Συνέχεια από το προηγούμενο φύλλο….
Ο Μελανοφρύδης το 1910, αφού συγκέντωσε όλες του τις μελέτες και έρευνες, που έκανε από το 1900 πάνω στην ποντιακή λαογραφία και ιδιαίτερα στο ποντιακό δημοτικό τραγούδι, πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στο Βατούμ της Ρωσίας, με σκοπό να εκδώσει το πρώτο του Βιβλίο. Ετοιμάζεται και με τη βοήθεια φίλων και συγγενών πραγματοποιεί το μεγάλο του όνειρο, να διασώσει τα μνημεία λόγου της περιοχής της Αργυρούπολης του Πόντου.
Το παραπάνω βιβλίο είναι ένα απάνθισμα ποίησης και λαογραφίας, που το αφιερώνει στην πατρίδα με την ρήση:
΄΄ ΤΑ ΣΑ ΕΚ ΤΩΝ ΣΩΝ ΣΟΙ ΤΗ ΑΓΑΠΗΤΗ ΜΟΙ ΠΑΤΡΙΔΙ ΤΑΠΕΙΝΩΣ ΑΝΑΤΙΘΗΜΙ΄΄
Στην ΄΄Εν Πόντω ελληνική γλώσσα ΄΄ ο συγγραφέας κατέγραψε στην εισαγωγή του βιβλίου τις πατριωτικές του ανησυχίες και τις αγωνίες του για το μέλλον του Πόντου. Ο πατριωτισμός του και το όραμά του για την ρωμιοσύνη είναι διάχυτος.
Ο πρόλογος του βιβλίου εμπεριείχε μια εθνεγερτική και παρορμητική διάθεση ,που εξυψώνει την ποντιακή καταγωγή με αυτήν της αρχαιοελληνικής ανωτερότητας.
Στη συλλογή του συμπεριέλαβε όλα τα ακριτικά τραγούδια της Αργυρούπολης καταγράφοντας τις παραλλαγές του τόπου του. Κατέγραψε σοφά, παροιμίες, αινίγματα και το πιο σημαντικό, κωδικοποίησε την ποντιακή γραμματική με τον τίτλο ΄΄ Σύντομος γραμματική της ποντιακής διαλέκτου ΄΄ Στο κεφάλαιο αυτό διαφάνηκε η γέννηση ενός δεινού λόγιου της ποντιακής γλωσσολογίας και γραμματολογίας.
Το βιβλίο τυπώθηκε και διανεμήθηκε στο Βατούμ, Άδυσσα, Αργυρούπολη, Άρδασσα, Αυλίανα, Πλάτανα, Τσολόχαινα, και στην Ρωσία στις πόλεις: Τσατούρα, Καρακούρτ και ιδιαίτερα στη Γιάλτα και στην Αλούπκα.
Ας αφήσω το συγγραφέα να εκφράσει τα αισθήματά του στην εισαγωγή του βιβλίου του:
…Ας μην προσδοκώσι λοιπόν οι αναγνώσται φιλολογικάς ερμηνείας , παρά συλλογής, σκοπόν προθεμένης κυρίως, όπως καταστήσει γνωστά εις το κοινόν τα προγονικά ημών κειμήλια, τα αθάνατα ποιήματα και τας πρακτικοτάτας όσον και επαγαγούς και εκφραστικάς παροιμίας, πλήρη συλλογήν των οποίων πρώτος εκδίδω.
Επομένως ούτε δάφνας φιλολόγου ούτε περγαμηνάς ιστοριογράφου διεκδικών ανέλαβον το άχαρι και επίπονον έργον του συλλέκτου, άλλ’ όμως δώσω και τοις λοιποίς πατριώταις νύξιν, ίνα ασχοληθώσιν εις την συλλογήν και δημοσίευσιν των γλωσσικών μνημείων, δι ών η πατρίς ιστορία είναι δυνατόν να διαφωτισθή, συγχρόνως δε να διασαφηνιστή ο ιδιωτικός βίος των αρχαίων.
Στο σημείο αυτό ας προσέξουμε μια ταπεινή αλλά αναγκαία αυτοκριτική κάθε ευγενικού δημιουργού και εργάτη του πνεύματος : ΄΄Οι κρίνοντες λοιπόν το ευτελές τούτο έργον, ας μη κρίνωσι ως έργον ειδικού φιλολόγου και αρχαιολόγου ,άλλ’ ως ατελές σκιαγράφημα ακραιφνούς λάτρου του προγονικού μεγαλείου΄΄.
Ο συγγραφέας ,αφού κατέγράψε τις σκέψεις του για το ποντιακό τραγούδι ,μας εκμυστηρεύτηκε, ότι το έμμετρο και ομοιοκατάληκτο ποντιακό τραγούδι, αυτό που λέμε ( Κρωμέτ’κα τραγωδίας) είναι δημιούργημα των νεότερων χρόνων από το 1880 και μετά, γι’ αυτό στη συλλογή του δε συμπεριλαμβάνει τη ΄΄ νεότερη λαϊκή ποίηση ΄΄.
Στο τέλος της εισαγωγής κλείνει με μία πατριωτική παρότρυνση, που αποτελεί πάντα το κύκνειο άσμα της γραφής του.
,,Ο Πόντος έχει ανάγκην εργασίας συστηματικής μακράς και επιστημονικής, όπως αναδείξει όλα τα προγονικά κειμήλια ,όσα ζηλοτύπως περικλείει και καταλάβει την προσήκουσαν θέσιν παρά ταις λοιπαίς ελληνικαίς χώραις, αίτινες τοσούτον επιμελώς και επιμόνως εξηρευνήθησαν.
Η μεγαλυτέρα δε ικανοποίησις του συλλέκτου της παρούσης συλλογής θα ήτο, αν έδιδε δι’ αυτής μικράν ,έστω και ελαχίστην νύξιν εις πλειοτέρας ερεύνας, δι ών θα καθίστατο γνωστοτέρα η φιλτάτη ΠΑΤΡΙΣ
Έγγραφον εν Αδύσση κατ’ Αύγουστον του 1910.
Π. Η. ΜΕΛΑΝΟΦΡΥΔΗΣ
Με τη συλλογή των ακριτικών τραγουδιών μας μεταφέρει στην εποχή της αρχαίας Αργυρούπολης στην εποχή των δουκών των Γαβράδων και των Ξαντίνων.
Ο ίδιος μας επεξηγεί, ότι από τα νεαρά του χρόνια τον απασχόλησαν ιδιαίτερα τα δημοτικά τραγούδια και προσπάθησε να αντιπαραθέσει τη νοηματική και ιστορική τους σχέση με τα αρχαία κείμενα, γιατί πίστευε, ότι αποτελούν μετεξέλιξή τους.
Γι αυτό άρχισε από το 1908 να δημοσιεύει τις αναλύσεις του στην εφημερίδα ΄΄ ΕΘΝΙΚΉ ΔΡΑΣΙΣ ‘’, που εξέδιδε ο Φίλιππος Φιλιππίδης στην Τραπεζούντα. ( φύλλα 33, 36, 49 ). Είναι τα πρώτα του δημοσιεύματα, αλλά, όπως με ειλικρίνεια ομολόγησε ο ίδιος, σταμάτησε τη δημοσίευση λόγω έλλειψης κατάλληλων βοηθημάτων. ( Το αρχείο της εφημερίδας δεν έχει διασωθεί.)
Στη συλλογή αυτή συμπεριέλαβε και ανέκδοτες μέχρι τότε παραλλαγές, που ολοκλήρωσαν τις προγενέστερες καταγραφές, όπως το ακριτικό τραγούδι του Διγενή Ακρίτα στην αργυρουπολίτικη εκφορά. Την ανάλυση του τραγουδιού αυτού δημοσίευσε ο Μελανοφρύδης το 1908 στο άρθρο ΄΄ Ο χριστιανισμός εν Χαλδία΄΄ στην εφημερίδα (Εθνική Δράσις φύλλο 175)
Ακρίτας όντες έλαμνεν ‘ς σο μέγαν το χωράφιν,
εφτά σπορίδια δέβασεν κ’ εκεί ήλος ‘κ’ επήρεν.
Κι άλλα εφτά κι αν δεβάζ’, εκεί ήλος κι παίρει.
Έρθεν πουλίν κ’ εκόνεψεν ση ζυγονί την άκραν.
Και το πουλιν κελάϊδεσεν μ’ ανθρώπινον λαλίαν:
Ακρίτα μου, ντο κάθεσαι κι ατού ντο περιμένεις;
