H καταγωγή των Κολτεριωτών της Σμύρνης

Το 1770 κατά την περίοδο των ορλωφικών πολέμων στη θάλασσα του Αιγαίου αλλά και στις κατά τόπους εξεγέρσεις των Ελλήνων της Μάνης οφείλονται οι μεγάλες μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών από την Πελοπόννησο προς τις απέναντι ακτές της Ιωνίας.
Ο αριθμός των Ελλήνων, που μετανάστευσαν προς την Μικρά Ασία αλλά και προς την Μεγάλη Ελλάδα ( Νότια Ιταλία ) ανέρχεται σε 40.000 χιλιάδες.
Κατά τους Ρώσο Τουρκικούς πολέμους μικρότερες μετακινήσεις φυγάδων Ελλήνων έγιναν και από τη Θεσσαλία και την Στερεά Ελλάδα προς τα ίδια μέρη.
Πολλοί Μανιάτες την ίδια περίοδο μετανάστευσαν και προς τα Επτάνησα ,την Ιταλία την Αυστρία, αλλά και την Ύδρα ,τις Κυκλάδες και τη Ρωσία.
Τα αίτια των μετακινήσεων ήταν κύρια ο φόβος για τα τουρκικά αντίποινα αλλά και η κάθοδος πολλών Αρβανιτών, που συντάχθηκαν με το μέρος των Τούρκων και παρενοχλούσαν τους Έλληνες.

Το πέρασμα τους προς τους κάμπους της Ιωνίας γίνονταν με την παράκτια ναυσιπλοΐα και από νησί σε νησί. Από τα νησιά των Κυκλάδων συνέχιζαν στα νησιά του Αιγαίου και από εκεί πήγαιναν στα μικρασιατικά παράλια.
Συνήθως ο λόγος, που προσέλκυε τις μαζικές μεταναστεύσεις προς την περιοχή της Μαγνησίας και του Κόλντερε, ήταν η αναζήτηση εργατών γης στα εύφορα τσιφλίκια εύπορων τούρκων τσιφλικάδων ( μπέηδων) που συνήθως είχαν τη φήμη του φιλέλληνα και του καλού εργοδότη.
Ένας απ’ αυτούς στην περιοχή της Μενεμένης και του Κόλντερε ήταν ο Καραοσμάνογλου, στη δούλεψη του οποίου απασχολήθηκαν για πρώτη φορά οι φυγάδες του Κόλντερε.
Σοβαροί λόγοι, που συντέλεσαν στη μετανάστευσή τους προς το Κόλντερε ήταν ότι ο Καραοσμάνογλου τους έχτιζε εκκλησίες, τους παραχωρούσε έτοιμα σπίτια και τους έδινε φορολογική απαλλαγή για δέκα χρόνια.
Η πληθυσμιακή ολοκλήρωση του Κόλντερε έγινε σταδιακά από το 1777 μέχρι το 1922 από διαδοχικές μεταναστεύσεις και μετακινήσεις Ελλήνων, που γίνονταν για λόγους οικονομικούς αλλά και συνοικεσίων .
Ο μεγάλος πυρήνας όμως των κατοίκων του Κόλντερε συγκροτήθηκε από μανιάτες άποικους που φέρουν στο όνομά τους την κατάληξη -άκος Θεοχαράκος , Συμεωνάκος κτλ.
Η φιλεργατικότητα τους και το δημιουργικό τους πνεύμα τους κατέστησε σε λίγα χρόνια μικροϊδιοκτήτες γης και έτσι μπόρεσαν λίγο αργότερα να γίνουν αφέντες στον τόπο τους, να χτίσουν τα δικά τους κονάκια και τα τελευταία μάλιστα χρόνια να έχουν οι ίδιοι τούρκους εργάτες στη δούλεψή τους.
Αν και έχουν περάσει δυόμιση αιώνες από το 1777, έχει ενδιαφέρον να καταγράψουμε
την πρωθύστερη καταγωγή τους και να δούμε από ποια χωριά της Μάνης κατάγονται.
Πολλά από τα ονόματά τους μας παραπέμπουν στον τόπο καταγωγής τους ,όπως το όνομα Κανδυλιώτης που μας παραπέμπει στην Κανδήλα της Αρκαδίας.
Να σημειώσουμε, ότι ο τόπος καταγωγής εκείνα τα χρόνια είχε τόση σημειολογία, που μέσα στο χρόνο μετατρέπονταν σε όνομα. Έτσι το όνομα των Σπανάκηδων, που κατάγονταν από το Ηράκλειο της Κρήτης και μετανάστευσαν στην Κανδήλα Αρκαδίας , μεταμορφώθηκε στο Κόλδερε σε Κανδηλιώτης.
Από τα χωριά Κροκεές της Μάνης ήταν οι Θεοχαράκηδες, από την Ακακιάδα οι Σακκάκηδες, από το Σκαμνάκι Γυθείου οι Κατσάκηδες, από τους Μολάους οι Αντωνακαίοι, από την Παγανέα Γύθειου οι Καρακαίοι, από την Σπάρτη οι Καραγιαννακαίοι ,από τη Σκάλα Γυθείου οι Μαυρουδαίοι, από τη Γλυκόβρυση της Μάνης οι Μοσχακαίοι, από το Ηράκλειο της Κρήτης οι Νατσακαίοι κτλ.
Οι μετανάστες από τα Λιακακέϊκα της Μάνης πήραν το όνομα Λιακάκος.
Οι μετανάστες από τη Δημητσάνα της Αρκαδίας οι Τασούληδες, μετονομάστηκαν Τασοπουλαίοι.
Υπήρχαν ακόμα και μετανάστες από το θεσσαλικό κάμπο όπως οι οικογένειες Κάβουρα ,και Καραγκούνη.
Καθώς επίσης και μετανάστες από παρακείμενα χωριά της Σμύρνης πήραν και αυτοί το επίθετο του τόπου μετανάστευσής, όπως Κασαμπαλής από τον Κασαμπά,
Πολλές φορές, όταν προέκυπτε κάποια αψιμαχία μεταξύ των Μανιατών του Κόλντερε και των Τούρκων, αυτοί επέστρεφαν πάλι στα χωριά της Μάνης για να γλυτώσουν από τους Τούρκους.
Ένας ακόμη λόγος, που διευκόλυνε τις μεταναστεύσεις των Κολτεριωτών και ιδιαιτέρα αυτών, που κατάγονταν από την Κανδήλα της Αρκαδίας, ήταν, ότι προέβησαν σε μια συμφωνία με την Ιερά μονή της Παναγιάς της Κανδήλας να παραχωρήσουν τα κτήματά τους με την προϋπόθεση ότι, αν θα ξαναεπιστρέψουν, θα τα ξαναπάρουν .
Από τους φυγάδες στο Κόλντερε στην Κανδήλα επέστρεψε μόνο ένας, που ξαναπήρε τα κτήματα του πίσω.
Πολλοί από τους πρόσφυγες του Κόλμτερε τα τελευταία χρόνια, μετά το 1960, ταξίδεψαν προς τα χωριά της Μάνης προσπαθώντας να βρουν τους μακρινούς συγγενείς τους που δεν έφυγαν στη Μικρά Ασία, αλλά παρέμειναν στα χωριά των πατέρων τους πιστοί θεματοφύλακες των προαιώνιων εστιών.
Στην Εορδαία οι Κολτεριώτες διακρίθηκαν για την εργατικότητα, την κοινωνικότητα και την σμυρναίικη λεπτότητά και ευγένειά τους.
Έζησαν μαζί με τους άλλους Σμυρνιούς τη μικρασιατική καταστροφή και τραγωδία,
χωρίς να μπορέσουν να φέρουν σχεδόν τίποτα μαζί τους.
Έφεραν όμως τα όμορφα τραγούδια τους και ιδιαίτερα τα κλέφτικα μανιάτικα μοιρολόγια τους.
Οι Κολτεριώτες υπήρξαν ακόμα οι καλύτεροι καπνοπαραγωγοί της περιοχής και συμμετείχαν σ’ όλες τις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες στην περιοχή μας.

Υ.Γ. Ο Σακκάκος Νίκος ήταν ο τελευταίος παππούς του Κόλντερε, που ξετύλιγε ασταμάτητα τις χαρμολύπες της μικρασιάτικης γης, σαν να μου ‘λεγε:
΄΄Γράψ’ ‘τες ,Παναγιώτη, για να μην χαθούν…΄΄