Ο όρος «στοματικός καρκίνος» αφορά τα κακοήθη νεοπλάσματα που αναπτύσσονται στα χείλη, στη γλώσσα και γενικά στον βλεννογόνο της στοματικής κοιλότητας και του στοματοφάρυγγα. Ο υποφάρυγγας, ο ρινοφάρυγγας και οι σιελογόνοι αδένες συνήθως δεν υπάγονται στην παραπάνω ορολογία.
Ο καρκίνος του στόματος καταλαμβάνει την 12η θέση στην εμφάνιση καρκίνου σε παγκόσμια κλίμακα αλλά έρχεται 8ος σε συχνότητα καρκίνου στους άντρες, και το 90% αφορά σε περιπτώσεις ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα θεωρείται ως «ανδρική» νόσος, δεδομένου ότι παρατηρείται συχνότερα σε άνδρες ηλικίας 60-70 ετών. Μέση ηλικία κατά τη διάγνωση είναι τα 65 έτη. Ασθενείς ηλικίας 45 ετών και μικρότεροι αντιπροσωπεύουν το 6% όλων των στοματικών καρκίνων.
Στις ΗΠΑ, τα τελευταία έτη σημειώνεται μια ανησυχητική άνοδος των περιπτώσεων καρκίνου ειδικά γλώσσας, σε άτομα ηλικίας κάτω των 45 ετών.
Στην Ευρώπη, στατιστικά στοιχεία φανερώνουν άνοδο της επίπτωσης του καρκίνου του στόματος στην Ανατολική Ευρώπη, στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία.
Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 3η θέση στην Ευρώπη, ύστερα από την Ουγγαρία και την Πολωνία, σε ποσοστά των καθημερινών καπνιστών από την ηλικία των 15 ετών και πάνω. Μεγάλη ανησυχία αποτελεί το γεγονός ότι ‘10 3’]6.10 των νέων ηλικίας 14-19 ετών είναι καπνιστές ενώ οι γυναίκες καπνίζουν κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από τις γυναίκες της υπόλοιπης Ευρώπης. Σε ολόκληρη την χώρα τα τσιγάρα που καπνίζονται φτάνουν τα 78.000.000 την ημέρα, δηλ. η κατανάλωση των τσιγάρων είναι 2,5 φορές μεγαλύτερη από τον μέσο όρο κατανάλωσης στην Ευρώπη.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ
Οι δυο καλύτερες αναγνωρισμένες αιτίες κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου στη στοματική κοιλότητα είναι η χρήση καπνού και αλκοόλ. Υπάρχει όμως και ένας μεγάλος αριθμός ερευνών που συνδέουν την ανάπτυξη καρκίνου και με άλλες εξωγενείς αιτίες, όπως ιοί (HPV), χρόνιοι ερεθιστικοί τω τραυματικές αιτίες, τριτογόνoς σύφιλη (ατροφική γλωσσίτιδα) καθώς και χρόνιες στερητικές καταστάσεις{υποβιταμινώσεις, σύνδρομο Plummer-Vιnson, κ.λ.π)
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Η κλινική εικόνα του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος στο στόμα δεν έχει ειδικά χαρακτηριστικά και μπορεί να παρουσιαστεί με ποικίλη μορφολογία. Στα αρχικά στάδια παρουσιάζεται με τη μορφή έλκους η εξωφυτικής επιπλοκής η
οποία δύναται να είναι εξελκωμένη. Πιο σπάνια μπορεί να παρουσιαστεί ως διάβρωση, εντοπισμένη περιοδοντική βλάβη ή εστιακή σκλήρυνση του βλεννογόνου. Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί στο έδαφος μιας λευκοπλακίας ή ερυθροπλακίας. Σε προχωρημένα στάδια οι ελκώσεις παρουσιάζουν ανώμαλο πυρήνα και επηρμένα χείλη και στην ψηλάφηση δίνουν αίσθηση σκληρίας. εξαιτίας της διήθησής τους από νεοπλασματικά κύτταρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ειδικά οι καπνιστές και πότες οινοπνευματωδών ποτών δύναται να αναπτυχθεί και δεύτερο πρωτοπαθές καρκίνωμα στο στόμα ή στον ανώτερο αναπνευστικό ή στον γαστρεντερολογικό σωλήνα.
ΕΝΤΟΠΙΣΗ
Οι συχνότερες θέσεις εντόπισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του στόματος είναι: τα πλάγια της γλώσσας η πρόσθια περιοχή του εδάφους του στόματος, η κάτω επιφάνεια της γλώσσας ο φατνιακός βλεννογόνος γλωσσικά και τα πρόσθια παρίσθμια προς την οπισθογόμφια χώρα.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Η κλινική διάγνωση του καρκίνου του στόματος συχνά δεν παρουσιάζει δυσκολία, με τον συνδυασμό της κλινικής εξέτασης και του ιστορικό. Πολλές φορές όμως η κλινική εικόνα της βλάβης δεν είναι τυπική και η κλινική διάγνωση
παρουσιάζει δυσκολία. Σε όλες τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ένδειξη για στοματικό καρκίνο η τελική διάγνωση τίθεται έπειτα από βιοψία της βλάβης και ιστολογική εξέταση.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Η θεραπεία του στοματικού καρκίνου γίνεται κατά κανόνα χειρουργικά, αλλά το τελικό πλάνο θεραπείας λαμβάνεται από ογκολογικό συμβούλιο. Ανάλογα με την εντόπιση και τη σταδιοποίηση του καρκίνου, η θεραπευτική καταπολέμηση μπορεί να περιλαμβάνει: (α) ευρεία χειρουργική εκτομή της βλάβης με ή χωρίς λεμφαδενικό καθαρισμό του τραχήλου, (β) ακτινοθεραπεία, (γ) χημειοθεραπεία και (δ) συνδυασμό των παραπάνω θεραπευτικών μεθόδων.
ΕΠΙΒΙΩΣΗ
Δεν παρατηρείται διαφορά στο ποσοστό επιβίωσης μεταξύ ανδρών και γυναικών. Χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης σημειώνονται σε ασθενείς με συνυπάρχουσες συστηματικές διαταραχές, όπως καρδιακή ανεπάρκεια, πνευμονικές, νεφρικές, αγγειακές νόσοι και ανoσoκαταστoλή ή ανοσοανεπάρκεια
Μεγάλη σημασία έχει η περιοχή εντόπισης. Τα ποσοστά 5ετούς επιβίωσης είναι πιο χαμηλά στον καρκίνο που εντοπίζεται στο έδαφος του στόματος ενώ πιο ανεβασμένα ποσοστά 5ετούς επιβίωσης αναφέρονται στον καρκίνο των χε1λιών.
5ετής επιβίωση:52,5%
-Εντοπισμένη νόσος:79%
-Τοπική επέκταση:42%
-Απομακρυσμένη μετάσταση: 19%
ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ
Η εντόπιση του καρκίνου του στόματος τον κάνει προσιτό στην εξέταση και εμφανή από τα πρώτα κιόλας στάδια. Το γεγονός αυτό αποτελεί πρόκληση για τον κλινικό γιατί κάνει δυνατή την πρώιμη διάγνωση και την γρήγορη παραπομπή των ασθενών για θεραπε1α. Ωστόσο, ο καρκίνος του στόματος παρουσιάζει ανεβασμένους δείκτες θνητότητας και νοσηρότητας ανεξάρτητα από τον μεγάλο αριθμό ερευνών και της αλματώδους προόδου που σημειώνεται στην ογκολογία. και την χειρουργική. Λυτό δίνει το έναυσμα αφενός να αυξηθούν οι προσπάθειες για ακόμη πιο πρώιμη διάγνωση και αφετέρου να οδηγηθεί η έρευνα σε προγνωστικούς δείκτες με στόχο την αύξηση της επιβίωσης αλλά και της ποιότητας ζωής των ασθενών, γιατί ο χειρότερος καρκίνος είναι η αδιαφορία και η υποβάθμιση αυτών των ανθρώπων. Και επίσης η αποφυγή των παραγόντων που ευνοούν την ανάπτυξη του καρκίνου( αλκοόλ, κάπνισμα, στρεσογόνοι παράγοντες κλ.π).
Καμπουρίδης Ιορδάνης
