Μπορεί το θέμα του σχολικού εκφοβισμού ((bulling) να αποτελεί ακόμη ταμπού, αλλά πρόκειται για πραγματική μάστιγα, καθώς αυξάνονται σταθερά τα ποσοστά και στη χώρα μας, ενώ το φαινόμενο του bulling παρατηρείται και σε σχολεία της περιοχής μας, και συγκεκριμένα σε σχολεία του Δήμου Εορδαίας, ακόμη και σε νηπιαγωγεία.
Ο σχολικός εκφοβισμός είναι μια δυσάρεστη επαναλαμβανόμενη κατάσταση, που περιλαμβάνει σωματική βία, ταπείνωση, παρενόχληση και αποκλεισμό από τη σχολική κοινωνία. Μαθητές ασκούν πάνω σε συμμαθητές τους εκφοβισμό, προκαλώντας απομόνωση, άγχος, φόβο και τελικά την σχολική άρνηση των θυμάτων.
Υπάρχουν όμως τρόποι που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος για να το σταματήσει. Αρκεί να υπάρξει αποφασιστική αντίδραση. Αποκάλυψη του φαινομένου και όχι η απόκρυψη του.
Τα παραπάνω τονίστηκαν, μεταξύ άλλων, στην ενδιαφέρουσα ημερίδα που διοργάνωσαν στις 13 Σεπτεμβρίου το Νομικό Πρόσωπο ΚΟΙΠΠΑΠ του Δήμου Εορδαίας και η Γενική Γραμματεία Ισότητας, στη διάρκεια της οποίας παρουσιάστηκαν τα συμπεράσματα σχετικού ενδιαφέροντος προγράμματος ενημέρωσης με τίτλο «Σχολικός εκφοβισμός. Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί».
Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε στα Δημοτικά σχολεία του Δήμου Εορδαίας από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2013 από το ΝΠΔΔ του Δήμου Εορδαίας, κατά τη διάρκεια του πεντάμηνου προγράμματος κοινωφελούς εργασίας.
Από τα συμπεράσματα της έρευνας προκύπτει ότι είναι άκρως σημαντική η συνεργασία γονέων- καθηγητών, μετά την αποκάλυψη του εκφοβισμού από ένα παιδί. Εξίσου σημαντική βέβαια είναι και η συμβουλευτική όλων αυτών από ειδικούς στην περίπτωση που παρουσιάζονται εμπόδια στην επίλυση της κατάστασης.
Η αφορμή για την δημιουργία αυτού του προγράμματος δόθηκε από την παρατήρηση ότι πανελλαδικά υπήρξε μια παρατηρημένη ανησυχία για την ύπαρξη και εξάπλωση του φαινομένου στα ελληνικά σχολεία. Έτσι, στοχευμένα επιλέχτηκε να πραγματοποιηθεί σε όλα τα δημοτικά σχολεία του δήμου Εορδαίας, γιατί από εκεί μπορεί να γίνει και η πρόληψη του φαινομένου.
«Στόχος του προγράμματος ήταν η παροχή βοήθειας στη διαχείριση αυτού του φαινομένου και αν ήταν δυνατόν να το προλάβουμε. Με την ενημέρωση αυτή θεωρούμε ότι δώσαμε εφόδια στους μαθητές, στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς των σχολείων και προσπαθήσαμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το δυσάρεστο και λυπηρό φαινόμενο, εν τη γενέσει του.» Τα παραπάνω τόνισε στον «Π» η Κοινωνική Λειτουργός με ειδίκευση στην Ειδική Αγωγή Γλυκερία Παπαδοπούλου, που είχε μαζί με την Ψυχολόγο Ειρήνη Σακελάρη την ευθύνη παρουσίασης των συμπερασμάτων του προγράμματος.
Στο πρόγραμμα πήραν μέρος μαθητές της Τετάρτης, Πέμπτης και Έκτης τάξης των κάτωθι Δημοτικών Σχολείων:
5o Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 8ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 12ο Δημοτικό Σχολείο, Δημοτικό Αγίου Χριστοφόρου, 1ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 2ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 6ο Δημοτικό Σχολείο, Δημοτικό Προαστίου, 3ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 4ο & 10ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 11ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 7ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας, 8ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας (5η και 6η Δημοτικού) και 9ο Δημοτικό Πτολεμαΐδας.
Σε όλα αυτά τα σχολεία παρουσιάστηκε ένα πρόγραμμα επιφανειών ειδικά γι’ αυτές τις ηλικίες. Καταγράφηκε το τι γνώριζαν οι μαθητές και κυρίως οι απορίες τους, καθώς στόχος δεν ήταν απλά η ενημέρωση αλλά και η αναγνώριση των ρόλων, καθώς και τι μπορεί ο καθένας να κρύβει πίσω από την επιλογή μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς
Πιο αναλυτικά εξηγήθηκε πως μπορεί να νιώθει ένα παιδί που πέφτει θύμα σχολικού εκφοβισμού πριν επιλεγεί ως θύμα και μετά. Πώς φαίνεται να νιώθει ένα παιδί όταν ασκεί βία απέναντι σε ένα άλλο και τι μπορεί να συμβεί σε ένα παιδί προκειμένου να φτάσει σε αυτή τη συμπεριφορά. Σκοπός ήταν σε αυτό το σημείο, να φανεί ότι επί της ουσίας τα παιδιά «θύτες», ίσως να είναι ταυτόχρονα και «θύματα».
Επίσης, δόθηκε πολύ έμφαση στον ρόλο των θεατών σε κάθε περίπτωση αδράνειας ή δραστηριοποίησης τους και φυσικά στη σημαντικότητα του ρόλου τους.
Ταυτόχρονα, ένας ακόμα σκοπός του προγράμματος, μέσα πάντα από τη συζήτηση, ήταν να δοθεί έμφαση στα δικαιώματα κάθε παιδιού στις επιλογές. Στο δικαίωμα της άρνησης, της ελεύθερης έκφρασης. Των ασπίδων δηλαδή, που θα μπορούσαν να προφυλάξουν ένα παιδί από την πιθανότητα να γίνει «θύμα» bulling.
Πολύς χρόνος και μεγάλη συζήτηση έγινε για τους τρόπους που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος για να σταματήσει αυτό το φαινόμενο, ανάλογα με τον ρόλο που καλείται να παίξει.
Ιδιαίτερα τονίστηκε η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ, η αποκάλυψη του φαινομένου και όχι η απόκρυψη του. Επιπρόσθετα, τονίστηκε πόσο σημαντική είναι η συνεργασία γονέων- καθηγητών, μετά την αποκάλυψη από ένα παιδί. Εξίσου σημαντική βέβαια είναι και η συμβουλευτική όλων αυτών από ειδικούς στην περίπτωση που παρουσιάζονται εμπόδια στην επίλυση της κατάστασης.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης φαινόντουσαν τα δύο τηλέφωνα που μπορούν να βοηθήσουν τους εμπλεκόμενους σε αυτές τις περιπτώσεις, το 116-11 και το 1056 του “Χαμόγελου του Παιδιού”.
Αυτή η παρουσίαση αναφερόταν στα παιδιά. Γι αυτό φτιάχτηκε ακόμη μια που να αναφέρεται στους γονείς, δίνοντας άλλη διάσταση στο θέμα και τονίζοντας το γιατί συμβαίνει η σχολική βία και πως μπορούν να προφυλάξουν ή να σταματήσουν το παιδί τους από μια ανάλογη συμπεριφορά.
Σημειωτέον ότι «πρόσκληση για παρουσίαση δόθηκε σε όλους τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων των 14 δημοτικών σχολείων μέσω των Διευθυντών. Ωστόσο, μόνο δύο σχολεία δέχτηκαν αυτή την ενημέρωση – συζήτηση», όπως τονίστηκε στην παρουσίαση του προγράμματος.
Τα αποτελέσματα αυτών των συναντήσεων κρίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και έβγαλαν στο προσκήνιο τους λόγους που ένας γονέας διστάζει να παρέμβει ή αργεί να το κάνει και γενικότερα τα «κοινωνικά» εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσουν.
Όσον αφορά στα παιδιά, παρατηρήθηκε ότι υπήρχε μια κάποια γνώση του θέματος αλλά πολλές φορές οι πληροφορίες ήταν συγκεχυμένες, οι ρόλοι μη σαφείς και οι αντιδράσεις ελάχιστες.
Σε όλα τα σχολεία υπήρχε τουλάχιστον ένα περιστατικό να αναφερθεί και να συζητηθεί πως αντιμετωπίστηκε. Σε μία και μοναδική περίπτωση παρουσιάστηκε ένα παιδί που παραδέχτηκε ότι ασκούσε βία και του έκανε εντύπωση ότι αναγνώρισε μέσα από την συζήτηση τα συναισθήματα του.
Αξιοσημείωτο είναι ότι σε ένα δημοτικό της πόλης, τα παιδιά είχαν δουλέψει με τους εκπαιδευτικούς κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς το θέμα του bulling, μέσα από ένα πρόγραμμα του Υπουργείου. Έτσι, τα παιδιά είχαν ήδη ενημερωθεί και ευαισθητοποιηθεί πάνω στο θέμα και υπήρξε συνεργασία μαζί τους για να καταδειχθεί σε όλο το σχολείο τι είναι σχολικός εκφοβισμός και πως αντιμετωπίζεται. Αυτό έγινε μέσα από τη μουσική και τα τραγούδια που έγραψαν, έπαιξαν και τραγούδησαν τα παιδιά της έκτης δημοτικού προς όλο το σχολείο και την συζήτηση που ακολούθησε με μας και τα παιδιά για να λυθούν περαιτέρω απορίες.
Σε όλες τις περιπτώσεις, στο κλείσιμο, γινόταν συζήτηση με όσους δασκάλους και Διευθυντές το επιθυμούσαν ή είχαν και αυτοί την απορία πώς να αντιμετωπίσουν μια παρόμοια κατάσταση στο σχολείο τους.
Συμπερασματικά αυτό που διαπιστώσαμε μαζί με τους γονείς και τους καθηγητές είναι η ανάγκη ύπαρξης ειδικών, Κοινωνικών Λειτουργών και Ψυχολόγων στα σχολεία προκειμένου να αντιμετωπίζεται το φαινόμενο εν τη γενέσει του, να υπάρχει χρόνος παρέμβασης και διαπαιδαγώγησης των παιδιών σε θέματα προστασίας, υπεράσπισης του εαυτού τους αλλά και καταστολής κάποιας βίαιης συμπεριφοράς από όποιο ρόλο κι αν τη βιώνουν», τόνισε η κ. Παπαδοπούλου.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο του προγράμματος είναι ότι κρίνεται εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα η συνεργασία με τους γονείς και η δημιουργία Σχολών Γονέων, έτσι ώστε να ενημερώνονται, να στηρίζονται και βοηθούνται οι γονείς από τους ειδικούς για να βοηθήσουν αυτοί με τη σειρά τους τα παιδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο θα αποφορτιστεί και ο ρόλος του εκπαιδευτικού, ο οποίος σε αυτή την περίπτωση επιφορτίζεται έναν επιπλέον ρόλο για τον οποίο ίσως δεν είναι αρμόδιος ή δεν έχει χρόνο να παίξει, λόγω του σχολικού προγράμματος και του προγράμματος διδασκαλίας
Από τα συμπεράσματα προκύπτει επίσης ότι καλό θα ήταν «να συντονίζονται δράσεις κατά του σχολικού εκφοβισμού, οι οποίες θα απευθύνονται προς την κοινωνία και θα στοχεύουν στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση όλου των πολιτών του Δήμου.»
Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως Το «Χαμόγελο του Παιδιού» δέχθηκε το 2013 περί τις 500 κλήσεις και 31 ηλεκτρονικά μηνύματα (e-mail) για θέματα εκφοβισμού.
Ρόη ΒΑΣΒΑΤΕΚΗ
