαρχείο της Σερβίας κατηγορεί την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας των Σκοπίων και τα κρατικά όργανα για την -απάδουσα στους Ιερούς Κανόνες και τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα- άσκηση βίας σε βάρος του Μητροπολίτου Ιωάννου.
Νέα κρίση προέκυψε στο υφιστάμενο πρόβλημα την 20ήν Ιουλίου 2003, όταν ό Μητροπολίτης Ιωάννης, ενώ τελούσε το μυστήριο του βαπτίσματος στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Βιτωλίων, η Αστυνομία τον συνέλαβε. Τον προφυλάκισε για πέντε ημέρες και με την κατηγορία της αυθαιρέτου εισόδου στο Ναό τον οδήγησε σε δίκη την 31η Οκτωβρίου 2003. Το δικαστήριο του επέβαλε ποινή ενός έτους φυλάκιση με αναστολή δύο ετών, υπό την προϋπόθεση ότι στο διάστημα αυτό δεν θα υποπέσει σε παρεμφερές αδίκημα. Εναντίον της αποφάσεως ασκήθηκε έφεση.
Την 23η Μαΐου 2003 ή σερβική Εκκλησία, στην προσπάθειά της να βοηθήσει στην επίλυση του εκκλησιαστικού προβλήματος των Σκοπίων σε Κανονικές εκκλησιολογικές βάσεις, ύστερα από πρόταση του Εξάρχου Αχρίδος Ιωάννου, εξέλεξε δύο βοηθούς Επισκόπους, τους αρχιμανδρίτες Ιωακείμ και Μάρκο.
Η κατάσταση αντί να εκτονωθεί, δυστυχώς, επιδεινώθηκε επικίνδυνα, λόγω της αδιαλλαξίας της σχισματικής Εκκλησίας. Την Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2004 κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας εισήλθαν οι Αστυνομικοί και συνέλαβαν τον Αρχιεπίσκοπο Ιωάννη και τους παρευρισκόμενους Αρχιερείς, Ιερείς, μοναχούς, μοναχές και λαϊκούς. Όλοι αφέθησαν ελεύθεροι, πλην του Μητροπολίτου Ιωάννου, ο οποίος προφυλακίσθηκε για είκοσι ημέρες με την κατηγορία της αναζωπυρώσεως θρησκευτικού και εθνικού μίσους. Ο Σεβασμιώτατος άσκησε έφεση και αφέθη ελεύθερος την 30ήν Ιανουαρίου 2004. Στο διάστημα της προφυλακίσεώς του Μητροπολίτου Ιωάννου η σχισματική Εκκλησία προέβη σε διωγμό εναντίον των μοναχών και μοναζουσών, τους οποίους απέβαλε από τις Μονές της μετανοίας τους. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι μοναχές και οι μοναχοί φιλοξενούνται σε φιλικές κατοικίες στην πόλη των Σκοπίων.
Σοβαρή εμπλοκή στο όλο ζήτημα είχαμε την 20ή Φεβρουαρίου 2004, όταν πέντε τρομοκράτες αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν τα μέλη της Ιεράς Συνόδου της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος, τα οποία πριν λίγες ώρες είχαν συνεδριάσει στην υπό ανέγερση Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου Βιτωλίων. Επειδή δεν μπόρεσαν να συλλάβουν τους Επισκόπους, κακοποίησαν τις μοναχές, έκλεψαν ιερά αντικείμενα και πυρπόλησαν τη Μονή.
Τον περασμένο Μάιο η Σερβική Ορθόδοξος Εκκλησία κήρυξε αυτόνομη την Ορθόδοξο Αρχιεπισκοπή Αχρίδος και όρισε Αρχιεπίσκοπό της τον Ιωάννη με αποτέλεσμα να επέλθει οριστική ρήξη στις σχέσεις της με την αυτοαποκαλούμενη «Μακεδονική» Ορθόδοξο Εκκλησία.
Την 25η Ιουνίου 2005 το Εφετείο της πόλεως Βιτωλίων (Μοναστηρίου) επικύρωσε πρωτόδικη απόφαση σε βάρος του Αρχιεπισκόπου Ιωάννου για 18μηνη φυλάκιση. Ο κ. Ιωάννης είχε εφεσιβάλει στο Εφετείο της πόλεως Βιτωλίων την πρωτόδικη καταδίκη, που είχε εκδοθεί τον Ιανουάριο του 2004 με την κατηγορία της «υποδαύλισης θρησκευτικού και εθνικού μίσους στη Μακεδονία», την όποια του είχαν προσάψει οι αρχές της ΠΓΔΜ.
Ήδη ό Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης βρίσκεται στη φυλακή «Ίντρίζοβο» των Σκοπίων, αφού υπέστη βάναυση κακοποίηση. Του αφαιρέθηκαν τα ράσα, του απεκόπη η γενειάδα, του αρνούνται τη Θεία Κοινωνία, ενώ δεν του επετράπη να έχει στη φυλακή κανένα βιβλίο, ούτε καν την Αγία Γραφή! Οι διαστάσεις του κελιού της φυλακής είναι ½ Χ ½ με την τουαλέτα μαζί! Αυτά δυστυχώς συμβαίνουν τον 21° αιώνα σε μία χώρα, που θέλει να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει να σημειωθεί ότι το Σεπτέμβριο ο Μακαριώτατος επρόκειτο να υποστηρίξει τη διδακτορική του διατριβή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Εν τω μεταξύ εντείνονται οι αντιδράσεις για τη φυλάκιση του Αρχιεπισκόπου Ιωάννου. Έντονα διαμαρτυρήθηκαν στις κρατικές αρχές των Σκοπίων το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Εκκλησία της Ελλάδος, η Εκκλησία της Ρωσίας, ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Καθολικών Επισκόπων της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Γιόζεφ Χαμέγερ κ.ά. Ο τελευταίος έστειλε επιστολή στον Άγγλο πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, τον εκπρόσωπο της Ε.Ε. για την εξωτερική πολιτική και την κοινή ασφάλεια Χαβιέ Σολάνα και τον αρμόδιο επίτροπο για τη διεύρυνση της Ε.Ε. Όλι Ρέν και τους καλεί να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για την άμεση αποφυλάκιση του Αρχιεπισκόπου Ιωάννου.
Θεωρούμε ότι η επίλυση του εκκλησιαστικού ζητήματος των Σκοπίων υπό τας παρούσας συνθήκας εμφανίζει μεγάλες δυσχέρειες λόγω του ασφυκτικού εναγκαλισμού αυτής τής Εκκλησίας από το Κράτος, άλλα και τής χρησιμοποιήσεώς της ως κρατικής υπηρεσίας για ξένους προς την πνευματική της αποστολή εθνικιστικούς στόχους.
Για να υπάρξει κάποια θετική εξέλιξη στο μέλλον πρέπει να τηρηθούν οι εξής προϋποθέσεις:
• Να αποφυλακισθεί άμεσα ό Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης.
• Το επίσημο κράτος να αφήσει ελεύθερη την Εκκλησία να επιτελέσει το λυτρωτικό και σωτηριολογικό της έργο.
• Η Εκκλησία των Σκοπίων να αναγνωρίσει ως αντιεκκλησιαστικές και αντικανονικές τις ενέργειές της από το 1968 και εξής και να ζητήσει συγγνώμη από την Εκκλησία της Σερβίας, για όσα άτοπα μέχρι σήμερα έπραξε σε βάρος της.
• Να δεχθεί την ονομασία της πάλαι ποτέ διαλαμψάσης Αρχιεπισκοπής Αχρίδος και όχι «Μακεδονίας».
Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις είναι δυνατή αρχικά η χορήγηση αυτονομίας, κατά το προηγούμενο της Φιλανδίας, Εσθονίας και μέχρι πρότινος της Τσεχίας και Σλοβακίας και αργότερα αυτοκεφαλίας. Έτσι θα κλείσει μία χαίνουσα πληγή στο σώμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας και θα παύσει το ένα και πλέον εκατομμύριο των Ορθοδόξων που ζουν στα Σκόπια να γίνεται βορά σε κάθε είδους προσηλυτισμό.
Ευχαριστώ πολύ.»
