Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός υπήρξε η διαπρεπέστερη φυσιογνωμία του υποδούλου υπό τους Τούρκους Γένους μας. Αν είχε σπουδάσει στην Εσπερία και αφιέρωνε τον βίο του στη διάδοση του πνεύματος του «διαφωτισμού», ασφαλώς και θα προβαλλόταν ως ο φωτεινότατος φάρος που φώτισε τα σκοτάδια της σκλαβιάς. Επειδή όμως υπήρξε ένας ταπεινός μοναχός παρασιωπάται το τεράστιο έργο του, το οποίο επισφράγισε με τον μαρτυρικό του θάνατο. Μόνο το απόσπασμα επιστολής του προς τον αδελφό του Χρύσανθο λίγο πριν από το μαρτύριο αρκεί για να δείξει το μέγεθος της προσφοράς του στο Γένος στον τομέα της Παιδείας: «Έως τριάκοντα επαρχίας περιήλθα, δέκα Ελληνικά σχολεία εποίησα, διακόσια δια τα κοινά γράμματα του Κυρίου συνεργούντος…». Ο άγιος, όπως γράφει σε κάποια διδαχή του, θεωρεί ότι τα σχολεία φωτίζουν τον νου του μαθητή, τον φωτίζουν όχι όπως διατείνονται οι «διαφωτιστές» αλλά κατά Θεόν, όπως η Εκκλησία τον αποδέχεται. Καθώς το Γένος είχε αγριέψει από τα βάσανα δουλείας αιώνων, βάσανα στα οποία επιχειρούν να ρίξουν τόνους λήθης οι επίδοξοι επανεγγραφείς της ιστορίας μας, ήταν απολύτως αναγκαία η ψυχική ενδυνάμωση, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις (βία ή δέλεαρ) προς εξισλαμισμό.
Ό άγιος είχε μελετήσει στην Αθωνιάδα και τις βασικές αρχές του δυτικού «πνεύματος». Γνώριζε όμως πολύ καλά ότι ο υπόδουλος δεν χρειαζόταν γνώσεις για να σταθεί, αλλά φρόνημα και ήθος. Γι’ αυτό και επέμενε στον τονισμό της ανάγκης για υπέρβαση του εγώ καυτηριάζοντας την κοινωνική αδικία, τη γυναικεία φιλαρέσκεια, την αδιαφορία για τον φτωχό και τα ορφανά. Και είναι άκρως εντυπωσιακά τα αποτελέσματα του κηρύγματός του. Δεν ισχυριζόμαστε ότι άλλαξε τον κόσμο, είναι όμως αναμφισβήτητο ότι ο λαός μας αποδέχθηκε το κήρυγμά του και πολλοί είναι εκείνοι που άλλαξαν τρόπο βίου μετά από ένα και μόνο κήρυγμά του. Αναφέρω συγκεκριμένα τον Δημήτριο Τότσκα, τον διαπρεπέστερο Κλέφτη των Γρεβενών. Ήταν άκρως επιρρεπής προς το έγκλημα και οι κάτοικοι της περιοχής απέτρεπαν τον άγιο να τον επισκεφθεί στο λημέρι του. Εκείνος όμως αγνόησε τις καλοπροαίρετες συμβουλές και τον συνάντησε. Αποτέλεσμα: Ο «λύκος» έγινε «αρνί»! Αφιέρωσε σημαντικό μέρος της περιουσίας του στο κτίσιμο ναών, στην αγορά εκκλησιαστικών ειδών και στην ελεημοσύνη. Στο χωριό Μεσολούρι Γρεβενών σώζεται ναός προς τιμήν του αγίου Δημητρίου με κτίτορα τον Τότσκα (1778). Αυτά τα θαυμαστά γεγονότα ο στρεβλωμένος από τον «διαφωτισμό» νους μας αντιπαρέρχεται χωρίς να δώσει σημασία.
Κάποιοι άλλοι, πατριώτες οπωσδήποτε, προβάλλουν κυρίως την εθνική προσφορά του και τον αποκαλούν εθναπόστολο. Και είναι μεν αναμφισβήτητο ότι ο άγιος στήριξε τις ελπίδες των σκλαβωμένων για απελευθέρωση επαναλαμβάνοντας διαρκώς ότι θα έλθει το «ποθούμενο». Και δεν υπήρξε ακόμη κανείς που να αμφισβήτησε το νόημα της λέξης αυτής. Και είναι θαυμαστή η εκπλήρωση της προφητείας, την οποία κήρυξε στους μακεδονικό και ηπειρωτικό χώρους ότι το «ποθούμενο» θα έλθει όταν συμπέσουν δυό Πασχαλιές. Το 1912 συνέπεσαν οι γιορτές του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και του Πάσχα! Όμως ο άγιος Κοσμάς δεν υπήρξε πρωτίστως εθναπόστολος, αλλά πνευματικός αφυπνηστής. Τονίζει κατά κόρον στις διδαχές του την ανάγκη φωτισμού των ανθρώπων με τη μελέτη του λόγου του Θεού (κύριος ρόλος των σχολείων κατά την τουρκοκρατίας) και τη συμμετοχή στα μυστήρια της Εκκλησίας. Απόδειξη του πνεύματός του είναι η απόσυρσή του στη μονή της μετανοίας του κατά την τελευταία αναστάτωση του Γένους μας με την υποκίνηση του ομοδόξου ξανθού Γένους (ορλωφικά). Συνέχιζε τις περιοδείες του μετά τον ορυμαγδό, προκειμένου να παρηγορήσει και ενισχύσει εκείνους που γεύθηκαν τη βία των μανιασμένων αλβανικών στιφών.
Υπήρξαν και άλλες προφητείες του αγίου που έχουν ήδη επαληθευθεί. Επισημαίνουμε τις ξεκάθαρες τις σχετικές με την αλματώδη ανάπτυξη της τεχνολογίας. Προφήτευσε την εμφάνιση αμαξών που χωρίς άλογα θα τρέχουν ταχύτερα από λαγό, τις τηλεπικοινωνίες, όταν τόνιζε ότι θα ζωθεί η γη με μια κλωστή και, τέλος, την υποδούλωση του ανθρώπου στη μηχανή, όταν προφήτευσε ότι θα κυβερνούν «τα άλαλα και τα μπάλαλα»! Εμείς θα σταθούμε κλείνοντας το άρθρο στις επιχειρούμενες ερμηνείες κάποιων προφητειών, των οποίων οι ερμηνευτές τονίζουν με βεβαιότητα που προβληματίζει ότι επίκειται η εκπλήρωση! Είναι η προφητεία για το «χιλάρμενο», που θα πλεύσει στο Αιγαίο και θα συντρίψει τον προαιώνιο εχθρό μας και αιτία όλων των συμφορών μας και θα τον απωθήσει στην «Κόκκινη μηλιά»! Αλλά ο άγιος σε διδαχή του τονίζει χωρίς περιστροφές ότι για τις αμαρτίες μας παραχώρησε ο Θεός να σκλαβωθούμε στους Τούρκους. Όχι μόνο δεν εκφράζεται κατά του τουρκικού λαού απαξιωτικά και με εμπάθεια, αλλά αντιθέτως στην επιστολή του που προαναφέραμε τονίζει ότι 99 Τούρκοι τον αγαπούν και ένας όχι τόσο (Τούρκοι=Μουσουλμάνοι για τους υπόδουλους). Συνεπώς δεν είναι επιτρεπτό να αναπαράγουμε εμείς οι ορθόδοξοι Έλληνες την κεμαλική προπαγάνδα. Τελικά ο άγιος δεν μαρτύρησε λόγω της κακότητας των κατακτητών, αλλά λόγω αδράς αμοιβής προς τον Κούρτ πασά των εβραϊκών κύκλων, που ως νέα Σαλώμη ζητούσαν «την κεφαλή του Κοσμά επί πίνακι» για λόγους οικονομικών συμφερόντων.
Η πατρίδα μας βιώνει βαθύτατη πνευματική κρίση. Έχουμε άμεση την ανάγκη να μελετήσουμε τις διδαχές του αγίου Κοσμά, ώστε να αποκτήσουμε και πάλι Παιδεία κατά Θεόν, να συναισθανθούμε το βάρος των αμαρτιών μας και να ζητήσουμε ταπεινά τη συγχώρεση του Θεού. Τα όνειρα για την νέα «βοήθεια» του ξανθού Γένους (χιλιάρμενο στο Αιγαίο) μπορεί να αποβούν απατηλά και ο ελληνισμός να συρθεί σε μια νέα δουλεία, όχι κατ’ ανάγκη της μορφής του παρελθόντος. Και μήπως δεν είμαστε ήδη υπόδουλοι σ’ αυτούς που εγκατέστησαν στον τόπο μας το νεοελληνικό προτεκτοράτο, που, σκέψη κάνω, ίσως να είναι εκείνο που ο άγιος χαρακτήρισε ψευτορωμαίικο, και στους διαδόχους των Εβραίων της τουρκοκρατίας στα οικονομικά του πλανήτη;
Σε τελευταία ανάλυση αξίζουμε τη βοήθεια του Θεού; Αξίζουμε την όποια μας απόμεινε ελευθερία;
«ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ»
