Εορδαία: Γη προϊστορικών γιγάντων και θεόρατων καμινάδων

Ένα βιβλίο- ταξίδι με προορισμό την αυτογνωσία

Η Εορδαία απέκτησε ένα πλήρες σύγγραμμα τοπικής ιστορίας, που συγκεντρώνει και παρουσιάζει με τρόπο συνοπτικό, κατανοητό και ευχάριστο την πορεία του τόπου και των ανθρώπων του, από την προϊστορική εποχή ως τις μέρες μας. Είναι το βιβλίο του Θέμη Απατσίδη «Εορδαία: γη προϊστορικών γιγάντων και θεόρατων καμινάδων», των εκδόσεων «Το Μελεσίδ», που η παρουσίαση του έγινε την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2013 στην κατάμεστη αίθουσα Τερψιχόρη του Ξενοδοχείου Παντελίδης στην Πτολεμαΐδα.

Το πάνελ της παρουσίασης συγκροτούσαν οι συγγραφείς σχολικών εγχειριδίων ιστορίας Αθανάσιος Καλλιανιώτης (διδάκτορας της Νεότερης Ιστορίας) και Αρμόδιος Τσιβάς (διδάκτορας Επιστημών Αγωγής στο αντικείμενο της διδακτικής της ιστορίας, ο συγγραφέας του βιβλίου Θέμης Απατσίδης, ενώ την ευθύνη του συντονισμού είχε η Ευθυμία Λογδανίδου, εκ μέρους των γονέων του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Βερμίου, στο οποίο φοιτούν μαθητές από τα Κομνηνά και το Μεσόβουνο.

Στην εκδήλωση τιμήθηκε το ζεύγος Βούλας και Λάκη Τερζίδη, ως δωρητές του Σχολείου, από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Γονέων κ. Δημήτρη Σιαπανίδη. Άλλωστε η ίδια η εκδήλωση, σύμφωνα με το συγγραφέα ήταν αφιερωμένη, όπως και η έκδοση το σημειώνει, στο ζεύγος Τερζίδη, για την αδιάλειπτη προσφορά του στην υποστήριξη της υλικοτεχνικής υποδομής και των δράσεων του σχολείου.

Η παρουσίαση του ιστορικού Αθανάσιου Καλλιανιώτη είχε δύο μέρη. Ένα θεωρητικό, όπου όρισε το δίπολο της Παραδοσιακής και της Νέας Ιστορίας, προσεγγίζοντας το ως Ιστορία και ιστοριογραφία. Ενώ το δεύτερο μέρος ασχολήθηκε με το συγκεκριμένο βιβλίο ως περιεχόμενο και στόχευση. Επισήμανε πως το βιβλίο έχει μία παραγωγική διάσταση, ξεκινώντας από το γενικό, τη γη, ο φακός εστιάζει στην περιοχή της Εορδαίας, ενώ η αφήγησή του, μέσα σε μία πλούσια θεματική, είναι γραμμική, από την προϊστορία μέχρι σήμερα. Είναι ένα βιβλίο γεμάτο χρώμα, φωτογραφίες και τεράστιες λεζάντες που ομοιάζει με σύγχρονη εγκυκλοπαίδεια, της οποίας το αναγνωστικό κοινό μπορεί να εκταθεί από την πρώτη ηλικία έως τις προχωρημένες επόμενες. Μπορεί να αξιοποιηθεί στη σχολική τάξη, αφού εκτός της εικονιστικής και κειμενικής αφήγησης περιέχει αρκετές δραστηριότητες. Το βιβλίο, περιλαμβάνει υλικό που σε πολλά σημεία παραπέμπει σε εμβάθυνση και επέκταση και έτσι απλώνεται σε μία ποικιλία ερευνητών, ιστορικών ή φιλιστόρων. Προσφέρει, δηλαδή, ευκαιρίες για σχέδια μαθητικής εργασίας, για το ξεδίπλωμα του αφανούς παρελθόντος της Εορδαίας. Κλείνοντας, υπογράμμισε, πως το σύγχρονο βιβλίο του Θέμη Απατσίδη αποτελεί εξαιρετικά χρήσιμη πηγή για την επιστημονική κοινότητα και βάση για πονήματα με σκοπό την πληρέστερη κατανόηση του παρόντος και μία ωφελιμότερη ανίχνευση του μέλλοντος.

Στις διδακτικές διαδρομές της τοπικής ιστορίας στο σχολείο και ειδικότερα στον τρόπο διδακτικής αξιοποίησης του συγκεκριμένου βιβλίου, αναφέρθηκε ο Αρμόδιος Τσιβάς. Αρχικά αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν επέλθει στη σχολική ιστορία τα τελευταία χρόνια, που έχει αποκτήσει χαρακτήρα ερευνητικής, διαθεματικής εργασίας στην οποία συμμετέχουν οι ίδιοι οι μαθητές. Σχετικά με το βιβλίο, ανέφερε πως είναι σπάνιο εγχειρίδιο, απόλυτα εναρμονισμένο με τη σύγχρονη διδακτική της ιστορίας, που εξασφαλίζει το απαραίτητο παιδαγωγικό περιβάλλον, το αναγκαίο ιστορικό υλικό και τα κίνητρα στους μαθητές να αναπτύξουν σχέδια ιστορικής έρευνας. Μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία ιστορικών διαδρομών, περιβαλλοντικών συσχετίσεων, συναίσθησης της ιστορικής συνέχειας και ανάπτυξης της ιστορικής συνείδησης. Η σύνδεση του παρελθόντος με όψεις της σύγχρονης ζωής δίνει τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού στους κατοίκους του τόπου και ιδιαίτερα στους μαθητές. Τόνισε, τέλος, πως τα θέματα του και η αρχιτεκτονική και αισθητική τους διάταξη είναι πέρα από τα καθιερωμένα και βαρετά βιβλία της παραδοσιακής ιστορίας και οι σελίδες του μπορεί να λειτουργήσουν ως σημεία αναφοράς για τη σχολική τάξη και συνολικά για την Εορδαία.

Ο συγγραφέας του βιβλίο, Θέμης Απατσίδης, σημείωσε πως έγινε μια απόπειρα προσέγγισης του υλικού σε τρία επίπεδα. Στο πρώτο, το παραθετικό, έγινε παράθεση πηγών με στόχο την ολοκληρωμένη παρουσίαση και τεκμηρίωση του υλικού. Στο δεύτερο, το διεισδυτικό, έγινε εστιασμένη διείσδυση σε επιλεγμένα σημεία για την ανακάλυψη σχέσεων και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Ενώ στο τρίτο επίπεδο, το διαδραστικό, έγινε προσπάθεια προβληματισμού και ενεργοποίησης του αναγνώστη. Υπογράμμισε πως ως ερευνητική ομάδα λειτούργησε η Στ΄ τάξη του Σχολείου και όπως είπε χαρακτηριστικά «έγινε μια προσπάθεια για να οριστούν τα ιστορικά όρια, να απλωθεί ο καμβάς, όπου εκεί πάνω άλλες μαθητικές ομάδες θα χτίσουν τις ιστορίες των χωριών, των τοπωνυμίων, των επαγγελμάτων, όλων των μικρών και μεγάλων ψηφίδων που συνθέτουν το ψηφιδωτό της Εορδαίας». Τέλος, απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης τους κάλεσε να στοχεύσουν άμεσα σε δύο οραματικού χαρακτήρα για τον τόπο ζητήματα:

α) την άδεια λειτουργίας αρχαιολογικής συλλογής και τη συγκέντρωση των διάσπαρτων θησαυρών της Εορδαίας και

β) τον άμεσο χαρακτηρισμό των βιομηχανικών εγκαταστάσεων της ΔΕΗ που κλείνουν, ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους η Δήμαρχος Εορδαίας κ. Παρασκευή Βρυζίδου, ο Περιφερειάρχης κ. Γιώργος Δακής, ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου κ. Γιώργος Παπαδόπουλος, ο Περιφερειακός Σύμβουλος κ. Παύλος Τσότσος, οι δημοτικοί σύμβουλοι κ. Καραΐσκος, Ασπράγκαθος και Τραχανάς, εκπρόσωποι συλλόγων και φορέων, σχολικοί σύμβουλοι και εκπαιδευτικοί. Συγχαρητήριες επιστολές απέστειλαν ο π. Νικηφόρος, ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Γιάννης Σόκουτης και ο Γενικός Γραμματέας της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας κ. Σταύρος Πετράκης.